Poznaj przeszłość Warszawy

1 Warszawska Dywizja Piechoty – Wikipedia, wolna encyklopedia

1 Warszawska Dywizja Piechoty – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty. Zobacz też: 1 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty z numerem 1.
1 Dywizja Piechoty
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari wz 1992.jpg
Odznaka 1 WDP.jpg
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1943
Rozformowanie 1955
Nazwa wyróżniająca Warszawska
Patron Tadeusz Kościuszko
Tradycje
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały 1 Warszawska Dywizja Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy płk Zygmunt Berling
Ostatni płk Józef Dziadura
Działania zbrojne
bitwa pod Lenino
bitwa o Berlin
Organizacja
Dyslokacja Legionowo
Podporządkowanie 1 Armia WP
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Skład 1 pułk piechoty
2 pułk piechoty
3 pułk piechoty
1 pułk artylerii lekkiej

1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki[1] (1 DP) – związek taktyczny piechoty Ludowego Wojska Polskiego.

Dywizja została sformowana w maju 1943, w Sielcach nad Oką jako 1 Polska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki[2]. Chrzest bojowy przeszła pod Lenino. W 1944 walczyła pod Puławami i o Pragę. Od lutego 1945 walczyła o Wał Pomorski, forsowała Odrę oraz wzięła udział w szturmie Berlina. Za udział w wojnie odznaczona złotym krzyżem orderu Virtuti Militari, Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy[3] oraz radzieckimi odznaczeniami: Orderem Czerwonego Sztandaru i Orderem Kutuzowa II stopnia[4].

W 1955 dywizję przeformowano w 1 Warszawską Dywizję Zmechanizowaną.

Spis treści

[edytuj] Formowanie dywizji

Dywizja została sformowana w maju 1943, w Sielcach nad Oką, na podstawie postanowienia Państwowego Komitetu Obrony ZSRR, według etatu sowieckiej dywizji piechoty gwardii z niewielkimi poprawkami. Decyzją Józefa Stalina dowództwo dywizji objął płk dypl. Zygmunt Berling. Nadzór polityczny nad dywizją sprawował Związek Patriotów Polskich. 15 lipca 1943, w rocznicę bitwy pod Grunwaldem, żołnierze dywizji złożyli przysięgę. Rota przysięgi zobowiązywała m.in. do dochowania wierności sojuszniczej Związkowi Radzieckiemu i dochowanie braterstwa broni sojuszniczej Czerwonej Armii[5].W końcu sierpnia nadal występowały braki kadrowe - do pełnych stanów brakowało 20% oficerów i 36% podoficerów[6]. W czerwcu 1943 Wódz Naczelny i premier RP gen. Władysław Sikorski uznał wojsko Berlinga za polską dywizję komunistyczną, o charakterze dywersyjnym, samego jego twórcę za zdrajcę, który zdezerterował z Wojska Polskiego[7].

7 lipca 1943 attaché wojskowy RP w Stanach Zjednoczonych płk Włodzimierz Onacewicz wydał oświadczenie, w którym napisał, że dywizja ta nie należy do Wojska Polskiego i jest Dywizją Armii Czerwonej pod rozkazami władz sowieckich[8].

[edytuj] Skład organizacyjny

1 armia lwp.png
Orzełek na czapkę[9]

Od 10 sierpnia 1943 do końca wojny:

  • 1 Praski Pułk Piechoty[10]
  • 2 Berliński Pułk Piechoty[10]
  • 3 Berliński Pułk Piechoty[10]
  • 1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej[10]
  • 1 samodzielny dywizjon artylerii przeciwpancernej (kpt. Jerzy Malarewicz)
  • 1 samodzielny dywizjon artylerii przeciwlotniczej (kpt. Kazimierz Witkowski)
  • 1 samodzielny dywizjon moździerzy (kpt. Jan Popowicz)
  • 1 samodzielny batalion saperów (dowódca: mjr Stanisław Moroz)
  • 1 samodzielny batalion sanitarny
  • 1 samodzielny batalion szkolny
  • 1 samodzielna kompania zwiadowcza
  • 1 samodzielna kompania łączności
  • 1 samodzielna kompania chemiczna
  • 1 samodzielna kompania samochodowa
  • pluton dowodzenia dowódcy artylerii
  • 1 ambulans weterynaryjny
  • 1 kompania karna ( sformowana w składzie 1 DP, od 1 kwietnia 1944 podporządkowana dowódcy 1 Armii WP )
  • 2 Ruchome Warsztaty Taborowo-Mundurowe
  • 1 Piekarnia Polowa
  • 1862 Kasa Banku Polowego
  • 2898 Wojskowa Stacja Poczty Polowej
  • Oddział Informacji Dywizji

Miano wyróżniające nadano w innych terminach

[edytuj] Marsze i działania bojowe

Dywizja wyrusza na front

30 sierpnia 1943 dywizja wyruszyła na front i została przegrupowana w okolice wsi Lenino. Od dowódcy 33 Armii gen. Gordowa otrzymała zadanie przełamać obronę niemiecką na odcinku: Połzuchy, wz. 215.5 , a następnie nacierać w kierunku: Łosiewa i Czurniłowa.

Information icon.svg Osobny artykuł: Bitwa pod Lenino.

W bitwie pod Lenino dywizja poniosła duże straty . Po jej zakończeniu ześrodkowano ją w rejonie Smoleńska, gdzie dalej odbywała szkolenie bojowe.

W marcu 1944 roku wraz 1 Korpusem WP ześrodkowała się w okolicy Żytomierza i Berdyczowa. Zgodnie z dyrektywą z 29 kwietnia 1944, będąc w składzie 1 Armii WP podporządkowana została 1 Frontowi Białoruskiemu. W kolejnych dniach wraz z wojskami 1 FB, dywizja maszerowała w kierunku zachodnim , by 23 lipca 1944 przekroczyć rzekę Bug.

W rezultacie, po ponad trzystukilometrowym marszu dofrontowym trwającym od 15 do 27 lipca 1944, dywizja osiągnęła rubież Wisły i 2 sierpnia 1944 dokonała próby uchwycenia przyczółka w rejonie Dęblina.

W kolejnych dniach przegrupowała się na północ i 26 sierpnia 1944 prowadziła dalsze boje nad Wisłą w rejonie między rzekami: Wilga i Świder. 5 września 1944 dywizja została czasowo wyłączona ze składu 1 AWP i podporządkowana dowódcy sowieckiej 47 Armii. W dniach 10 - 15 września 1944 toczyła krwawe walki o wyzwolenie prawobrzeżnej Warszawy - Pragi.

Od lutego 1945 roku dywizja walczyła o Wał Pomorski, forsowała Odrę oraz wzięła udział w szturmie Berlina.

Wal pomorski 1945.png Forsowanie odry 1 1945.png Forsowanie odry 2 1945.png Forsowanie odry 3 1945.png
Operacja berlin 1 1945.png Operacja berlin 2 1945.png Berlin 1945.png
Information icon.svg Osobny artykuł: Bitwa o Berlin.

4 maja 1945 Rada Najwyższa ZSRR odznaczyła Dywizję Orderem Kutuzowa II klasy za "wzorowe wypełnianie zadań dowództwa w walce z wrogiem przy zdobyciu miast Deutsch Krone, Märkisch Friedland i wykazane przy tym męstwo i odwagę". Dwa dni później dowódca 1 Armii WP, gen. dyw. Stanisław Popławski polecił używać nazwy - 1 Polska Warszawska Odznaczona Orderami Czerwonego Sztandaru i Kutuzowa II klasy Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki (ros. 1-я польская Варшавская Краснознаменная ордена Кутузова 2-й степени пехотная дивизия имени Тадеуша Костюшко)[11].

[edytuj] Sztandar dywizji

Sztandar 1 Warszawskiej DP z dewizą: "Za naszą wolność i waszą"

Sztandar dywizji został ufundowany przez Związek Patriotów Polskich. Projekt sztandaru wykonał Zenon Wasilewski. Haftowano go w jednej z fabryk w Moskwie. Robocze rysunki wykonali kreślarze Borysow i Tichonow. Uroczyste wręczenie sztandaru dywizji odbyło się 15 lipca 1943 roku w obozie sieleckim[12].

Opis sztandaru:
Płat o wymiarach 111x114 cm, obszyty z trzech stron żółtą frędzlą, przymocowany do drzewca za pomocą taśmy i gwoździ. Drzewce, z ciemnego politurowanego drewna, składa się z dwóch części skręconych za pomocą okuć stalowych. Głowica w kształcie orła wspartego na cokole skrzynkowym 2 napisem "1 Dywizja Piechoty". Przy sztandarze wstęgi orderowe: Virtuti Militari, Krzyża Grunwaldu i Czerwonego Sztandaru[12].

Strona główna:
Biały krzyż kawalerski, pola między ramionami krzyża czerwone. Pośrodku aplikowany i haftowany biało-szarą nicią orzeł w otoku wieńca laurowego w tym samym kolorze. Nad orłem haftowany żółtą nicią napis: "HONOR I OJCZYZNA". Na czerwonych polach inicjały: "1 DP" — w otoku wieńców dębowych, haftowanych, szaro-brązową nicią. W lewym dolnym rogu małymi literami wyhaftowane nazwiska hafciarek: "ŁAWKENOWA, ALEKSANDROWA"[12].

Strona odwrotna:
Czerwony krzyż kawalerski, pola między ramionami krzyża białe. Pośrodku, na białym tle aplikowane i haftowane popiersie Tadeusza Kościuszki w otoku wieńca laurowego, aplikowanego z brązowego jedwabiu i haftowanego biało-szarą nicią. Nad wizerunkiem haftowany żółtą nicią napis: "ZA NASZĄ WOLNOŚĆ I WASZĄ". Na ramionach krzyża inicjały: "1 DP"[12].

[edytuj] Okres powojenny

Po zakończeniu służby okupacyjnej w Niemczech w czerwcu 1945 dywizja wróciła do kraju. Sztab dywizji rozlokowano w Siedlcach. Jej poszczególne oddziały wykorzystywano do walki ze zbrojnym podziemiem niepodległościowym.

Organizacja i dyslokacja dywizji w 1949.

W 1951 przeniesiono dywizję na etaty dywizji piechoty typu B "konna duża"[13].

W 1955 dywizję przeformowano w 1 Warszawską Dywizję Zmechanizowaną.

[edytuj] Żołnierze dywizji

Dowódcy dywizji

Pomnik Kościuszkowców w Warszawie

Oficerowie polityczni

Przypisy

  1. ↑ Rozkazem NDWP Nr 206 z 19 września 1945 nadano dywizji nazwę wyróżniającą "Warszawska".
  2. ↑ Sławomir Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 (wprowadzenie do syntezy), Poznań 2011, s. 44.
  3. ↑ Kazimierz Kaczmarek: Polacy na polach Brandenburgii. s. 362. 
  4. ↑ Kazimierz Kaczmarek: Polacy na polach Brandenburgii. s. 361. 
  5. ↑ Sławomir Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 (wprowadzenie do syntezy), Poznań 2011, s. 44.
  6. ↑ Tom 1. Lata 1944-1945. W: Historia PRL. Warszawa: New Concept Media, 2009, s. 6. ISBN 978-83-7558-506-3. 
  7. ↑ Sławomir Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 (wprowadzenie do syntezy), Poznań 2011, s. 44-46.
  8. ↑ Sławomir Cenckiewicz, Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 (wprowadzenie do syntezy), Poznań 2011, s. 46.
  9. ↑ Stylizowany na orła piastowskiego noszony na czapkach przez żołnierzy 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Nazwę wyróżniającą nadano w innych terminach
  11. ↑ Organizacja i działania bojowe ... s. 365-366.
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 Wanda Bigoszewska: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. s. 16 - 17. 
  13. ↑ Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960.... s. 149. 

[edytuj] Bibliografia

  • Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974. 
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Cz.1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego : formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Warszawa 1965
  • Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960. Skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń, Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6. 
  • Kazimierz Kaczmarek: Polacy na polach Brandenburgii. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1981. ISBN 83-11-06672-8. 

[edytuj] Linki zewnętrzne


p • d • e
Piechota polska na froncie wschodnim
Bitwa pod Lenino • Przyczółek warecko-magnuszewski • Szarża pod Borujskiem • Bitwa o Kołobrzeg • Bitwa o Berlin
Korpusy LWP kurtki piechota.png
Dywizje (DP)
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10
Brygady
Pułki (pp)
1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 32 • 33 • 34 • 35 • 36 • 37
Bataliony
Broń strzelecka
Artyleria polska na froncie wschodnim ⇐ Wojsko Polskie w ZSRR ⇒ Polska broń pancerna na froncie wschodnim