Poznaj przeszłość Warszawy

25 października jest 298. (w latach przestępnych 299.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 67 dni.

[edytuj] Święta

• Imieniny obchodzą: Antonin, Chryzant, Chryzanta, Cyryn, Cyryna, Daria, Gaudenty, Hilary, Inga, January, Katarzyna, Kryspin, Kryspinian, Maur, Prot, Sambor, Tadea, Tadeusz, Teodozjusz i Wojmir.
• Grenada, Wyspy Dziewicze – Święto Dziękczynienia
• Kazachstan – Święto Republiki
• Tajwan – Dzień Retrocesji
• Polska
  • Dzień Młodzieży PCK^[1]
  • Dzień Kundelka (święto wszystkich wielorasowych psów)
  • Dzień Ustawy o Ochronie Zwierząt^[2]
  • Święto Sztabu Generalnego Wojska Polskiego^[3]
  • dawn. Święto Wojskowej Służby Informacyjnej (do 2006)
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[4][5], obchodzą:
  • św. Chryzant i Daria (męczennicy)
  • św. 40. męczenników Anglii i Walii
  • św. Gaudenty z Brescii (biskup)
  • św. Kryspin i Kryspinian (bracia męczennicy)
  • św. Tadeusz Machar^[6]
  • św. Amon z Toul (biskup)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1501 – Król Aleksander Jagiellończyk wydał przywilej mielnicki.
• 1655 – Wojna polsko-rosyjska: rozpoczęło się oblężenie Lwowa.
• 1823 – Zakończono budowę Kopca Kościuszki w Krakowie.
• 1853 – Odsłonięto Pomnik Mikołaja Kopernika w Toruniu.
• 1880 – Otwarto Teatr Mały w Warszawie.
• 1888 – Otwarto pierwsze w Polsce Muzeum Diecezjalne w Tarnowie.
• 1899 – Otwarto linię kolejową Kraków-Zakopane.
• 1918:
  • Rada Regencyjna Królestwa Polskiego ustanowiła urząd Szefa Sztabu Wojsk Polskich.
  • Wojciech Korfanty wystąpił w Reichstagu z żądaniem przyłączenia do państwa polskiego wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego.
• 1921 – Odbył się ślub Józefa Piłsudskiego i Aleksandry Szczerbińskiej.
• 1935:
  • Premiera filmu Rapsodia Bałtyku.
  • Prezydent Ignacy Mościcki dokonał otwarcia schroniska górskiego ZHP "Głodówka" (Pogórze Spisko-Gubałowskie).
• 1948 – Zainaugurowała działalność Państwowa Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie.
• 1952 – Telewizja Polska nadała pierwszy, półgodzinny program (o godz. 19:00).
• 1957 – W Świecie Młodych ukazał się pierwszy odcinek serii komiksowej Tytus, Romek i A'Tomek.
• 1956 – Rękopis dzieła De revolutionibus Mikołaja Kopernika, podarowany narodowi polskiemu przez rząd Czechosłowacji, został przekazany Bibliotece Jagiellońskiej.
• 1987 – Na wspólnym posiedzeniu TKK "S" i Tymczasowej Rady NSZZ "S" powołano jednolite kierownictwo – Krajową Komisję Wykonawczą NSZZ "S".
• 1991 – Premiera filmu V.I.P.
• 1993 – Prezydent Finlandii Mauno Koivisto został odznaczony Orderem Orła Białego.
• 1996 – Premiera filmu Panna Nikt.
• 2005 – Zarejestrowano stowarzyszenie Młodzi Socjaliści.
• 2007 – We Wrocławiu otwarto centrum handlowo-rozrywkowe Magnolia Park.
• 2008 – Oddano do użytku pełną I linię warszawskiego metra.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Azincourt (1415) na XV-wiecznej rycinie

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
25 października

•   732 – Arabowie zostali pokonani przez armię frankijską w bitwie pod Poitiers.
• 1147 – Wyprawy krzyżowe: wojska chrześcijańskie poniosły klęskę w bitwie nad rzeką Bathys.
• 1187 – Grzegorz VIII został papieżem.
• 1241 – Celestyn IV został papieżem.
• 1415 – Wojna stuletnia: miażdżące zwycięstwo Anglików nad Francuzami w bitwie pod Azincourt.
• 1495 – Manuel I został królem Portugalii.
• 1555 – Cesarz Niemiec i król Hiszpanii Karol V Habsburg ogłosił w brukselskim ratuszu swoją abdykację, która nastąpiła rok później.
• 1671 – Giovanni Cassini odkrył księżyc Saturna – Japeta.
• 1722 – Ludwik XV został koronowany w Reims na króla Francji.
• 1743 – Francja i Hiszpania zawarły II Pakt Familijny.
• 1760 – Jerzy III został królem Wielkiej Brytanii.
• 1795 – Założono towarzystwo naukowe Institut de France.
• Wojna brytyjsko-amerykańska:
  • 1812 – Na południe od Azorów amerykański okręt wojenny USS United States zmusił do poddania brytyjską jednostkę HMS Macedionan na której zginęło wskutek ostrzału 104 marynarzy.
  • 1813 – Armia brytyjska zwyciężyła w bitwie pod Châteauguay.
• 1836 – Na paryskim Place de la Concorde odsłonięto 23-metrowy obelisk ze starożytnej świątyni w Luksorze, podarowany Francji w 1831 roku przez kedywa (wicekróla) Egiptu, Muhammada Alego.
• 1854 – Wojna krymska: miała miejsce bitwa pod Bałakławą (szarża lekkiej brygady).
• 1861 – Założono pierwsza kanadyjską giełdę – Toronto Stock Exchange.
• 1900 – Wielka Brytania zaanektowała Transwal.
• 1905 – Powstała Francuska Federacja Protestancka.
• 1906 – Georges Clemenceau został premierem Francji.
• 1913 – W Wiedniu odbyła się prapremiera operetki Polska krew Oskara Nedbala.
• 1918 – U wybrzeży południowej Alaski zatonął kanadyjski statek pasażerski SS Princess Sophia; zginęło 356 osób.
• 1927 – U wybrzeży Brazylii zatonął włoski statek pasażerski SS Principessa Mafalada; zginęło 312 osób.
• 1930 – W Bazylice św. Franciszka w Asyżu odbył się ślub cara bułgarskiego Borysa z księżniczką sabaudzką Joanną.
• 1936 – Został zawarty układ Niemcy-Włochy (oś Berlin-Rzym).
• 1937 – Celâl Bayar został premierem Turcji
• 1938 – Rząd Benito Mussoliniego ogłosił Libię integralną częścią Włoch.
• 1940 – Bitwa o Anglię: w nalocie na miasta Harwich i Felixstowe po raz pierwszy w czasie kampanii wzięło udział włoskie lotnictwo.
• 1943 – Front wschodni: wyzwolono Dniepropietrowsk.
• 1944:
  • Adolf Hitler wydał dekret powołujący Volksturm.
  • Wojna o Pacyfik: zakończyła się Bitwa morska o Leyte.
• 1945 – Wojska japońskie na Tajwanie poddały się oddziałom Czang Kaj-szeka.
• 1950 – Do wojny koreańskiej włączyła się ChRL wysyłając armię kilkuset tysięcy tzw. ochotników ludowych.
• 1955:
  • Dokonano oblotu szwedzkiego myśliwca Saab J35 Draken.
  • Zmarła na białaczkę 12-letnia Japonka Sadako Sasaki, która jako dwulatka przeżyła atak atomowy na Hiroszimę. Do chwili śmierci złożyła 644 z 1 000 papierowych żurawi, co miałoby, według japońskiej legendy, spowodować jej wyzdrowienie.
• 1956:
  • Adolf Hitler został urzędowo uznany za zmarłego.
  • powstanie węgierskie: przed budynkiem parlamentu komunistyczna policja polityczna ÁVH dokonała masakry około stu demonstrantów.
• 1962:
  • Kryzys kubański: podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ amerykański ambasador Adlai Stevenson przedstawił zdjęcia radzieckich instalacji rakietowych na Kubie.
  • Uganda została członkiem ONZ.
• 1965 – Do Portu Tel Awiw przypłynął ostatni statek.
• 1966 – Lon Nol został premierem Kambodży.
• 1967 – Abdul Hamid al-Bakkoush został premierem Libii.
• 1968 – Rozpoczęła się bezzałogowa misja kosmiczna Sojuz 2.
• 1970 – Papież Paweł VI kanonizował czterdziestu męczenników Anglii i Walii.
• 1971:
  • Uchwalono rezolucję nr 2758, na mocy której ChRL uzyskała wszystkie chińskie prawa w ONZ. Republika Chińska (Tajwan) została usunięta z organizacji.
  • Zainaugurował działalność Uniwersytet w Kassel.
• 1973 – Zawieszeniem broni zakończyła się arabsko-izraelska wojna Jom Kipur.
• 1975 – Radziecka sonda Wenera 10 wylądowała na Wenus.
• 1978:
  • Ahmed Abdallah został po raz drugi prezydentem Komorów.
  • Premiera filmu Halloween.
• 1979 – Kraj Basków uzyskał autonomię.
• 1980:
  • Odkryto księżyce Saturna – Pandorę i Prometeusza.
  • Szafik Wazzan został premierem Libanu.
• 1983 – Stany Zjednoczone dokonały inwazji na Grenadę.
• 1985 – Założono linie lotnicze Emirates.
• 1986 – Wszedł do służby lotniskowiec USS Theodore Roosevelt.
• 1987 – Włoski lekarz i naukowiec Giuseppe Moscati został kanonizowany przez Jana Pawła II.
• 1990:
  • Albański pisarz i poeta Ismail Kadare otrzymał azyl polityczny we Francji.
  • Rada Najwyższa Kazachstanu przyjęła deklarację niepodległości (od ZSRR).
• 1991:
  • Dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Airbus A340.
  • Ostatni żołnierze jugosłowiańscy opuścili terytorium Słowenii.
• 1992 – W referendum została zaaprobowana Konstytucja Litwy.
• 1993:
  • Crispin Anselm Sorhaindo został prezydentem Dominiki.
  • Liberalna Partia Kanady wygrała wybory parlamentarne.
• 1995:
  • Premiera filmu Underground.
  • Przeprowadzono pierwsze próbne wystrzelenie rosyjskiego pocisku balistycznego Iskander.
• 1997 – Generał Denis Sassou-Nguesso, po obaleniu Pascala Lissouby, został po raz drugi prezydentem Konga.
• 2001:
  • Wydano Microsoft Windows XP.
  • Została przyjęta flaga Rwandy.
• 2003:
  • Aresztowano Michaiła Chodorkowskiego, właściciela rosyjskiego koncernu naftowego Jukos.
  • W Lizbonie otwarto Estádio da Luz.
• 2005 – Masakra 85 muzułmanów w Tak Bai w Tajlandii.
• 2006 – W kanadyjskim Vancouver urodziły się zrośnięte mózgami bliźniaczki syjamskie Krista i Tatiana Hogan.
• 2007:
  • Pierwszy komercyjny lot Airbusa A380 na trasie z Singapur-Sydney.
  • W Watykanie ujawniono dokumenty z procesu templariuszy.
• 2009:
  • José Mujica i Luis Alberto Lacalle przeszli do drugiej tury wyborów prezydenckich w Urugwaju.
  • W zamachach bombowych w Bagdadzie zginęło ponad 150 osób, pół tysiąca zostało rannych.
  • Zin Al-Abidin Ben Ali po raz piąty z rzędu zwyciężył w wyborach prezydenckich w Tunezji

[edytuj] Urodzili się

• 1102 – Wilhelm Clito, książę Flandrii (zm. 1128)
• 1330 – Ludwik II de Male, książę Flandrii (zm. 1384)
• 1692 – Elżbieta Farnese, królowa Hiszpanii (zm. 1766)
• 1759 – Maria Fiodorowna, księżniczka wirtemberska, żona cara Pawła I (zm. 1828)
• 1767 – Benjamin Constant, francuski polityk, pisarz (zm. 1830)
• 1806 – Max Stirner, niemiecki filozof (zm. 1856)
• 1811:
  • Évariste Galois, francuski matematyk (zm. 1832)
  • Carl Morgenstern, niemiecki malarz (zm. 1893)
• 1818 – Józef María Díaz Sanjurjo, hiszpański dominikanin, misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1858)
• 1825 – Johann Strauss (syn), austriacki kompozytor (zm. 1899)
• 1838 – Georges Bizet, francuski kompozytor (zm. 1875)
• 1853 – Adam Prażmowski, polski mikrobiolog, agronom, działacz społeczny (zm. 1920)
• 1867 – Józef Dowbor-Muśnicki, polski dowódca wojskowy, dowódca powstania wielkopolskiego (zm. 1937)
• 1873 – John North Willys, ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce (zm. 1935)
• 1881 – Pablo Picasso, hiszpański malarz (zm. 1973)
• 1886 – Leo G. Carroll, angielski aktor (zm. 1972)
• 1889 – Abel Gance, francuski reżyser filmowy (zm. 1981)
• 1895 – Lewi Eszkol, izraelski polityk, premier (zm. 1969)
• 1897 – Andrzej Sołtan, polski fizyk jądrowy (zm. 1959)
• 1901 – Władysław Jan Grabski, polski pisarz (zm. 1970)
• 1904 – Edmund Pszczółkowski, polski generał, polityk, minister rolnictwa (zm. 1997)
• 1913:
  • Klaus Barbie, niemiecki zbrodniarz wojenny, szef Gestapo w Lyonie (zm. 1991)
  • Bolesław Jaszczuk, polski polityk, minister (zm. 1990)
• 1914 – John Berryman, amerykański poeta (zm. 1972)
• 1919 – Barbara Skarga, polska filozof, profesor (zm. 2009)
• 1920 – Bolesław Kolasa, polski hokeista
• 1921:
  • Edward Kopczyński, polski pisarz
  • Michał I Hohenzollern-Sigmaringen, król Rumunii
• 1922 – Brendan Cauldwell, irlandzki aktor (zm. 2006)
• 1923 – Belita Jepson-Turner, brytyjska łyżwiarka figurowa, aktorka (zm. 2005)
• 1927 – Jorge Batlle, urugwajski polityk, prezydent
• 1928 – Anthony Franciosa, amerykański aktor (zm. 2006)
• 1929 – Jerzy Wojtecki, polski polityk, minister rolnictwa (zm. 1998)
• 1931 – Annie Girardot, francuska aktorka (zm. 2011)
• 1932 – Jerzy Pawłowski, polski szermierz (zm. 2005)
• 1933:
  • Tadeusz Bartkowiak, polski aktor
  • Aleksandr Gelman, rosyjski dramaturg, scenarzysta filmowy
• 1934 – Damian Zimoń, polski duchowny katolicki, arcybiskup katowicki
• 1935:
  • Stanisław (Stash) Pruszyński, polski dziennikarz radiowy, reporter, redaktor, przedsiębiorca
  • Russell Schweickart, amerykański astronauta
• 1936 – Wacław Latocha, polski kolarz torowy (zm. 2006)
• 1939:
  • Irena Conti Di Mauro, polska pisarka, poetka, dziennikarka (zm. 2009)
  • Aleksander Gawroński, polski aktor (zm. 2003)
• 1942:
  • Andrzej Bogaj, polski pedagog, profesor
  • Zbigniew Rebzda, polski reżyser filmowy (zm. 1989)
• 1943 – Zbigniew Lew-Starowicz, polski lekarz psychiatra, psychoterapeuta, seksuolog
• 1944 – Jon Anderson, brytyjski wokalista i instrumentalista zespołu Yes
• 1945:
  • Krzysztof Piesiewicz, polski prawnik, polityk, scenarzysta filmowy
  • Romuald Szeremietiew, polski polityk, prawnik, poseł na Sejm, wiceminister obrony narodowej
• 1946 – Edward Mazur, polski przedsiębiorca działający w USA, działacz polonijny
• 1948:
  • Sigleif Johansen, norweski biathlonista
  • Glenn Tipton, brytyjski gitarzysta zespołu Judas Priest
• 1949:
  • Ireneusz Engler, polski reżyser filmowy
  • Bill Kovacs, amerykański filmowiec, pionier komputerowej animacji (zm. 2006)
• 1950 – Chris Norman, brytyjski wokalista zespołu Smokie
• 1954:
  • Marian Florczyk, polski duchowny katolicki, biskup kielecki
  • Laura Łącz, polska aktorka
• 1955 – Matthias Jabs, niemiecki gitarzysta zespołu Scorpions
• 1962:
  • Andrzej Bauer, polski wiolonczelista
  • Katarzyna Gniewkowska, polska aktorka
  • Chad Smith, amerykański perkusista zespołu Red Hot Chili Peppers
• 1965 – Mathieu Amalric, francuski aktor, reżyser filmowy
• 1967 – Piotr Walter, polski przedsiębiorca, wiceprezes i dyrektor generalny TVN
• 1969:
  • Małgorzata Niemczyk-Wolska, polska siatkarka
  • Oleg Salenko, rosyjski piłkarz
• 1970 – Adam Goldberg, amerykański aktor
• 1973:
  • Lamont Bentley, amerykański aktor (zm. 2005)
  • Suheir Hammad, palestyńsko-amerykańska poetka, autorka, aktywistka polityczna
• 1975 – Viola Brzezińska, polska wokalistka
• 1977 – Elena Lenina, rosyjska pisarka, modelka, osobowość telewizyjna
• 1978 – Eleonora Dziękiewicz, polska siatkarka
• 1979:
  • Karl-Heinz Dorner, austriacki skoczek narciarski
  • Sarah Thompson, amerykańska aktorka
  • Gavin Williams, samoański rugbysta
• 1980 – Michael Möllinger, szwajcarski skoczek narciarski pochodzenia niemieckiego
• 1981 – Shaun Wright-Phillips, angielski piłkarz
• 1982:
  • Mateusz Grydlik, polski aktor
  • Camilla Jensen, duńska curlerka
• 1984:
  • Katy Perry, amerykańska piosenkarka
  • Karolina Šprem, chorwacka tenisistka
• 1985 – Ciara, amerykańska wokalistka
• 1986:
  • Ryōko Fuda, japońska tenisistka
  • Karol Ząbik, polski żużlowiec
• 1987 – Darron Gibson, irlandzki piłkarz
• 2001 – Elżbieta, belgijska księżniczka

[edytuj] Zmarli

•   304 – Marcelin, święty, papież (ur. ? )
•   625 – Bonifacy V, papież (ur. ? )
• 1047 – Magnus I Dobry, król Norwegii i Danii (ur. 1024)
• 1154 – Stefan z Blois, król Anglii (ur. ok. 1097)
• 1400 – Geoffrey Chaucer, angielski poeta (ur. ok. 1343)
• 1415 – Karol d'Albret, Konetabl Francji (ur. ? )
• 1495 – Jan II Doskonały, król Portugalii (ur. 1455)
• 1510 – Giorgione, włoski malarz (ur. ok. 1476/1478)
• 1647 – Evangelista Torricelli, włoski fizyk, matematyk (ur. 1608)
• 1656 – Francesco Quaresmi, włoski franciszkanin, kapłan katolicki, palestynolog, teolog i kustosz Ziemi Świętej (ur. 1583)
• 1748
  • Franciszek Serrano, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1695)
  • Jan Alcober, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1694)
• 1760 – Jerzy II Hanowerski, król Wielkiej Brytanii (ur. 1683)
• 1833 – Abbas Mirza, książę perski (ur. 1789)
• 1847 – Piotr Dahlman – polski poeta i publicysta (ur. 1810)
• 1860 – Józef Lê Đăng Thị, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1825)
• 1920 – Aleksander Glücksburg, król Grecji (ur. 1893)
• 1929 – Szymon Harnam, polski działacz komunistyczny (ur. 1908)
• 1946 – Juliusz Drapella, polski dowódca wojskowy (ur. 1886)
• 1956 – Risto Ryti, fiński polityk, premier (ur. 1889)
• 1960 – José Padilla Sánchez, hiszpański kompozytor, autor przebojów (La Violetera) i muzyki filmowej (ur. 1889)
  

  

  La Violetera
• 1964 – Bronisław Kopczyński, polski malarz, rysownik, grafik (ur. 1882)
• 1966 – Witold Grabowski, polski prawnik, minister (ur. 1898)
• 1973 – Abebe Bikila, etiopski lekkoatleta, maratończyk (ur. 1932)
• 1976 – Raymond Queneau, francuski pisarz (ur. 1903)
• 1977 – Félix Gouin, francuski polityk, prezydent (ur. 1884)
• 1984 – Pascale Ogier, francuska aktorka (ur. 1958)
• 1992 – Teresa Roszkowska, polska malarka, scenograf (ur. 1904)
• 1993 – Vincent Price, amerykański aktor (ur. 1911)
• 1995:
  • Jan Hoffman, polski pianista, pedagog, profesor (ur. 1906)
  • Viveca Lindfors, szwedzka aktorka (ur. 1920)
• 1996 – Vladimír Mináč, słowacki pisarz (ur. 1922)
• 2002:
  • René Thom, francuski matematyk (ur. 1923)
  • Richard Harris, irlandzki aktor, reżyser filmowy (ur. 1930)
  • Lech Borski, polski pisarz (ur. 1942)
• 2003:
  • Jadwiga Dackiewicz, polska pisarka (ur. 1920)
  • Veikko Hakulinen, fiński biegacz narciarski, biathlonista (ur. 1925)
• 2004 – John Peel, brytyjski prezenter radiowy, dziennikarz muzyczny (ur. 1939)
• 2005:
  • Francesco Tommasiello, włoski duchowny katolicki, biskup (ur. 1934)
  • Mira Kubasińska, polska wokalistka zespołu Breakout (ur. 1944)
  • Henryk Pielesiak, polski bokser (ur. 1955)
• 2006 – Jacek Majewski, polski muzyk, perkusista (ur. 1966)
• 2007 – Puncagijn Dżasraj, mongolski polityk, premier (ur. 1933)
• 2008:
  • Gerard Damiano, amerykański reżyser filmowy (ur. 1928)
  • Muslim Magomajew, azerski śpiewak operowy (baryton) (ur. 1942)
  • Federico Luzzi, włoski tenisista (ur. 1980)
  • Anne Pressly, amerykańska dziennikarka (ur. 1982)
• 2009:
  • Camillo Cibin, włoski ochroniarz papieski, wieloletni szef żandarmerii watykańskiej (ur. 1926)
  • Makszarip Auszew, inguszetyjski polityk, biznesmen (ur. 1966)
• 2010:
  • Gregory Isaacs, jamajski muzyk reggae (ur. 1951)
  • Andrzej Konic, polski reżyser filmowy, aktor (ur. 1926)
  • Andrzej Tomaszewski, polski historyk architektury i sztuki, architekt, konserwator (ur. 1934)
  • Tadeusz de Virion, polski prawnik, adwokat, dyplomata, sędzia Trybunału Stanu (ur. 1926)
• 2011 – Héctor López, meksykański bokser (ur. 1967)

Przypisy