Poznaj przeszłość Warszawy

Aleksandrów Kujawski
Herb Aleksandrowa Kujawskiego
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	aleksandrowski
Gmina	gmina miejska
Aglomeracja	bydgosko-toruńska
Założono	1862
Prawa miejskie	1879
Burmistrz	Andrzej Cieśla
Powierzchnia	7,23 km²
Wysokość	72 m n.p.m.
Ludność (2010) • liczba • gęstość	12 275 ▼ 1697,8 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 54
Kod pocztowy	87-700
Tablice rejestracyjne	CAL
Położenie na mapie Polski Aleksandrów Kujawski
52°52′N 18°42′E / 52.867, 18.7Na mapach: 52°52′N 18°42′E / 52.867, 18.7
TERC (TERYT)	6040601011
Urząd miejski ul. Słowackiego 8 87-700 Aleksandrów Kujawski
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Aleksandrów Kujawski w Wikisłowniku
Strona internetowa

Aleksandrów Kujawski – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim na skraju Równiny Inowrocławskiej. Miasto jest także siedzibą władz powiatu aleksandrowskiego oraz wiejskiej gminy Aleksandrów Kujawski. Zaliczane do aglomeracji bydgosko-toruńskiej

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 12 275 mieszkańców^[1].

[edytuj] Położenie

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 7,23 km²^[2]. Miasto stanowi 1,51% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002^[3] Aleksandrów Kujawski ma obszar 7,17 km², w tym: użytki rolne 31%, użytki leśne 25%

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa włocławskiego.

[edytuj] Demografia

Struktura demograficzna mieszkańców miasta Aleksandrów Kujawski wg danych z 31 grudnia 2010^[4]

[edytuj] Historia

Miejscowość założona na bazie wsi i majątku Białe Błota (pierwsza wzmianka w dokumentach z 1489). Początkowo jednak miejscowość ta nosiła nazwę Sieła, od znajdującej się tam cerkwi. Po zmianie właściciela majątku i wsi w roku 1850, nazwa Białe Błota pozostała a sam majątek nazwano "Trojanowo". W 1859 roku Towarzystwo Kolei Żelaznych postanowiło usytuować tutaj stację graniczną, między dwoma zaborami rosyjskim i pruskim. W 1862 roku uruchomiono połączenie kolejowe Prus z Rosją z Bydgoszczy przez Toruń do Łowicza. Dzięki temu miejscowość zaczęła się systematycznie rozwijać. W tym czasie w mieście zaczęli osiedlać się Żydzi^[5]. Mieli swoją synagogę i korzystali z cmentarza w pobliskim Służewie. Początkowo społeczność żydowska w Aleksandrowie Kujawskim podlegała dozorowi bóżniczemu w Nieszawie. Z czasem aleksandrowscy Żydzi zaczęli demograficznie i ekonomicznie dominować nad nieszawskimi pobratymcami. Konsekwencją było dodanie do nazwy dozoru bóżniczego członu o Aleksandrowie Kujawskim. W 1875 roku uruchomiona została Międzynarodowa Stacja Kolejowa i Telegraficzna. Od nazwiska cara Aleksandra II Romanowa, który przyczynił się do dalszej rozbudowy stacji, miasteczko zmieniło nazwę na Aleksandrów Pograniczny (Prawa miejskie w 1879 roku). W 1877 powstała cerkiew prawosławna św. Aleksandra Newskiego. Car polecił wówczas dobudować dwupiętrowe skrzydło do gmachu dworca i luksusowo je wyposażył, w związku ze spotkaniem w tym miejscu 4 września 1879 z cesarzem niemieckim Wilhelmem I. Aleksandrów jako stacja graniczna był od tego czasu ważnym miastem dla Królestwa Polskiego i Rosji, dzięki czemu intensywnie się rozwijał aż do I wojny światowej. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski dekretem z dnia 4 lutego 1919 r. nadał prawa miejskie o zmienionej nazwie miasta na Aleksandrów Kujawski. W latach 1921-1923 w mieście istniał obóz internowania przeznaczony dla byłych żołnierzy URL. Po jego likwidacji część byłych internowanych stworzyła ukraińską społeczność w mieście^[6]. W 1921 r. w mieście żyło 977 Żydów, co stanowiło 11,9% ogółu mieszkańców. Rozwój przemysłu i budownictwa publicznego sprawił, że siedzibę powiatu nieszawskiego przeniesiono właśnie do Aleksandrowa. Niemieccy okupanci wysiedlili aleksandrowskich Żydów do getta w Służewie, a następnie zgładzili w obozie Kulmhof. W latach 1943-45 podczas II wojny światowej miasto nosiło przejściową nazwę Weichselstädt.

Wiosną 1945 na terenie żwirowni "Halinowo" oraz w okolicy "Młyna Parowego" zabito prawdopodobnie ok. 100 Niemców. Po wojnie do 1975 roku Aleksandrów również był siedzibą powiatu, należącego wówczas do województwa bydgoskiego, a w latach 1975-98 do województwa włocławskiego. Po ponownej reformie w 1999 stał się siedzibą władz powiatu aleksandrowskiego województwa kujawsko-pomorskiego.

[edytuj] Zobacz też

• Historia społeczności żydowskiej w Aleksandrowie

[edytuj] Gospodarka

Aleksandrów jest ośrodkiem przemysłu metalowego, poligraficznego oraz spożywczego. Przemysł tworzyw sztucznych, ceramiczny oraz drzewny. Znany z wyrobów wikliniarskich. W mieście znajduje się również Uzdrowisko.

Do największych zakładów należą^{[potrzebne źródło]}:

• Zakłady Odkrywkowe i Mechaniczne Górnictwa Skalnego Budkrusz
• Wytwórnia silosów Bin.
• Kujawskie Zakłady Poligraficzne Druk-Pak S.A.
• Grados sp. z o. o. producent owocowych i nieowocowych półproduktów do wyrobów cukierniczych, piekarskich i lodowych
• WIP Sp. z o.o. Producent preform i butelek PET
• Oddział PKS Włocławek sp. z o.o.
• Dalgety Agra Polska sp. z o.o.
• Aleks-Fruit
• Styro-Mar
• Zakłady Odzieżowe EMEX
• Producent opakowań jednorazowych PolKrys
• Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC
• Społem PSS
• Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Wodociągowej
• Surowce Mineralne Sp. z o.o.
• Aleksandrowskie TBS Sp. z o.o.

[edytuj] Komunikacja

Przez teren miasta przebiega droga 266 (Konin – Sompolno – Piotrków Kujawski – Radziejów – Aleksandrów Kujawski – Ciechocinek). 4 km od Aleksandrowa w Służewie przebiega droga 250, która łączy miasto z drogą 15 w kierunku Inowrocławia oraz Poznania. W pobliżu miasta przebiega 1E75 (Gdańsk – Toruń – Włocławek – Łódź – Katowice – Cieszyn) oraz w przyszłości pod miastem będzie się znajdował węzeł (Odolion) na autostradzie A1.

Aleksandrów jest lokalnym węzłem kolejowym. Linia kolejowa nr 18 ma tutaj swoje odgałęzienie do Ciechocinka.

[edytuj] Podział administracyjny

[edytuj] Osiedla

• Centrum
• Osiedle Parkowa I
• Osiedle Parkowa II
• Osiedle Piaski
• Osiedle Południe
• Halinowo

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Przedszkola

• Przedszkole Samorządowe nr 1 im. Juliana Tuwima
• Przedszkole Samorządowe nr 2 "Bajkowa Lokomotywa"
• Niepubliczne Przedszkole Zgromadzenia Sióstr Służebniczek

[edytuj] Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa nr 1 w Aleksandrowie Kuj.
• Szkoła Podstawowa nr 3 w Aleksandrowie Kuj.
• Szkoła Podstawowa przy Zespole Szkół Specjalnych nr 3

[edytuj] Gimnazja

• Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Lotników Polskich
• Publiczne Gimnazjum Towarzystwa Salezjańskiego
• Gimnazjum przy Zespole Szkół Specjalnych nr 3

[edytuj] Szkoły Ponadgimnazjalne

• Zespół Szkół nr 1 Centrum Kształcenia Praktycznego
• Zespół Szkół nr 2 im. mjr Henryka Dobrzańskiego „HUBALA”
• Liceum Ogólnokształcące Towarzystwa Salezjańskiego im. Kardynała Augusta Hlonda

Publiczne Gimnazjum oraz Liceum Towarzystwa Salezjańskiego tworzą Kolegium Kujawskie Towarzystwa Salezjańskiego.

[edytuj] Życie kulturalne

Od 1920 roku w mieście istnieje Miejski Związkowy Klub Sportowy Orlęta Aleksandrów Kujawski Jest również Miejskie Centrum Kultury, w którym jeszcze parę lat temu działało kino. Rolę najprężniejszego ośrodka kultury przejął klub Fado, który stanowi obecnie najaktywniejsze kulturowo miejsce.

Od kilkunastu lat w Aleksandrowie, Ciechocinku i na Łazieńcu, w domu rodzinnym Edwarda Stachury ma miejsce cykliczna impreza znana pod nazwą "Biała Lokomotywa", która skupia środowisko artystów zajmujących się nie tylko słowem pisanym, ale i muzyką oraz teatrem.

Oprócz tego od kilku lat miasto organizuje "Stachuriadę", również będącą imprezą poświęconą Edwardowi Stachurze.

[edytuj] Wspólnoty religijne

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz dwie protestanckie wspólnoty o charakterze ewangelicznym: Kościół Zielonoświątkowy (Zbór "Betel") oraz Kościół Boży w Chrystusie (Chrześcijańska Wspólnota "Jezus Król"). W mieście znajduje się również prawosławna - filialna wobec parafii św. Mikołaja we Włocławku - kaplica św. Aleksandra Newskiego (budynek jest dawnym domem proboszcza cerkwi św. Aleksandra Newskiego, zburzonej w okresie międzywojennym). Swoją Salę Królestwa posiadają w mieście Świadkowie Jehowy^{[potrzebne źródło]}.

Wierni rzymskokatoliccy zrzeszeni są w dwóch parafiach: Przemienienia Pańskiego oraz NMP Wspomożenia Wiernych.

[edytuj] Turystyka i zabytki

Miasto stanowi miejsce kuracji solankowych oraz zaplecze mieszkaniowe i usługowe Ciechocinka. Do najważniejszych zabytków należą dworzec kolejowy, w którego apartamentach 4 września 1879 car Aleksander II Romanow przyjął cesarza niemieckiego Wilhelma I Hohenzollerna oraz neogotycki kościół pw. Przemienienia Pańskiego wzniesiony w latach 1896-1905.

• 

  Dworzec PKP, 2004

• 

  Dworzec PKP, 2004

• 

  Kościół pw. Przemienienia Pańskiego, 2004

• 

  Krzyż i pomnik upamiętniający Niemców zamordowanych w mieście w 1945 roku, 2009

Pałac, 1974

Park, 1974

Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie miasta^[7]:

• kościół parafii pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego z 1896 roku, nr 316/A z 29.07.1993 roku
• klasztor ss. służebniczek Najświętszej Maryi Panny z 1890 roku, nr 329/A z 28.12.1993 roku
• zespół cmentarza rzymsko-katolickiego z drugiej połowy XIX w., przy ul. Chopina, obejmujący: cmentarz, kaplica oraz ogrodzenie z bramą, nr 363/A z 07.06.1995 roku
• cmentarz wojenny (żołnierzy rosyjskich) ofiar I wojny światowej, nr 362/A z 07.06.1995 roku
• zespół pałacowy rodziny Trojanowskich, obejmujący: pałac z początku XX w. i park z pierwszej połowy XIX w., nr 161/A z 16.10.1984 roku
• szkoła realna, obecnie liceum salezjanów z 1913-1916 roku przy ul. Chopina 24, nr 335/A z 17.02.1994 roku
• zespół dworca kolejowego, obejmujący: dworzec kolejowy z drugiej połowy XIX w., wieżę ciśnień z 1895 roku, 3 domy mieszkalne, przy ul. Wojska Polskiego 8, 10, 14 z lat 1893-1895 i skwer, nr 423/A z 30.12.1998 roku
• plebania prawosławna, obecnie dom i kaplica prawosławna z 1893 roku, przy ul. Wojska Polskiego 4, nr A-1350 z 11.02.2008 roku

Zobacz też: Szlaki turystyczne powiatu aleksandrowskiego, Ukraiński Cmentarz Wojskowy z 1921 r.

[edytuj] Sąsiednie gminy i miejscowości

• Miasto Ciechocinek
• Gmina Wiejska Aleksandrów Kujawski a w tym jej miejscowości:
• Białe Błota
• Łazieniec
• Ośno
• Otłoczyn
• Otłoczynek
• Rożno-Parcele
• Rudunki
• Straszewo (województwo kujawsko-pomorskie)
• Służewo

[edytuj] Miasta partnerskie

Miasto partnerskie	Kraj
Ivančice	Czechy
Valka	Łotwa

[edytuj] Zobacz też

• powiat nieszawski
• synagoga w Aleksandrowie Kujawskim
• cmentarz żydowski w Aleksandrowie Kujawskim

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Aleksandrów Kujawski
• Historia Żydów w Aleksandrowie Kujawskim na portalu Wirtualny Sztetl

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Gmina Aleksandrów Kujawski Siedziba gminy: miasto Aleksandrów Kujawski Sołectwa Białe Błota • Chrusty • Goszczewo • Grabie • Łazieniec • Nowy Ciechocinek • Odolion • Opoczki • Opoki • Ostrowąs • Ośno • Ośno Drugie • Otłoczyn • Plebanka • Poczałkowo • Podgaj • Przybranowo • Przybranówek • Rożno-Parcele • Rudunki • Słomkowo • Słońsk Dolny • Służewo • Stawki • Wilkostowo • Wołuszewo • Wólka • Zduny Miejscowości niesołeckie Broniszewo • Karczemka • Kazin • Kolonia Przybranowska • Konradowo • Kuczek • Nowa Wieś • Otłoczyn (osada) • Otłoczynek • Pinino • Poczałkowo-Kolonia • Służewo-Pole • Stara Wieś • Stare Rożno • Wygoda • Zgoda

p • d • e Powiat aleksandrowski Miasta Aleksandrów Kujawski • Ciechocinek • Nieszawa Gminy miejskie Aleksandrów Kujawski • Ciechocinek • Nieszawa Gminy wiejskie Aleksandrów Kujawski • Bądkowo • Koneck • Raciążek • Waganiec • Zakrzewo