14 marca jest 73. (w latach przestępnych 74.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 292 dni.
- Imieniny obchodzą: Afrodyzja, Afrodyzjusz, Afrodyzy, Bożeciecha, Eutychiusz, Ewa, Fawila, Jakub, Jarmiła, Leon, Leona, Łazarz, Matylda, Piotr i Pamela.
- Andora – Święto Konstytucji
- Estonia – Dzień Języka Estońskiego
- Korea Południowa, Japonia – Biały Dzień
- Tajlandia – Święto Słoni
- Międzynarodowe
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą[1][2]:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
Papież
Pius VII na portrecie Jacques-Louis Davida
- 190 p.n.e. – Zaćmienie Słońca obserwowane w Rzymie.
- 1074 – W bitwie pod Magyaród król Węgier Salomon węgierski został pokonany przez swego kuzyna Gejzę I, który został kolejnym władcą.
- 1369 – I kastylijska wojna domowa: decydujące zwycięstwo sił pretendenta do tronu Henryka Trastámara nad wojskami króla Kastylii-Leónu Piotra I Okrutnego i wspierającymi go wojskami portugalskimi w bitwie pod Montiel.
- 1489 – Królowa Cypru Katarzyna Cornaro sprzedała wyspę Republice Weneckiej.
- 1499 – Wielki książę litewski i przyszły król Polski Aleksander Jagiellończyk nadał Mińskowi prawa miejskie.
- 1590 – VIII wojna z hugenotami: hugenoci pokonali w bitwie pod Ivry wojska francuskiej Ligi Katolickiej.
- 1647 – Wojna trzydziestoletnia: w Ulm zawarto rozejm pomiędzy Francją i Szwecją a Bawarią, co wykluczyło ją z konfliktu.
- 1653 – I wojna angielsko-holenderska: zwycięstwo floty holenderskiej w bitwie pod Livorno.
- 1741 – Otwarto wiedeński Burgtheater.
- 1794 – Amerykanin Eli Whitney opatentował odziarniarkę.
- 1800 – Pius VII został wybrany 251. papieżem.
- 1808 – Wybuchła wojna duńsko-szwedzka.
- 1844 – Carlos Antonio López został zaprzysiężony na pierwszego prezydenta Paragwaju.
- 1847 – We Florencji odbyła się premiera opery Makbet Giuseppe Verdiego.
- 1871 – W Fomenie w dzisiejszej Ghanie podpisano traktat pokojowy po zakończeniu II wojny Brytyjczyków z Aszanti.
- 1881 – Król Michał I ustanowił Order Korony Rumunii.
- 1885 – Niemiecki astronom Robert Luther odkrył planetoidę Eukrate.
- 1888 – Około 400 osób zginęło w wyniku trzydniowej wielkiej śnieżycy, która zaatakowała atlantyckie wybrzeże USA i Kanady.
- 1897 – Po raz pierwszy wykonano hymn Gwatemali.
- 1898 – Założono szwajcarski klub piłkarski BSC Young Boys.
- 1899 – Po ponad roku uwięzienia u wybrzeży Antarktydy statek badawczy Belgica został uwolniony przez załogę, dzięki wykuciu kanału w lodzie.
- 1900 – Uchwalono Gold Standard Act, opierający dolara amerykańskiego na złocie.
- 1905 – Założono londyński klub piłkarski Chelsea F.C.
- 1915 – I wojna światowa: ścigany od czasu bitwy pod Falklandami 8 grudnia 1914 roku, niemiecki krążownik SMS Dresden został przechwycony przez krążowniki brytyjskie i zmuszony do samozatopienia koło chilijskiego archipelagu Juan Fernández.
- 1917 – I wojna światowa: Chiny zerwały stosunki dyplomatyczne z Niemcami.
- 1920 – W plebiscycie terytorialnym w południowym Szlezwiku 80% głosujących opowiedziało się za przynależnością do Niemiec.
- 1927 – Założono amerykańskie linie lotnicze Pan Am.
- 1937 – Papież Pius XI ogłosił encyklikę Mit brennender Sorge, dotyczącą sytuacji kościoła w III Rzeszy i potępiającą narodowy socjalizm.
- 1939 – Słowacja proklamowała niepodległość i odłączyła się od Czech (rozpad Czechosłowacji).
- 1942 – Król Włoch Wiktor Emanuel III ustanowił Order Orła Rzymskiego.
- 1945:
- 1946 – Została uchwalona Konstytucja Albanii.
- 1947 – Podpisano Unię Celną Beneluksu.
- 1951 – Wojna koreańska: wojska ONZ ponownie zajęły Seul.
- 1954 – Polskie partie polityczne w Wielkiej Brytanii podpisały Akt zjednoczenia narodowego.
- 1957 – Podczas podchodzenia do lądowania w Manchesterze rozbił się brytyjski samolot Vickers Viscount; zginęły 22 osoby, w tym 2 na ziemi.
- 1958 – Dokonano oblotu radzieckiego samolotu transportowego An-14.
- 1964 – Jack Ruby został skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności za zabójstwo domniemanego zabójcy prezydenta Johna Fitzgeralda Kennedy'ego, Lee Harveya Oswalda.
- 1970 – W japońskiej Osace otwarto wystawę światową Expo'70.
- 1972 – 112 osób zginęło w górach w okolicy miasta Kalba w Zjednoczonych Emiratach Arabskich w katastrofie należącego do duńskich linii Sterling Airways samolotu Sud Aviation Caravelle.
- 1973 – Liam Cosgrave został premierem Irlandii.
- 1976 – Egipt wypowiedział traktat o przyjaźni i współpracy z ZSRR z 1971 roku.
- 1978 – Izraelska armia zajęła południowy Liban (operacja "Litani").
- 1979:
- 1984 – W Belfaście przewodniczący Sinn Féin Gerry Adams został ciężko ranny podczas próby zamachu na jego życie.
- 1986 – Europejska sonda kosmiczna Giotto zbliżyła się do Komety Halleya na odległość 596 km.
- 1988 – W pobliżu spornych Wysp Spratly na Morzu Południowochińskim doszło do wietnamsko-chińskiej bitwy morskiej. Śmierć poniosło 6 marynarzy chińskich i 64 wietnamskich.
- 1993 – W referendum ogólnokrajowym została przyjęta Konstytucja Andory.
- 1995:
- 1998 – W Iranie miało miejsce trzęsienie ziemi o sile 6,9 stopnia w skali Richtera.
- 2002 – Podpisano porozumienie o utworzeniu federacji Serbii i Czarnogóry.
- 2004:
- 2005 – Cedrowa rewolucja: w stolicy Libanu Bejrucie odbyła się kilkusettysięczna demonstracja przeciwko obecności w kraju wojsk syryjskich.
- 2006 – W Czadzie grupa wojskowych rebeliantów usiłowała dokonać zamachu stanu.
- 2008:
- 2010 – W Kolumbii odbyły się wybory parlamentarne.
[edytuj] Urodzili się
- 1681 – Georg Philipp Telemann, niemiecki kompozytor (zm. 1767)
- 1771 – Józef Chłopicki, polski generał (zm. 1854)
- 1794 – Józef Bem, polski generał, uczestnik powstania listopadowego i Wiosny Ludów (zm. 1850)
- 1801:
- 1804 – Johann Strauss, austriacki kompozytor (zm. 1849)
- 1824 – John Robson, kanadyjski dziennikarz, polityk (zm. 1892)
- 1834 – Theodor Sixt, niemiecki przedsiębiorca, działacz społeczny, filantrop (zm. 1897)
- 1835 – Giovanni Schiaparelli, włoski astronom (zm. 1910)
- 1844 – Humbert I, król Włoch (zm. 1900)
- 1847 – Antônio de Castro Alves, brazylijski poeta (zm. 1871)
- 1854 – Paul Ehrlich, niemiecki chemik, bakteriolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1915)
- 1859 – Adolf Bertram, niemiecki duchowny katolicki, biskup wrocławski, (zm. 1945)
- 1862 – Vilhelm Bjerknes, norweski fizyk, geofizyk (zm. 1951)
- 1868 – Ascensión Nicol Goni, hiszpańska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1940)
- 1876 – Lew Berg, rosyjski biolog, geograf (zm. 1950)
- 1879 – Albert Einstein, niemiecki fizyk pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 1955)
- 1881 – Wacław Paszkowski, polski technolog, polityk, minister komunikacji (zm. 1950)
- 1882 – Wacław Sierpiński, polski matematyk (zm. 1969)
- 1887 – Leon Schiller, polski reżyser, krytyk i teoretyk teatralny (zm. 1954)
- 1889 – Firmin Lambot, belgijski kolarz szosowy (zm. 1964)
- 1891 – Józef Zając, polski generał (zm. 1963)
- 1892 – Mátyás Rákosi, węgierski działacz komunistyczny (zm. 1971)
- 1893 – Jerzy Rudlicki, amerykański konstruktor lotniczy pochodzenia polskiego (zm. 1977)
- 1901 – Józef Berger, polski duchowny ewangelicki, teolog, działacz społeczny i polityczny na Zaolziu okresu Pierwszej Republiki Czechosłowackiej i II RP (zm. 1962)
- 1903 – Adolph Gottlieb, amerykański malarz (zm. 1974)
- 1905 – Raymond Aron, francuski filozof, socjolog (zm. 1983)
- 1907 – Stanisław Ryszard Dobrowolski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1985)
- 1908 – Maurice Merleau-Ponty, francuski filozof (zm. 1961)
- 1913:
- 1916 – Horton Foote, amerykański pisarz
- 1917 – Józef Hordyński, polski skoczek narciarski, założyciel i prezes Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Rodzin Oświęcimskich (zm. 2009)
- 1920 – Stefan Mirowski, polski harcmistrz, żołnierz AK (zm. 1996)
- 1924 – Jerzy Lewczyński, polski fotograf
- 1928:
- 1929 – Tadeusz Grabski, polski polityk, wicepremier (zm. 1998)
- 1931:
- 1932 – Jerzy Szczygieł, polski pisarz (zm. 1983)
- 1933:
- 1934:
- 1937 – Jerzy Adamski, polski bokser (zm. 2002)
- 1938:
- 1939 – Jerzy Surdykowski, polski pisarz
- 1940 – Julian Hunte, polityk i dyplomata Saint Lucia
- 1941 – Wolfgang Petersen, niemiecki reżyser filmowy
- 1942 – Jerzy Trela, polski aktor
- 1945 – Pakalitha Mosisili, sotyjski polityk, premier Lesotho
- 1946 – Nina Terentiew, polska dziennikarka telewizyjna
- 1947:
- 1948 – Billy Crystal, amerykański aktor, pisarz
- 1950 – Galina Kreft, rosyjska kajakarka (zm. 2005)
- 1952 – Wojciech Belon, polski wokalista zespołu Wolna Grupa Bukowina, poeta, kompozytor (zm. 1985)
- 1953 – Marian Buczek, polski duchowny katolicki, biskup charkowsko-zaporoski
- 1954 – Tadeusz Markowski, polski pisarz fantastyki naukowej
- 1955 – Aleksander Andryszak, polski polityk, poseł na Sejm RP (zm. 2009)
- 1957:
- 1958:
- 1960:
- 1961 – Brigitte Graune, niemiecka oszczepniczka
- 1963
- 1964:
- 1965:
- Aamir Khan, indyjski aktor
- Mirosław Kowalik, polski muzyk, basista zespołu Raz, Dwa, Trzy
- Billy Sherwood, amerykański muzyk, kompozytor, producent muzyczny
- Kevin Williamson, amerykański aktor, scenarzysta filmowy
- 1966:
- 1967 – Edward Fincke, amerykański astronauta
- 1968 – James Frain, brytyjski aktor, reżyser filmowy
- 1970:
- 1972:
- 1973 – Hakan Ünsal, turecki piłkarz
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981 – Jan Polák, czeski piłkarz
- 1982:
- 1984 – Łukasz Chojęta, polski aktor
- 1985:
- 1986 – Jamie Bell, angielski aktor
- 1987:
- 1990 – Jonathan Kuck, amerykański łyżwiarz szybki
- 1991 – Mateusz Możdżeń , polski piłkarz
- 1992 – Lukas Müller, austriacki skoczek narciarski
- 1397 – Henryk VIII Wróbel, książę żagańsko-głogowski (ur. 1357/1363)
- 1503 – Fryderyk Jagiellończyk, polski duchowny katolicki, prymas Polski, syn Kazimierza IV Jagiellończyka (ur. 1468)
- 1522 – (lub 15 marca) Anna Radziwiłłówna, księżna mazowiecka (ur. 1476)
- 1571 – Jan II Zygmunt Zápolya, książę Siedmiogrodu (ur. 1540)
- 1647 – Fryderyk Henryk Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (ur. 1584)
- 1688 – Antoine Furetière, francuski pisarz (ur. 1619)
- 1754 – Pierre de La Chaussee, francuski dramatopisarz (ur. 1692)
- 1765 – Elżbieta Drużbacka, polska poetka (ur. 1698)
- 1801 – Ignacy Krasicki, polski duchowny katolicki, biskup, pisarz, publicysta (ur. 1735)
- 1803 – Friedrich Gottlieb Klopstock, niemiecki poeta (ur. 1724)
- 1845 – Jan Gałeczka, ksiądz społecznik, założyciel pierwszej polskiej drukarni na Górnym Śląsku (ur. 1766)
- 1877 – Juan Manuel de Rosas, argentyński polityk, generał (ur. 1793)
- 1883 – Karol Marks, niemiecki filozof polityczny (ur. 1818)
- 1894 – Jeszi Ymmebiet Ali, matka cesarza Etiopii Haile Selassie I (ur. ok. 1863)
- 1912 – Piotr Lebiediew, rosyjski fizyk (ur. 1866)
- 1914 – Jan Rosół, polski polityk, działacz socjalistyczny (ur. 1844 lub 1845)
- 1917 − Fernand Labori, francuski adwokat, polityk, deputowany (ur. 1860)
- 1927 – Jānis Čakste, łotewski polityk, prezydent Łotwy (ur. 1859)
- 1932 – George Eastman, amerykański wynalazca, przedsiębiorca (ur. 1854)
- 1943 – Pieter Cornelis Boutens, holenderski poeta (ur. 1870)
- 1946 – Werner von Blomberg, niemiecki feldmarszałek (ur. 1878)
- 1949 – Nikoła Botew Stanew, bułgarski historyk, działacz kulturalny (ur. 1862)
- 1953 – Klement Gottwald, czechosłowacki polityk, działacz komunistyczny, prezydent Czechosłowacji (ur. 1896)
- 1971 – Marian Iwańciów, polski malarz, grafik (ur. 1906)
- 1976 – Busby Berkeley, amerykański reżyser filmowy (ur. 1895)
- 1980:
- 1984 – Jerzy Kuncewicz, polski prawnik, pisarz (ur. 1893)
- 1990 – William Raborn Jr., amerykański prawnik, dyrektor CIA (ur. 1905)
- 1995 – William Fowler, amerykański astrofizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1911)
- 1997 – Jurek Becker, niemiecki pisarz pochodzenia żydowskiego (ur. 1937)
- 2004 – Jurijs Rubenis, radziecki polityk (ur. 1925)
- 2006 – Lennart Meri, estoński polityk, dziennikarz, publicysta, prezydent Estonii (ur. 1929)
- 2007:
- 2008 – Chiara Lubich, włoska założycielka Ruchu "Focolari" (ur. 1920)
- 2009 – Alain Bashung, francuski piosenkarz, autor tekstów piosenek, aktor (ur. 1947)
- 2010:
- 2011:
- 2012:
Przypisy
