1 Berliński Batalion Saperów – Wikipedia, wolna encyklopedia
| 1 Batalion Saperów | |
  |
|
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 1943 |
| Nazwa wyróżniająca | Berliński[1] |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | mjr Stanisław Moroz |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Legionowo |
| Podporządkowanie | 1 Warszawska Dywizja Piechoty |
| Rodzaj wojsk | Wojska inżynieryjne |
1 Berliński Batalion Saperów (1 bsap) – samodzielny pododdział wojsk inżynieryjno saperskich ludowego Wojska Polskiego.
Sformowany w obozie sieleckim na podstawie Zezwolenia Państwowego Komitetu Obrony ZSRR z 9 maja 1943 r. i rozkazu dowódcy 1 Dywizji Piechoty z 14 maja 1943 jako jednostka 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki.
Przysięgę żołnierze batalionu złożyli w obozie sieleckim 15 lipca 1943.
Za działania wojenne i rozminowywanie batalion został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy rozkazem Naczelnego Dowództwa WP nr 105 z 4 maja 1946 r.[2]
Spis treści |
[edytuj] Dowódcy
- mjr Stanisław Moroz
- por. Jan Leszczuk
- por. Ryszard Maślankiewicz
- kpt. Jerzy Szerszeń
- kpt Michał Przewalski
[edytuj] Struktura organizacyjna według etatu Nr 04/506
- Dowództwo i sztab
- 3 x kompanie saperów
- 3 x pluton saperów
- drużyna zaopatrzenia
- kwatermistrzostwo
- magazyn techniczny
- drużyna gospodarcza
Stan etatowy liczył 254 żołnierzy, w tym: 33 oficerów, 44 podoficerów i 177 szeregowych. Na wyposażeniu batalionu znajdowały się następujące jednostki sprzętu:
- samochody – 3
- łodzie MN – 1
[edytuj] Marsze i działania bojowe
W czasie marszu pod Lenino saperzy reperowali drogi i mosty, ułatwiając przemarsz wojsk. W toku bitwy, pod ogniem nieprzyjaciela, batalion zabezpieczał przeprawę piechoty i czołgów przez Miereję i jej bagnistą dolinę. Po bitwie kontynuowano szkolenie we wsi Somarkowo na Smoleńszczyźnie, naprawiając jednocześnie okoliczne drogi i pomagając mieszkańcom w odbudowie wsi[3]. W czasie walk nad Wisłą w sierpniu 1944 rok batalion organizowali przeprawę przez rzekę, naprawiał drogi i budował punkty obserwacyjne. Brał również udział w budowie pierwszego mostu stałego przez Wisłę koło Wielkolasu[3]. Przed rozpoczęciem walk na Pradze saperskie grupy torujące wykonały przejścia w zaporach nieprzyjaciela.
W czasie walk na Wale Pomorskim, batalion uczestniczył w bojacho Podgaje, Sypniewo i Mirosławiec. Zabezpieczał pod względem inżynieryjnym forsowania Odry i Starej Odry. Saperzy drogę dywizji w marszu na zachód przez Neu Rudnitz, Alt Retz i Kanał Hohenzollernów[3].
W czasie walk w Berlinie, saperzy wyrąbywali przejścia w ścianach budynków i w ogrodzeniach oraz niszczyli punkty oporu. W Berlinie 1 batalion saperów zakończył działania bojowe[3].
 |
 |
[edytuj] Sztandar batalionu
Sztandar ufundowany przez społeczeństwo Zielonki i wręczony 12 stycznia 1945 roku [3].
Opis sztandaru:
Płat o wymiarach 95x120 cm obszyty z jednej strony żółtą frędzlą, przymocowany do drzewca przy pomocy sześciu tasiemek. Drzewce z jasnego drewna. Głowica w kształcie orła wspartego na cokole skrzynkowym[3].
Strona główna:
Na ciemnoczerwonym aksamicie aplikowany z białego jedwabiu i haftowany białą nicią orzeł. Nad nim, na aplikowanej białej wstędze, haftowany złotą nicią napis: "ZA NASZĄ WOLNOŚĆ I WASZĄ". Pod orłem aplikowany biały kartusz z napisem: "I S.B. SAPERÓW I D.P. IM. T. KOŚCIUSZKI 1944 R."[3].
Strona odwrotna:
Na białym, płóciennym tle aplikowany i olejno malowany wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej. Nad wizerunkiem i pod napis haftowany czerwoną nicią: "BÓG, HONOR I OJCZYZNA"[3].
[edytuj] Okres powojenny
Po zakończeniu działań bojowych, 1 DZ pełniła funkcje okupacyjne i pozostawała nad Odrą i Nysą Łużycką po zachodniej stronie. Dywizję wycofano z Niemiec pod koniec maja i w czerwcu. 1 bsap, po przegrupowaniu do kraju, rozkazem Naczelnego Dowództwa WP nr 0136 z 4 lipca 1945 z dniem 7 lipca został podporządkowany szefowi Departamentu Wojskowo-Inżynieryjnego MON i skierowany do wsparcia 5 BSap. Batalion przedyslokowano do Łomży. Otrzymał tam odcinek do rozminowania w ramach rejonu rozminowania nr 1, którym kierował dowódca 5 BSap - płk Andriej Stonoga. Rejon nr 1 obejmował województwa: białostockie, olsztyńskie, część gdańskiego, część bydgoskiego i część warszawskiego. 1 batalion miał za zadanie rozminowanie terenów na północ od Łomży, na prawym brzegu rzek Narew i Biebrza, do Wissy i Szczuczyna. Sztab batalionu był rozmieszczony w Drozdowie, 6 km na wschód od Łomży. Wszystkimi pododdziałami rdzennymi batalionu i przydzielonymi kompaniami kierował mjr Jerzy Szerszeń - dowódca 1 bsap. Rozminowanie odcinka było trudne szczególnie nad Biebrzą. Przeważały przeciwpiechotne pola minowe. Gęstość minowania wynosiła do 2600 szt min na kilometr bieżący pola minowego, a pól takich było 12 - 14 na km² terenu. W rejonie nadbiebrzańskim były pola niemieckie, sowieckie, minowane często z pominięciem systemu minowania, ze względu na kilkakrotne przechodzenie tego terenu z rąk do rąk. Batalion odczuwał brak transportu - miał 1 samochód ciężarowy ZIS-5 i 6 furmanek parokonnych. Saperzy na pola minowe chodzili pieszo nawet po 8 km. Praca trwała od godz. 7 - 19. Ze względu na uciążliwość terenu w sierpniu 1945 zaczęły się wypadki. Dowódca 5 BSap wydał rozkaz zaprzestania rozminowania na terenach podmokłych, łąkach i porosłych bujną trawą. Pola ogrodzono i oznakowano. Rozminowywać je miano późna jesienią, po wyschnięciu traw i zielska. Po zakończeniu prac na sektorze, w połowie sierpnia 1 bsap przeszedł do rozminowania sektora Wizna - Osowiec, a 5 BSap Osowiec - Augustów. Rejon obejmował pas terenu o szerokości 40 - 50 km wzdłuż Biebrzy, Kanału Augustowskiego i Rospudy, aż do Gołdapi. Batalion od października likwidował zapory i niszczył amunicję na kierunku: Pisz, Szczytno, Olsztynek i Ostrołęka. 1 listopada zakończył prace na odcinku rozminowania nr 1. Pododdziały batalionu przez 3,5 miesiąca sprawdziły i rozminowały obszar 4880 km², 800 miejscowości w tym 22 miasta m.in. takie jak: Szczuczyn, Pisz, Szczytno, Nidzicę, Olsztynek i Ostrołękę. Rozminował 3437 km. dróg, 300 km. linii kolejowych i 10 mostów. Wydobyto i zniszczono 381166 min, w tym: 167414 ppanc., 79169 pocisków artyleryjskich, bomb i innych środków wybuchowych. 2 saperów usunęło po 9 tys. min.
W listopadzie 1945 batalion został wyłączony z podporządkowania 5 BSap i skierowany w rejon na południowy zachód od Warszawy. Nowy odcinek rozminowania przebiegał wzdłuż Pilicy do Nowego Miasta, dalej do rz. Rawka i ujścia Bzury do Wisły. Miał tam prowadzić powtórne sprawdzenie rozminowania (wcześniej teren ten rozminowywała 2 Brygada Saperów i 42 bsap 7 BInż-Bud. Sprawdzające rozminowanie prowadzone od 15 listopada do 15 grudnia miało za celu sprawdzenie powtórne byłych stref obronnych. Prace polegały na zbieraniu od władz terenowych i ludności wiadomości o wykrytych minach, amunicji i materiałach wybuchowych i ich likwidacji. Batalion w związku z opadami śniegu zakończył prace w grudniu.
Koniec 1945 roku i pierwsze miesiące 1946 roku, 1 bsap przygotowywał się do rozminowania wiosennego. Na początku 1946 roku nastąpiła demobilizacja i reorganizacja Wojska Polskiego. Odesłano też wielu doświadczonych oficerów sowieckich. Do rozminowania w 1946 roku przystąpiło 20 oddziałów inżynieryjnych, w tym 1 bsap stacjonujący wtedy w Warszawie. Batalion, pod dowództwem mjr. Wacława Przewalskiego, sprawdzał i rozminowywał tereny wzdłuż Wisły i Bugu w powiatach: Sokołów Podlaski, Mińsk Mazowiecki, Garwolin, Wołomin, a także Puszczę Kampinoską. Zdjął i zniszczył 116986 min i ponad 400 tys. różnej amunicji. W grudniu 1946 zakończono "powtórne rozminowanie", które miało być zakończone w grudniu 1945 r.
Sroga i śnieżna zima 1946/47 skomplikowała rozminowanie w 1947 roku. W lutym i marcu jednostki saperskie skierowano do ochrony mostów, walki z zatorami lodowymi, ratowania ludności i dobytku w czasie powodzi. 1 bsap, wspólnie z 46 bsap i 51 bsap prowadził rozminowanie na terenie Warszawskiego OW. Rozminowywał powiat pułtuski i obiekty DOKP Warszawa, wykonał 500 zgłoszeń na terenie 17 powiatów. Saperzy 1 bsap zniszczyli 78200 min i ok 76 tys. pocisków i środków wybuchowych.
W 1948 r. Główny Inspektor Inżynierii i Saperów gen. Jerzy Bordziłowski postanowił nie kierować całych oddziałów saperów do likwidacji pozostałych zapór, ale w zasadzie pododdziały w sile do kompanii. Tylko do rozminowania Przełęczy Dukielskiej był skierowany cały 13 bsap. Jednostki saperskie organizowały grupy (patrole) minerskie do niszczenia min i amunicji. Przydzielano patrolom po kilka powiatów. Patrole liczyły od kilku żołnierzy do plutonu saperów wzmocnionego 1-3 artylerzystami. W 1948 było zaangażowanych w rozminowaniu 9 batalionów saperów. Rozminowanie prowadzono od 5 maja do 30 lipca i od 1 października do 15 listopada, z wyjątkiem Pomorskiego OW, gdzie rozminowywano jesienią, od 20 września do 30 listopada.
Od 1949 roku pracy z rozminowaniem było mniej. Rozminowywano Przełęcz Dukielską i kwaterę Hitlera, rejony wzdłuż północnej granicy Polski, nad Zalewem Wiślanym i nad Nysą Łużycką. W latach 1950 - 1951 1 bsap brał udział w w oczyszczaniu terenu oraz rozminowaniu kwatery Hitlera od strony północnej. W 1953 r. 1 bsap oczyszczał Gierłoż od lipca do 30 września. 27 września 1953 roku odbyło się oficjalne przekazania kwatery Hitlera władzom miejscowym. Rozminowanie kraju zakończono oficjalnie w 1956 roku. Od 1957 rozpoczęto oczyszczanie od min zagłębionych, pocisków w wodzie itp.
1 bsap zlikwidował w latach 1945 - 1956 ok. 570 tys. min, 1924 tys. amunicji. Za lata 1944 - 1994 batalion stracił w rozminowaniu i oczyszczaniu 38 żołnierzy w tym 2 oficerów.
Batalion wykorzystywany był również do walki z klęskami żywiołowymi i prac dla gospodarki narodowej. Ważnym zadaniem w czasie rozminowywania we wrześniu 1944 było usunięcie min z okolic Międzylesia, Wesołej i Jabłonny. W Jabłonnie saperzy 1 bsap we współdziałaniu z saperami 1 Bsap ocalili pałac Potockich. Wykryli i unieszkodliwili miny opóźnionego działania o ciężarze ok. 250 kg materiału wybuchowego każda. Nie udało się usunąć min i min pułapek założonych w zabudowaniach gospodarskich pałacu. W wyniku wybuchu zginęło 5 saperów. W akcjach przeciwpowodziowych ochraniał mosty w Pułtusku, Serocku, Wyszkowie, Warce, Wyszogrodzie, Wołominie. W rejonie miejscowości Brok i Nur na Bugu uczestniczył w akcji przeciwlodowej. Batalion brał także udział w budowie szkoły podstawowej w miejscowości Izabelin k. Nieporętu. Ku pamięci tego wydarzenia szkoła ta nosi imię 1 Batalionu Saperów Kościuszkowskich.
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
- Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960 : skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń ;Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 8388089676.
- Juliusz Malczewski Roman Polkowski: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 4, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego : formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek inżynieryjno-saperskich, drogowych i chemicznych. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1970.
- Franciszek Kaczmarski, Stanisław Soroka: Wojska inżynieryjne LWP w latach 1945-1979. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej – Warszawa 1982. ISBN 83-11-06710-4
- Zdzisław Barszczewski: Przywrócone życiu. Rozminowanie ziem Polski. Dom Wydawniczy Bellona: 1998. ISBN 83-11-08751-2.
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
