Poznaj przeszłość Warszawy

Pojęcie święta państwowego nie zostało w Polsce prawnie uregulowane w żadnym akcie normatywnym, podobnie jak nie określono sposobu ich obchodzenia, co Najwyższa Izba Kontroli w 2005 roku uznała za „legislacyjny błąd”^[1]. Jedynie ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych nakłada w art. 7 obowiązek podnoszenia w czasie świąt państwowych flagi państwowej na budynkach organów administracji rządowej i innych organów państwowych oraz państwowych jednostek organizacyjnych, a także organów jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych^[2].

Niniejszy artykuł prezentuje historię i wykaz świąt formalnie ustanowionych przez władze polskie w drodze aktów normatywnych jako święto państwowe lub narodowe (w przeszłości pojęć tych używano zamiennie) oraz zawiera wyliczenie innych dni świątecznych, ustanowionych ustawami lub uchwałami sejmowymi niebędących jednak świętami państwowymi czy narodowymi (pomimo występującego wyrazu „narodowy” w nazwie niektórych świąt).

[edytuj] Historia

W 1919 roku ustanowiono dzień otwarcia Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego, świętem narodowym^[3]. Miało to jednak charakter okazjonalny, jednorazowy. W tym samym roku ustanowiono Święto Narodowe Trzeciego Maja^[4], które miało charakter dnia wolnego od pracy. W 1937 roku ustanowiono Święto Niepodległości, obchodzone 11 listopada^[5].

Władze komunistyczne ustaliły własny katalog świąt państwowych. Już w 1945 roku ustanowiono Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, obchodzone 9 maja na cześć zakończenia II wojny światowej^[6], oraz Narodowe Święto Odrodzenia Polski, obchodzone w dniu 22 lipca na pamiątkę ogłoszenia Manifestu PKWN^[7], jednocześnie uchylając ustawę z 1937 r. o Święcie Niepodległości. Święto 3 Maja nie zostało formalnie zniesione, lecz władze komunistyczne zakazywały jego obchodzenia. W 1950 roku ustanowiono ponadto święto państwowe w dniu 1 maja^[8] (nieformalnie nazywane Świętem Pracy).

W związku z przemianami ustrojowymi, w 1989 roku przywrócono święto „11 Listopada”^[9] oraz zniesiono Narodowe Święto Odrodzenia Polski^[10]. W 1990 roku przywrócono Święto Narodowe Trzeciego Maja^[11]. Kolejne święto ustanowiono dopiero po kilkunastu latach – w 2005 roku uchwalono ustawę ustanawiającą Dzień Solidarności i Wolności^[12], a w 2009 roku – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego^[13]. Listę świąt państwowych zamyka Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, ustanowiony w 2011 roku^[14].

[edytuj] Aktualny wykaz świąt państwowych i narodowych

Święto Narodowe Trzeciego Maja w Łodzi (3 maja 2004).

Narodowe Święto Niepodległości w Gdyni (11 listopada 2005).

• 1 marca – Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” (ustanowiony w 2011, jako święto państwowe)^[14]
• 1 maja – święto bezimienne, nieformalnie nazywane Świętem Pracy (ustanowione w 1950, jako święto państwowe)^[8]
• 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja (ustanowione w 1919^[4], ponownie w 1990)^[11]
• 9 maja – Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności (ustanowione w 1945)^[15]
• 1 sierpnia – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego (ustanowiony w 2009, jako święto państwowe)^[13]
• 31 sierpnia – Dzień Solidarności i Wolności (ustanowiony w 2005, jako święto państwowe)^[12]
• 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości (ustanowione w 1937^[5], ponownie w 1989)^[9]

[edytuj] Święta państwowe i narodowe wolne od pracy

 Osobny artykuł: Dni wolne od pracy w Polsce.

Od świąt państwowych (narodowych) należy odróżnić pojęcie dni wolnych od pracy. Święto państwowe (narodowe) nie musi być dniem wolnym od pracy i odwrotnie, nie każdy dzień określany jako wolny od pracy jest jednocześnie określany jako święto państwowe (narodowe).

Katalog dni wolnych od pracy określa odrębna ustawa o dniach wolnych od pracy^[16]. Obecnie zgodnie z nią, dniami wolnymi od pracy są tylko 3 święta państwowe (narodowe): 1 maja (święto bezimienne), 3 maja (Święto Narodowe Trzeciego Maja) oraz 11 listopada (Narodowe Święto Niepodległości).

[edytuj] Inne dni świąteczne

Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 (23 czerwca 2006).

Sejm ustanowił wiele innych świąt, nie określając ich jako święta państwowe. W większości są one świętami określonych grup zawodowych.

Święta ustanowione w drodze ustaw, bez określania ich jako państwowe lub narodowe

• 8 lutego:
  • Święto Służby Więziennej (ustanowione w 2010)^[17]
• 22 lutego:
  • Dzień Ofiar Przestępstw (ustanowiony w 2003)^[18]
• 2 maja:
  • Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej (ustanowiony w 2004)^[19]
  • Dzień Polonii i Polaków za Granicą (ustanowiony w 2002)^[20]
• 4 maja:
  • Dzień Strażaka (ustanowiony w 2002 roku przy nowelizacji ustawy z 1991)^[21]
• 16 maja:
  • Święto Straży Granicznej^[22] (obchodzone od dnia podjęcia służby przez formację, tj. 16 maja 1991 roku)
• 12 czerwca:
  • Święto BOR (ustanowione w 2001)^[23]
• 13 czerwca:
  • Święto Żandarmerii Wojskowej (ustanowione w 2001)^[24]
• 24 lipca:
  • Święto Policji^[25] (ustanowione 21 lipca 1995, przy nowelizacji ustawy o policji)^[26]
• 31 lipca:
  • Dzień Skarbowości^[27] (obchodzony od 2008 na podstawie zarządzenia Ministra Finansów, oficjalnie ustanowiony w 2010)
• 15 sierpnia:
  • Święto Wojska Polskiego (ustanowione w 1992^[28], wolne od pracy przy okazji święta chrześcijańskiego Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny)^[16]
• 29 sierpnia:
  • Dzień Straży Gminnej (ustanowiony w 1997)^[29]
• 1 września:
  • Dzień Weterana (ustanowiony w 1997)^[30]
• 21 września:
  • Dzień Służby Celnej (ustanowiony w 1999, podtrzymany nową ustawą z 2009 roku)^[31]
• 13 października:
  • Dzień Ratownictwa Medycznego (ustanowiony w 2006)^[32]
• 14 października:
  • Dzień Edukacji Narodowej^[33] (ustanowiony 27 kwietnia 1972, do 1982 jako Dzień Nauczyciela)^[34]
• 16 października:
  • Dzień Papieża Jana Pawła II (ustanowiony w 2005)^[35]
• 21 listopada:
  • Dzień Pracownika Socjalnego (ustanowiony w 1990)^[36].

Święta ustanowione uchwałą Sejmu (aktem niemającym charakteru powszechnie obowiązującego)

• 23 marca:
  • Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej (uchwalony w 2007)^[37]
• 24 marca:
  • Narodowy Dzień Życia (uchwalony w 2004)^[38]
• 13 kwietnia:
  • Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej (uchwalony w 2007)^[39]
• 28 kwietnia:
  • Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy (uchwalony w 2003)^[40]
• 27 maja:
  • Dzień Samorządu Terytorialnego (uchwalony w 2000)^[41]
• 30 maja:
  • Dzień Rodzicielstwa Zastępczego (uchwalony w 2006)^[42]
• 1 czerwca:
  • Dzień bez Alkoholu (uchwalony w 2006)^[43]
• 14 czerwca:
  • Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych (uchwalony w 2006)^[44]
• 28 czerwca:
  • Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 (uchwalony w 2006)^[45]
• 2 sierpnia:
  • Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti (uchwalony w 2011)^[46]
• 27 września:
  • Dzień Podziemnego Państwa Polskiego (uchwalony w 1998)^[47]
• 13 grudnia:
  • Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego (uchwalony w 2002)^[48]

[edytuj] Zobacz też

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Święta państwowe w Polsce

• święta wojskowe w Polsce

Przypisy

Polskie święta państwowe i narodowe 1 marca - Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" • 1 maja - Święto państwowe 1 maja • 3 maja - Święto Narodowe Trzeciego Maja • 9 maja - Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności • 1 sierpnia - Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego • 31 sierpnia - Dzień Solidarności i Wolności • 11 listopada - Narodowe Święto Niepodległości