17 stycznia jest 17. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 348 (w latach przestępnych 349) dni.
- Imieniny obchodzą: Alba, Antoni, Jan, Julian, Merul, Przemił, Roselina, Rosław, Rosława, Rościsław, Rozalinda, Sulpicja, Sulpicjusz, Teodor
- Demokratyczna Republika Konga – Dzień Patrice’a Lumumby
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 395 – Podział Cesarstwa rzymskiego między synów Teodozjusza na część wschodnią (Arkadiusz) i zachodnią (Honoriusz).
- 1328 – Król Niemiec Ludwik IV przyjął koronę cesarską z rąk przedstawiciela ludu rzymskiego, Sciarra Colonny.
- 1377 – Papież Grzegorz XI powrócił do Rzymu, kończąc tym samym trwającą od 1309 roku tzw. niewolę awiniońską.
- 1524 – Włoski żeglarz Giovanni da Verrazzano wypłynął z Madery w podróż do Ameryki Północnej w celu znalezienia przejścia północno-zachodniego.
- 1562 – Regentka Katarzyna Medycejska wydała Edykt z Saint Germain uznający hugenotów we Francji.
- 1595 – Król Francji Henryk IV wypowiedział wojnę Hiszpanii.
- 1601 – Książę Sabaudii Karol Emanuel I i król Francji Henryk IV podpisali traktat z Lyonu, kończący spór o markizat Saluzzo.
- 1605 – Ukazała się powieść Don Kichot z La Manchy Miguela de Cervantesa.
- 1640 – Wojna holendersko-portugalska o Brazylię: flota holenderska odniosła zwycięstwo w bitwie u wybrzeży wyspy Itamaraca.
- 1656 – Brandenburgia i Szwecja podpisały rozejm w Królewcu.
- 1746 – II powstanie jakobickie: zwycięstwo szkockich jakobitów nad armią angielską pod Falkirk.
- 1773 – HMS Resolution pod dowództwem Jamesa Cooka po raz pierwszy przepłynął przez południowe koło podbiegunowe.
- 1786 – Odkryta została Kometa Enckego.
- 1819 – Simón Bolívar proklamował Republikę Kolumbii.
- 1852 – Podpisano Konwencję Rzeki Sand, w której Wielka Brytania uznała niepodległość burskiego Transwalu.
- 1878 – X wojna rosyjsko-turecka: armia rosyjska odniosła decydujące zwycięstwo w bitwie pod Płowdiwem.
- 1881 – Wojna o Pacyfik: wojska chilijskie zdobyły stolicę Peru Limę.
- 1885 – Brytyjskie wojska interwencyjne w Sudanie pokonały mahdystów w bitwie pod Abu-Klea.
- 1893 – Ostatnia królowa Hawajów Lili’uokalani zrzekła się tronu.
- 1895 – Félix François Faure został prezydentem Francji.
- 1899 – Wyspa Wake stała się terytorium zależnym Stanów Zjednoczonych.
- 1904 – W Moskiewskim Teatrze Artystycznym odbyła się premiera sztuki Wiśniowy sad Antoniego Czechowa.
- 1910 – Na Węgrzech powstał drugi rząd Károla Khuen-Héderváry’ego.
- 1912 – Brytyjczyk Robert Falcon Scott zdobył biegun południowy miesiąc po Norwegu Roaldzie Amundsenie.
- 1913 – Raymond Poincaré został wybrany na prezydenta Francji.
- 1917 – USA za 25 mln dolarów zakupiły od Danii Wyspy Dziewicze.
- 1919 – Wojna estońsko-bolszewicka: wojska estońskie zdobyły Narwę.
- 1920 – Paul Deschanel został wybrany na prezydenta Francji.
- 1921 – W Wiedniu założono Wolny Uniwersytet Ukraiński.
- 1929 – Król Afganistanu Inajatullah Chan abdykował po trzech dniach panowania. Nowym królem został Amir Habibullah Ghazi.
- 1933 – Kongres Stanów Zjednoczonych, wbrew prezydentowi Herbertowi Hooverowi, uchwalił niezależność Filipin.
- 1934 – Ferdinand Porsche zaprezentował rządowi niemieckiemu projekt Garbusa, inaugurując historię marki Volkswagen.
- 1941 – Wojna na Pacyfiku: flota francuska pokonała tajlandzką w bitwie pod Ko Chang.
- 1945 – Szwedzki dyplomata Raoul Wallenberg został aresztowany przez NKWD w Budapeszcie.
- 1946 – W Londynie po raz pierwszy zebrała się Rada Bezpieczeństwa ONZ.
- 1948 – Na pokładzie amerykańskiego okrętu wojennego podpisano porozumienie rozejmowe między Indonezją i Holandią, sankcjonujące tymczasową suwerenność holenderską nad zajmowanymi terytoriami Indii Holenderskich i przewidujące przeprowadzenie referendów w celu rozstrzygnięcia ich przynależności.
- 1949 – Katastrofa brytyjskiego samolotu pasażerskiego Avro 688/689 Tudor u wybrzeży Bermudów. Zginęło 20 osób.
- 1950 – Napad na budynek Brink’sa w Bostonie i zrabowanie rekordowego wówczas łupu w historii USA (1 218 211,29 dolarów w gotówce oraz 1 557 183,83 w czekach, przekazach i innych papierach wartościowych).
- 1955 – Pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym USS Nautilus wypłynął w swój pierwszy rejs.
- 1961 – Katangijscy secesjoniści dokonali egzekucji pierwszego premiera Demokratycznej Republiki Konga Patrice’a Lumumby.
- 1963 – Dokonano oblotu brytyjskiego samolotu transportowego Short SC.7 Skyvan.
- 1966 – Zderzenie dwóch amerykańskich samolotów wojskowych nad hiszpańską wioską Palomares. W wyniku kolizji z bombowca B-52 wypadły 4 nieuzbrojone bomby wodorowe.
- 1969 – Ukazał się album Yellow Submarine grupy The Beatles.
- 1972 – Przyjęta została flaga Bangladeszu.
- 1975 – Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych na pierwszej od 9 lat sesji przyjęło nową konstytucję, sankcjonującą zdobycze rewolucji kulturalnej.
- 1977 – W stanie Utah został stracony morderca Gary Gilmore. Była to pierwsza egzekucja po przywróceniu kary śmierci w USA.
- 1979 – Premiera filmu Nosferatu wampir w reżyserii Wernera Herzoga.
- 1983 – Nigeria wydaliła ponad 2 miliony nielegalnych imigrantów, głównie z Ghany.
- 1988 – W Rzymie Jan Paweł II jako pierwszy papież wystąpił na konferencji prasowej.
- 1991:
- 1993 – Został aresztowany włoski seryjny morderca Pietro Pacciani („Potwór z Florencji”).
- 1994 – Trzęsienie ziemi w Northridge (zespół miejski Los Angeles). Zginęły 72 osoby, 8.700 zostało rannych.
- 1995:
- 1996 – Republika Czeska złożyła wniosek o przyjęcie do Unii Europejskiej.
- 2001 – Premiera filmu Plotka w reżyserii Francisa Vebera.
- 2002:
- Erupcja wulkanu Nyiragongo w Demokratycznej Republice Konga. W wyniku erupcji wulkanu 15% powierzchni miasta Goma zostało zalane lawą. Zginęło 147 osób, pół miliona straciło dach nad głową.
- Intifada Al-Aksa: palestyński zamachowiec wtargnął na ceremonię religijną bar micwy w mieście Hadera. Od kul zginęło 6 Izraelczyków, a 33 osoby zostały ranne.
- 2006 – W więzieniu stanowym San Quentin w Kalifornii stracono najstarszego więźnia od dziesiątek lat. 76-letni Clarence Ray Allen, który poważnie chorował w więzieniu, został uśmiercony za pomocą zastrzyku trucizny.
- 2007 – Wskazówki na symbolicznym Zegarze Zagłady na Uniwersytecie w Chicago zostały przesunięte z 11:53 na 11:55.
- 2010:
- 2011 – Rozpoczęły się antyrządowe protesty w Omanie.
[edytuj] Urodzili się
- 1429/1433 – Antonio del Pollaiolo, florencki rzeźbiarz, złotnik, malarz (zm. 1498)
- 1463 – Fryderyk Mądry, elektor Saksonii (zm. 1525)
- 1504 – Pius V, święty, papież (zm. 1572)
- 1560 – Gaspard Bauhin, szwajcarski lekarz, anatom, botanik (zm. 1624)
- 1600 – Pedro Calderón de la Barca, hiszpański pisarz (zm. 1681)
- 1706 – Benjamin Franklin, amerykański polityk, współautor Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych, uczony, wynalazca piorunochronu (zm. 1790)
- 1732 – Stanisław August Poniatowski, król Polski (zm. 1798)
- 1773 – (lub 18 stycznia) Józef Sułkowski, polski oficer, brygadier, adiutant Napoleona Bonaparte (zm. 1798)
- 1814 – Ludwik Mierosławski, polski działacz polityczny, pisarz, historyk (zm. 1878)
- 1815 – Łucja Yi Zhenmei, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1862)
- 1820 – Anne Brontë, brytyjska pisarka (zm. 1849)
- 1835 – Antoni Baranowski, litewski poeta, duchowny katolicki, biskup sejneński (zm. 1902)
- 1840 – Stefan Bobrowski, polski działacz niepodległościowy, uczestnik powstania styczniowego (zm. 1863)
- 1842 – Józef Sebastian Pelczar, święty, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (zm. 1924)
- 1843 – Aleksander Kraushar, polski adwokat, historyk, publicysta (zm. 1931)
- 1847 – Nikołaj Żukowski, rosyjski naukowiec, twórca współczesnej aerodynamiki i hydrodynamiki, pionier lotnictwa (zm. 1921)
- 1854 – Jan Ludwik Popławski, polski polityk, publicysta (zm. 1908)
- 1860 – Douglas Hyde, irlandzki polityk, prezydent Irlandii (zm. 1949)
- 1863:
- 1867 – Carl Laemmle, niemiecki producent filmowy (zm. 1939)
- 1869 – Emil Plage, polski przemysłowiec (zm. 1909)
- 1879 – Kazimierz Sichulski, malarz, rysownik i grafik (zm. 1942)
- 1880 – Mack Sennett, kanadyjski reżyser filmowy (zm. 1960)
- 1881 – Antoni Łomnicki, polski matematyk, profesor profesor Politechniki Lwowskiej (zm. 1941)
- 1882 – Noah Beery, amerykański aktor (zm. 1946)
- 1883 – Zdzisław Ludkiewicz, polski ekonomista, rektor SGGW, minister reform rolnych (zm. 1942)
- 1886 – Juliusz Poniatowski, polski ekonomista, polityk, minister rolnictwa (zm. 1975)
- 1898 – Karol Maria Splett, polski duchowny katolicki, biskup gdański (zm. 1964)
- 1899:
- 1902 – Leonid Trauberg, rosyjski reżyser filmowy (zm. 1990)
- 1905 – Zizi Halama, polska tancerka (zm. 1975)
- 1909 – Tadeusz Mikulski, polski historyk literatury, eseista, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego (zm. 1958)
- 1911:
- 1912 – Aleksander Sewruk, polski aktor (zm. 1974)
- 1916:
- 1918 – Helena Marusarzówna, polska narciarka, kurierka tatrzańska (zm. 1941)
- 1921:
- 1922:
- 1924 – Włodzimierz Haupe, polski reżyser filmowy
- 1925:
- 1926 – Moira Shearer, szkocka aktorka, tancerka (zm. 2006)
- 1927 – Eartha Kitt, amerykańska aktorka, piosenkarka (zm. 2008)
- 1928 – Jean Barraqué, francuski kompozytor (zm. 1973)
- 1929 – Antonio Ignacio Velasco García, wenezuelski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2003)
- 1930 – Jaroslava Moserová, czeska działaczka polityczna, lekarka, tłumaczka (zm. 2006)
- 1931 – James Earl Jones, amerykański aktor
- 1932 – Jaroslav Dudek, czeski reżyser filmowy (zm. 2000)
- 1933:
- 1934:
- 1939 – Chrystodulos I, grecki duchowny prawosławny, arcybiskup Aten, zwierzchnik greckiego kościoła prawosławnego (zm. 2008)
- 1940:
- 1941 – Jani Riza, albański aktor (zm. 1988)
- 1942:
- 1943:
- 1944:
- 1947 – Józef Baran, polski poeta
- 1948:
- 1949:
- 1950 – Zbigniew Żmudzki, polski producent filmowy związany z Se-ma-forem
- 1952 – Sławomir Kulpowicz, polski pianista jazzowy (zm. 2008)
- 1954 – Bascha Mika, niemiecka dziennikarka
- 1956 – Paul Young, angielski muzyk
- 1957 – John Crawford, amerykański muzyk zespołu Berlin
- 1961 – Maja Cziburdanidze, gruzińska szachistka
- 1962:
- 1963 – Kai Hansen, niemiecki gitarzysta i wokalista zespołu Helloween
- 1964:
- 1965:
- 1966:
- 1967 – Richard Hawley, brytyjski piosenkarz, kompozytor, autor tekstów piosenek, producent muzyczny
- 1968:
- 1969:
- 1970:
- 1971:
- 1972 – Benno Fürmann, niemiecki aktor
- 1973:
- 1974 – Robert Piotrkowicz, polski kulturysta
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- 1983:
- 1984:
- 1985:
- 1988:
- 395 – Teodozjusz I Wielki, cesarz rzymski (ur. 347)
- 1369 – Piotr I, król Cypru i Armenii Cylicyjskiej (ur. 1328)
- 1468 – Skanderbeg, albański przywódca, powstaniec, bohater narodowy (ur. 1405)
- 1598 – Fiodor I, car Rosji (ur. 1557)
- 1650 – Tomasz Dolabella, włoski malarz tworzący w Polsce (ur. ok. 1570)
- 1716 – Maria Kazimiera d'Arquien (Marysieńka), królowa Polski, żona Jana III Sobieskiego (ur. 1641)
- 1751 – Tomaso Albinoni, włoski kompozytor (ur. 1671)
- 1769 – Józef Gogolewski, regimentarz w Konfederacji barskiej (ur. ok. 1745)
- 1890 – Władysław Taczanowski, polski ornitolog, zoolog (ur. 1819)
- 1893 – Rutherford Hayes, amerykański polityk, prezydent USA (ur. 1822)
- 1903 – Ignaz Wechselmann, węgierski architekt, filantrop (ur. 1828)
- 1909 – Adam Krasiński, hrabia, polski poeta, działacz oświatowy (ur. 1870)
- 1910 – Friedrich Kohlrausch, niemiecki fizyk (ur. 1840)
- 1914 – Ludwik Maria Staff, polski pisarz (ur. 1890)
- 1933 – Louis Comfort Tiffany, amerykański malarz, twórca lamp witrażowych (ur. 1848)
- 1937 – Ryszard Bolesławski, amerykański reżyser pochodzenia polskiego (ur. 1889)
- 1938 – Andrzej Kędzior, polski polityk, minister (ur. 1851)
- 1941 – Stanisława Wysocka, polska aktorka, reżyserka teatralna (ur. 1877)
- 1942 – Walter von Reichenau, hitlerowski feldmarszałek (ur. 1884)
- 1954 – Witold Chodźko, polski lekarz psychiatra, polityk, minister (ur. 1875)
- 1961 – Patrice Lumumba, kongijski polityk, premier Demokratycznej Republiki Konga (ur. 1925)
- 1967:
- 1969 – Grażyna Bacewicz, polska kompozytorka, skrzypaczka (ur. 1909)
- 1973 – Franciszek Bielak, polski historyk literatury, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1892)
- 1974 – Bohdan Hamera, polski pisarz, dziennikarz (ur. 1911)
- 1975 – Tadeusz Seweryn, polski etnograf, malarz, grafik, muzeolog i badacz sztuki ludowej (ur. 1894)
- 1976:
- 1978 – Juliusz Bieniek, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (ur. 1895)
- 1982 – Warłam Szałamow, rosyjski pisarz (ur. 1907)
- 1984 – Ignacy Posadzy, sługa Boży, polski ksiądz, działacz religijny (ur. 1898)
- 1985 – Ludwik Bazylow, polski historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1915)
- 1987:
- 1991:
- 1993 – Barbara Buczek, polska kompozytorka, pianistka, pedagog (ur. 1940)
- 1994 – György Cziffra, węgierski pianista (ur. 1921)
- 1996 – Aleksander Fogiel, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1910)
- 2001:
- 2002:
- 2003:
- 2004 – Czesław Niemen, polski muzyk, piosenkarz (ur. 1939)
- 2005:
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010:
- 2011:
- 2012:
Przypisy
