13 marca jest 72. (w latach przestępnych 73.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 293 dni.
- Imieniny obchodzą: Anioł, Bożena, Bratomir, Cieszymysł, Ernest, Ernestyn, Kasjan, Krystyna, Letycja, Marek, Patrycja, Roderyk, Rodryg, Rodryk, Sabin, Salomon, Trzebiesław i Trzebisław
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą[1][2]:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 483 – Feliks III został papieżem.
- 1138:
- 1567 – Wojna osiemdziesięcioletnia: zwycięstwo wojsk hiszpańskich nad holenderskimi powstańcami w bitwie pod Oosterweel.
- 1569 – III wojna z hugenotami: zwycięstwo wojsk katolickich w bitwie pod Jarnac.
- 1591 – Zwycięstwo Marokańczyków nad wojskami Songhaju w bitwie pod Tondibi.
- 1697 – Hiszpanie zdobyli ostatnie niepodległe miasto-państwo Majów – wyspę Tayasal na jeziorze Petén Itzá w Gwatemali.
- 1736 – Powstanie Korsykanów przeciwko rządom Genui: Theodor von Neuhoff na czele oddziału powstańców przypłynął na Korsykę.
- 1759 – Pojawiła się Kometa Halleya, co w 1682 roku przewidział Edmund Halley.
- 1781 – William Herschel odkrył planetę Uran.
- 1809 – Król Szwecji Gustaw IV Adolf został aresztowany przez rebeliantów.
- 1814 – Wojny napoleońskie: zwycięstwo wojsk francuskich nad korpusem prusko-rosyjskim w bitwie pod Reims.
- 1845 – W Lipsku odbyła się premiera Koncertu skrzypcowego e-moll Felixa Mendelssohna-Bartholdy'ego.
- 1848 – Wiosna Ludów: wybuchła rewolucja w Wiedniu. Obalony kanclerz Klemens Lothar von Metternich uciekł z kraju.
- 1852 – Utworzono Księstwo Czarnogóry.
- 1863 – Francuski poeta August Barbier napisał wiersz Atak pod Węgrowem, zainspirowany atakiem polskich kosynierów na rosyjskie armaty, w czasie stoczonej 3 lutego bitwy pod Węgrowem.
- 1865 – Wojna secesyjna: ogłoszono niezrealizowany do końca pobór 300 tysięcy Afroamerykanów do Armii Stanów Skonfederowanych.
- 1881 – Ignacy Hryniewiecki, działacz Narodnej Woli, dokonał udanego zamachu na cara Rosji Aleksandra II Romanowa.
- 1898 – W Mińsku została założona Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji.
- 1904 – Na przełęczy Uspallata w Andach na granicy granicy argentyńsko-chilijskiej ustawiono monumentalną rzeźbę Chrystus Zbawiciel Andów, upamiętnieniającą pokój zawarty pomiędzy tymi dwoma krajami po trwającym kilkadziesiąt lat sporze granicznym.
- 1912 – Rządy Bułgarii i Serbii zawarły tajny sojusz antyturecki.
- 1913 – Rewolucja meksykańska: Pancho Villa powrócił do Meksyku z USA, gdzie przebywał na dobrowolnym wygnaniu.
- 1917 – Ukazało się pierwsze wydanie rosyjskiego dziennika Izwiestija.
- 1921 – Rosyjska Biała Armia zajęła Mongolię, należącą do tej pory do Chin.
- 1923 – Prezydent Aleksandras Stulginskis rozwiązał Sejm litewski I kadencji i zarządził przedterminowe wybory na 12-13 maja.
- 1925 – W stanie Tennessee w USA zakazano nauczania w szkołach teorii ewolucji, konsekwencją czego był tzw. małpi proces.
- 1926 – W okolicach Lichtenburga (RPA) odkryto złoże diamentów.
- 1932 – Paul von Hindenburg wygrał pierwszą turę wyborów prezydenckich w Niemczech, wyprzedzając Adolfa Hitlera, którego pokonał w drugiej turze 10 kwietnia.
- 1933 – Joseph Goebbels został ministrem oświaty i propagandy.
- 1938 – Anschluss Austrii: ogłoszono ustawę podpisaną przez Hitlera, która włączała Austrię do Wielkiej Rzeszy jako Marchię Wschodnią (Ostmark).
- 1939:
- 1940:
- 1943 – Nieudany zamach na Adolfa Hitlera. Podczas lotu ze Smoleńska do Kętrzyna nie zadziałała bomba umieszczona w jego samolocie.
- 1944 – Wybuch Wezuwiusza.
- 1947 – Odbyła się 19. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1954:
- 1955 – Mahendra został królem Nepalu.
- 1962 – Amerykańskie Kolegium Połączonych Szefów Sztabów przedstawiło sekretarzowi obrony Robertowi McNamarze plany tzw. operacji Northwoods pod fałszywą flagą, zakładającej przeprowadzenie przez CIA i inne agencje rządowe ataków terrorystycznych w miastach USA, które miałyby zwiększyć poparcie publiczne dla planowanej wojny przeciwko Kubie.
- 1963 – W Phoenix w Arizonie pod zarzutem porwania i gwałtu został aresztowany Ernesto Miranda, który nie został poinformowany przez policję o przysługujących mu prawach, co doprowadziło później do obalenia wyroku przez Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych. W wyniku tej sprawy zostały wprowadzone tzw. Prawa Mirandy.
- 1964 – 29-letnia mieszkanka Nowego Jorku Kitty Genovese została brutalnie zamordowana przed swoim domem w dzielnicy Queens. Całkowity brak reakcji wielu osób będących świadkami zbrodni, został opisany w czasie śledztwa przez psychologów jako tzw. "syndrom Genovese" (rozproszenie odpowiedzialności).
- 1966 – Został założony Narodowy Związek Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA).
- 1967 – 25 osób zginęło w katastrofie samolotu Vickers Viscount w East London w RPA.
- 1969 – Zakończyła się misja kosmiczna Apollo 9.
- 1973 – Uchwalono konstytucję Syrii.
- 1977 – Dokonano oblotu amerykańskiego śmigłowca wielozadaniowego Sikorsky S-76 Spirit.
- 1979 – Na karaibskiej wyspie Grenada doszło do komunistycznego przewrotu.
- 1980:
- 1986 – Wystrzelono radziecki statek kosmiczny Sojuz T-15; ostatnia misja załogowa na stację orbitalną Salut 7 i pierwsza na stację Mir.
- 1988 – Otwarto tunel Tunel Seikan łączący japońskie wyspy Honsiu i Hokkaido.
- 1989 – Koronalny wyrzut materii ze Słońca spowodował w ciągu 90 sekund przerwanie dostaw prądu (na 9 godzin) w całej kanadyjskiej prowincji Quebec.
- 1990 – Ertha Pascal-Trouillot jako pierwsza kobieta objęła urząd prezydenta Haiti.
- 1992 – 653 osoby zginęły w trzęsieniu ziemi w tureckim mieście Erzincan.
- 1996 – Doszło do masakry w szkole w szkockim miasteczku Dunblane. Szaleniec zastrzelił 16 dzieci i nauczycielkę, po czym popełnił samobójstwo.
- 1997:
- Jordański żołnierz zastrzelił 7 izraelskich uczennic na Wyspie Pokoju leżącej na granicy izraelsko-jordańskiej.
- Matka Teresa z Kalkuty ustąpiła ze stanowiska przewodniczącej zgromadzenia Misjonarek Miłości.
- 2000 – Ekwadorska waluta sucre została zastąpiona przez dolara amerykańskiego.
- 2005 – Papież Jan Paweł II opuścił po 18 dniach hospitalizacji rzymską poliklinikę Gemelli.
- 2006 – Miles Davis został pośmiertnie wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.
- 2008:
- 2011 – Urzędujący prezydent Beninu Yayi Boni został wybrany na drugą kadencję.
- 2012 - Katastrofa belgijskiego autokaru w Szwajcarii, w wyniku wypadku śmierć poniosło 28 osób, w tym 22 dzieci w wieku 11-12 lat.
[edytuj] Urodzili się
- 2 – Apoloniusz z Tiany, grecki filozof (zm. 96 lub 98)
- 1615 – Innocenty XII, papież (zm. 1700)
- 1741 – Józef II Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (zm. 1790)
- 1781 – Karol Fryderyk Schinkel, niemiecki architekt, malarz (zm. 1841)
- 1798 – Abigail Fillmore, Pierwsza Dama USA (zm. 1853)
- 1834 – Władysław Umiastowski, hrabia, polski ziemianin (zm. 1905)
- 1845 – Jan Niecisław Baudouin de Courtenay, polski językoznawca pochodzenia francuskiego (zm. 1929)
- 1860 – Hugo Wolf, austriacki kompozytor pochodzenia słoweńskiego (zm. 1903)
- 1869 – Ramón Menéndez Pidal, hiszpański filolog, historyk (zm. 1968)
- 1873 – Maryla Wolska, polska poetka (zm. 1930)
- 1884 – Józef Węgrzyn, polski aktor (zm. 1952)
- 1888
- 1890 – Fritz Busch – niemiecki dyrygent, współzałożyciel oraz pierwszy dyrektor festiwalu w Glyndebourne. (zm. 1951)
- 1893 – Konstanty Drucki-Lubecki, polski generał (zm. 1940)
- 1895 – Roman Wilkosz, polski malarz, projektant, nauczyciel, pedagog (zm. 1967)
- 1896 – Stanisław Daniluk-Daniłowski, polski generał (zm. 1955)
- 1898 – Henry Hathaway, amerykański reżyser filmowy (zm. 1985)
- 1899 – Jan Lechoń, polski poeta (zm. 1956)
- 1900
- 1902 – Hans Bellmer, niemiecki malarz, rzeźbiarz, grafik (zm. 1975)
- 1903 – Teodor Bensch, polski duchowny katolicki, biskup zielonogórsko-gorzowski (zm. 1958)
- 1906 – Antoine Nguyễn Văn Thiện, wietnamski duchowny katolicki, biskup
- 1908 – Stefan Majchrowski, polski pisarz (zm. 1988)
- 1909 – Lucjan Szenwald, polski poeta, tłumacz (zm. 1944)
- 1912 – Carl Raddatz, niemiecki aktor (zm. 2004)
- 1913 – William Casey, amerykański prawnik, dyrektor CIA (zm. 1987)
- 1917 – Krystyna Byczewska, polska tłumaczka
- 1918 – Stefania Bekterówna, polska siostra PCK, żołnierz AK (zm. 1945)
- 1920 – Krystyna Zbijewska, polska dziennikarka, publicystka kulturalna (zm. 2009)
- 1922 – Józef Szajna, polski malarz, scenograf i reżyser teatralny (zm. 2008)
- 1923
- 1924 – Gertruda Szalsza, polska aktorka (zm. 2009)
- 1925
- 1929
- 1931:
- 1932
- 1934 – Józef Szczypka, polski prozaik, reportażysta (zm. 1988)
- 1937 – Cletus Wotorson, liberyjski polityk, geolog
- 1939 – Neil Sedaka, amerykański piosenkarz
- 1940 – Józef Woroszczak, polski lekarz weterynarii, polityk, poseł na Sejm
- 1941 – Mahmoud Darwish, palestyński poeta, prozaik (zm. 2008)
- 1942 – John Scatman, amerykański muzyk jazzowy (zm. 1999)
- 1944 – Krzysztof Hausner, polski piłkarz (zm. 2004)
- 1945 – Anatolij Fomienko, rosyjski matematyk
- 1947:
- 1950:
- 1954:
- 1955 – Marek Siwiec, polski polityk
- 1956:
- 1958 – Jan Żaryn, polski historyk, działacz społeczny
- 1960
- 1965 – Krzysztof Grabowski, polski wokalista zespołów: Pidżama Porno i Strachy na Lachy
- 1966 – Tine Scheuer-Larsen, duńska tenisistka
- 1967:
- 1970 – Przemysław Bluszcz, polski aktor
- 1971:
- 1972 – Common, amerykański raper
- 1973:
- 1974:
- 1976 – Danny Masterson, amerykański aktor
- 1978 – Alexey Sanko, rosyjski siatkarz
- 1979:
- 1980 – Fokus, polski raper zespołów: Paktofonika i Pokahontaz
- 1981 – Stephen Maguire, szkocki snookerzysta
- 1983 – Monika Sozanska, niemiecka szpadzistka polskiego pochodzenia
- 1984 – Chanelle Scheepers, południowoafrykańska tenisistka
- 1985 – Magdalena Kemnitz, polska wioślarka
- 1986 – Andreja Klepač, słoweńska tenisistka
- 1999 – Wiktoria Gąsiewska, polska aktorka dziecięca
- 565 – Belizariusz, wódz wschodniorzymski (ur. 505)
- 788 – Mazu Daoyi, mistrz chan, (ur. 709)
- 1202 – Mieszko III Stary, książę wielkopolski (ur. 1122/1125)
- 1516 – Władysław II Jagiellończyk, król Czech i Węgier (ur. 1456)
- 1711 – Nicolas Boileau, francuski poeta (ur. 1636)
- 1720 – Kazimierz Jan Sapieha, wojewoda wileński, hetman wielki litewski, hetman polny litewski, podskarbi nadworny litewski (ur. 1637 lub 1642)
- 1819 – Ksawery Działyński, polski polityk, członek Rady Zastępczej Tymczasowej i Komisji Rządzącej (ur. 1756)
- 1838 – Poul Martin Møller, duński poeta (ur. 1794)
- 1858 – Felice Orsini, włoski działacz niepodległościowy (ur. 1819)
- 1870 – Charles de Montalembert, francuski działacz katolicki, historyk (ur. 1810)
- 1879 – Adolf Anderssen, niemiecki szachista (ur. 1818)
- 1881:
- 1900 – Józef Kenig, polski dziennikarz (ur. 1821)
- 1901 – Benjamin Harrison, amerykański polityk, prezydent USA (ur. 1833)
- 1913 – Walery Przyborowski, polski pisarz (ur. 1845)
- 1918 – Cezar Cui, rosyjski kompozytor (ur. 1835)
- 1919 – Bogumił Labusz, polski działacz na Mazurach (ur. 1860)
- 1925 – Zygmunt Jastrzębski, polski bankowiec, minister skarbu (ur. 1875)
- 1937 – Elihu Thomson, amerykański wynalazca spawania elektrycznego i lampy łukowej (ur. 1853)
- 1945 – Kazimierz Prószyński, polski wynalazca, konstruktor pionierskich aparatów kinematograficznych (ur. 1875)
- 1953 – Jan Stanisław Jankowski, polski polityk, minister pracy i opieki społecznej, wicepremier, delegat Rządu na Kraj (ur. 1882)
- 1954 – Ludomir Michał Rogowski, polski kompozytor, dyrygent (ur. 1881)
- 1975 – Ivo Andrić, serbski pisarz, laureat nagrody Nobla (ur. 1892)
- 1981 – Robin Maugham, brytyjski pisarz (ur. 1916)
- 1982 – Józef Kuczyński, polski duchowny katolicki, ofiara represji stalinowskich (ur. 1904)
- 1983 – Louison Bobet, francuski kolarz, zwycięzca Tour de France (ur. 1925)
- 1988 – John Holmes, amerykański aktor pornograficzny (ur. 1944)
- 1990 – Bruno Bettelheim, amerykański psychoanalityk pochodzenia austriackiego (ur. 1903)
- 1994 – Sandra Paretti, niemiecka pisarka (ur. 1935)
- 1995 – Franciszek Gajowniczek, polski więzień obozu w Oświęcimiu, uratowany od śmierci przez Maksymiliana Kolbego (ur. 1901)
- 1996 – Krzysztof Kieślowski, polski reżyser filmowy (ur. 1941)
- 2001 – John Alonzo, amerykański operator i reżyser filmowy (ur. 1934)
- 2002:
- 2004:
- 2005 – Ahmed Hassan Diria, tanzański polityk (ur. 1937)
- 2006 – Maureen Stapleton, amerykańska aktorka (ur. 1925)
- 2008:
- 2009 – Betsy Blair, amerykańska aktorka (ur. 1923)
- 2010:
- 2011:
- 2012:
Przypisy
