Akcja Wyborcza Solidarność – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Akcja Wyborcza Solidarność | |
| Lider | Marian Krzaklewski (1996–2001), Jerzy Buzek (2001) |
| Data założenia | 8 czerwca 1996 |
| Data rozwiązania | 18 października 2001 |
| Deklarowana ideologia polityczna |
konserwatywny liberalizm, chrześcijańska demokracja, konserwatyzm, liberalizm |
| Deklarowane poglądy gospodarcze |
wolny rynek, liberalizm |
Akcja Wyborcza Solidarność to koalicyjne ugrupowanie polityczne, powstałe 8 czerwca 1996, sprawujące władzę w Polsce w latach 1997–2001, którego założycielem był Marian Krzaklewski.
[edytuj] Akcja Wyborcza Solidarność
Przewodniczącym AWS (a później także Klubu Parlamentarnego AWS) był Marian Krzaklewski. W okresie od 10 listopada 1997 do 6 czerwca 2000 AWS tworzyła wraz z Unią Wolności koalicję rządową, a po wystąpieniu UW z koalicji – rząd mniejszościowy. Premierem został Jerzy Buzek (jego rząd otrzymał wotum zaufania 11 listopada 1997).
W skład AWS wchodziło wiele ugrupowań, które stopniowo się łączyły:
- Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność"
- Blok Młodych (organizacja polityczna utworzona w 1995 na bazie Młodzieżowych Sztabów Wyborczych Lecha Wałęsy, istniała do 2001, a jej członkowie zasilili szeregi takich organizacji jak: Liga Polskich Rodzin, Prawo i Sprawiedliwość oraz Partia Centrum. W AWS Blok miał 1 udział)
- Chrześcijańska Demokracja – Stronnictwo Pracy
- Forum Polskie
- Instytut Lecha Wałęsy
- Koalicja Konserwatywna
- Konfederacja Polski Niepodległej
- Konfederacja Polski Niepodległej - Obóz Patriotyczny
- Konfederacja Republikanów
- Krajowa Konferencja Komitetów Obywatelskich
- Liga Krajowa
- Młodzieżowy Komitet Akcji Wyborczej Solidarność
- Niezależne Zrzeszenie Studentów
- Nowa Polska
- Partia Chrześcijańskich Demokratów
- Partia Przymierza Narodowego
- Partia Victoria
- Polska Federacja Stowarzyszeń Rodzin Katolickich
- Polska Partia Ekologiczna – Zielonych
- Polski Ruch Patriotyczny
- Polski Związek Zachodni
- Polskie Forum Patriotyczne
- Polskie Stronnictwo Kresowe
- Polskie Stronnictwo Ludowe - Porozumienie Ludowe
- Porozumienie Centrum
- PC – Inicjatywa Integracyjna
- Porozumienie na rzecz AWS "Solidarność" RI
- Prawica Narodowa
- Ruch dla Rzeczypospolitej - Obóz Patriotyczny
- Ruch Opcji Ludowo-Agrarnych "Rola"
- Ruch Stu
- Ruch "Solidarni w Wyborach"
- Stronnictwo Demokracji Polskiej
- Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe
- Stronnictwo Polityki Realnej
- Unia Laikatu Katolickiego
- Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe
- Zjednoczenie Polskie
- Związek Zawodowy "Kontra"
[edytuj] Program polityczny
Program AWS zawierał m.in.:
- uzyskanie przez Polskę pełnoprawnego członkostwa w NATO,
- integrację Polski z Unią Europejską,
- rozliczenie zbrodni komunistycznych,
- dekomunizację,
- lustrację,
- przeprowadzenie weryfikacji sędziów,
- wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych,
- powołanie Prokuratorii Generalnej,
- reprywatyzację,
- powszechne uwłaszczenie,
- wprowadzenie prorodzinnej polityki podatkowej,
- wprowadzenie 40-godzinnego tygodnia pracy (wszystkie soboty wolne od pracy),
- przywrócenie pluralizmu w mediach,
- ograniczenie immunitetu parlamentarzysty.
[edytuj] Wybory parlamentarne w 1997
Komitet Wyborczy Akcja Wyborcza Solidarność (komitet wyborczy wyborców) zwyciężył w wyborach parlamentarnych w 1997, uzyskując 4 427 373 głosy, tj. 33,83% głosów ważnych, co dawało 201 mandatów poselskich. AWS zdobyła także 51 mandatów senatorskich, co oznaczało bezwzględną większość w drugiej izbie parlamentu. Zwycięstwo pozwoliło utworzyć koalicyjny rząd Jerzego Buzka z Leszkiem Balcerowiczem (UW) jako wicepremierem.
[edytuj] Rozłamy w 1998
AWS opuściły następujące ugrupowania polityczne:
Bezpośrednią przyczyną wystąpienia tych ugrupowań z koalicji stało się wykluczenie z Klubu Parlamentarnego AWS przywódców tych ugrupowań: Adama Słomki i Jana Łopuszańskiego. Zostali oni usunięci z AWS z powodu oprotestowywania przez nich tych działań koalicji AWS-UW, które były sprzeczne z programem wyborczym AWS.
[edytuj] Wybory samorządowe w 1998
AWS uzyskała w wyborach samorządowych w 1998 10 613 mandatów radnych (342 radnych wojewódzkich, 3130 radnych powiatowych i 7141 radnych gminnych). Spośród ugrupowań prawicowych obok AWS w wyborach tych uczestniczyły: Ruch Patriotyczny "Ojczyzna" (tworzony m.in. przez KPN-OP) i Stowarzyszenie "Rodzina Polska" (popierane m.in. przez Porozumienie Polskie).
[edytuj] Realizacja programu AWS
Obok wprowadzania własnego programu AWS podjęła się realizacji, w koalicji z Unią Wolności, czterech reform:
- administracji,
- szkolnictwa,
- służby zdrowia,
- ubezpieczeń emerytalnych.
Wszystkie reformy zostały wprowadzone w życie w dniu 1 stycznia 1999. Ich wprowadzenie przyniosło zdecydowany spadek poparcia dla koalicji rządowej AWS-UW. Jednocześnie postulaty wyborcze AWS w większości nie zostały zrealizowane.
Cztery reformy – zdaniem krytyków – były odstąpieniem od realizacji programu politycznego, społecznego i gospodarczego AWS głoszonego w kampanii wyborczej do parlamentu w 1997 i w efekcie doprowadziły do porażki wyborczej, polegającej na utraceniu przez AWS reprezentacji w Sejmie w wyborach parlamentarnych z 2001.
[edytuj] Wybory prezydenckie w 2000
Kandydatem AWS w wyborach prezydenckich w 2000 został przewodniczący AWS Marian Krzaklewski. Zdobył on 2 739 621 głosów, tj. 15,57% głosów ważnych, zajmując trzecie miejsce (spośród 12 kandydatów). W efekcie tej porażki Marian Krzaklewski zrezygnował 23 grudnia 2000 z funkcji przewodniczącego AWS na rzecz Jerzego Buzka (formalnie nastąpiło to 10 stycznia 2001).
[edytuj] Federacja Akcja Wyborcza Solidarność
Od 23 grudnia 2000 do 23 września 2001 AWS funkcjonowała jako Federacja Akcja Wyborcza Solidarność w składzie ugrupowań (w nawiasie przewodniczący):
- Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" – Marian Krzaklewski,
- Ruch Społeczny Akcji Wyborczej Solidarność – Jerzy Buzek (także przewodniczący Federacji AWS),
- Porozumienie Polskich Chrześcijańskich Demokratów – Antoni Tokarczuk,
- Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe – Jan Rokita,
- Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe – Stanisław Zając.
18 marca 2001 SKL wystąpiło z Federacji AWS i brało udział w tworzeniu Platformy Obywatelskiej.
15 maja 2001 Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność" podjęła decyzję o wycofaniu związku zawodowego z Federacji AWS i nieuczestniczeniu w żadnej strukturze politycznej.
[edytuj] Rozłamy w 2001
AWS opuściły następujące ugrupowania polityczne:
- Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe (powstały 29 marca 2001 Klub Parlamentarny SKL liczył na koniec kadencji 18 posłów),
- sympatycy Lecha Kaczyńskiego, którzy utworzyli 7 lipca 2001 Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, liczący 18 posłów (głównie działaczy Przymierza Prawicy, poza tym 3 członków PiS i 1 Stronnictwa Pracy).
SKL wystąpiło z AWS, gdyż chciało realizować bardziej liberalny program gospodarczy niż czynił to rząd Jerzego Buzka. Politycy nowo powstałego PiS natomiast wystąpili z AWS w proteście przeciwko odwołaniu 4 lipca 2001 ze stanowiska Ministra Sprawiedliwości Lecha Kaczyńskiego. Wewnątrz klubu AWS powstał zespoł parlamentarny nowej partii Przymierze Prawicy, do której przystąpili secesjoniści z SKL i ZChN. Po podjęciu współpracy z PiS działacze tej partii opuścili klub i współtworzyli Klub Parlamentarny PiS.
Klub Parlamentarny AWS liczył na koniec kadencji 134 posłów.
[edytuj] Akcja Wyborcza Solidarność Prawicy
Akcja Wyborcza Solidarność Prawicy to koalicja wyborcza powołana 24 maja 2001 i startująca w wyborach parlamentarnych 23 września 2001.
W jej skład wchodziły:
- Ruch Społeczny Akcja Wyborcza Solidarność – 354 kandydatów,
- Porozumienie Polskich Chrześcijańskich Demokratów – 162 kandydatów,
- Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe – 143 kandydatów,
- Konfederacja Polski Niepodległej – 43 kandydatów,
- pozostałe ugrupowania i bezpartyjni – 24 kandydatów (łącznie 726 kandydatów do Sejmu RP).
Przywódcy partii:
- Jerzy Buzek (RS AWS)
- Antoni Tokarczuk (PPChD)
- Stanisław Zając (ZChN)
- Leszek Moczulski (KPN)
AWSP wystawiła także 38 kandydatów do Senatu RP w ramach szerszej koalicji Blok Senat 2001.
W okresie od 24 maja 2001 do 19 lipca 2001 w skład Koalicyjnego Komitetu Wyborczego AWSP wchodził również Ruch Odbudowy Polski, Jana Olszewskiego, który wystąpił z koalicji AWSP i ostatecznie wystartował do Sejmu RP z list Ligi Polskich Rodzin, pozostając jednak w Bloku Senat 2001.
[edytuj] Wybory parlamentarne w 2001
W wyniku wyborów parlamentarnych w 2001 lista AWSP uzyskała 729 207 głosów, tj. 5,60% głosów ważnych i nie uzyskała mandatów poselskich w związku z nieprzekroczeniem progu wyborczego wynoszącego 8% w przypadku koalicji wyborczych. AWSP uzyskała jedynie 7 mandatów senatorskich w ramach koalicji Blok Senat 2001. Po przegranych wyborach część polityków przeszła do Platformy Obywatelskiej (m.in. Andrzej Smirnow i Marek Biernacki), wielu wsparło Prawo i Sprawiedliwość (m.in. Stanisław Zając i inni działacze ZChN oraz byli posłowie-związkowcy).
[edytuj] Poparcie w wyborach
| Wybory | Poparcie | Zmiana punktów procentowych | Mandaty (Sejm) | Zmiana | Mandaty (Senat) | Zmiana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1997 | 33,83% | - | 201 | - | 51 | - |
| 2001 | 5,60% |  28,23% |
0 | 201 |
7 | 44 |
| Wybory | Kandydat | Głosowanie | Poparcie | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
|
|
Marian Krzaklewski | I tura | 15,57% | Druga tura nie odbyła się |