Barlinek – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Barlinek | |||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | zachodniopomorskie | ||
| Powiat | myśliborski | ||
| Gmina | Barlinek gmina miejsko-wiejska |
||
| Prawa miejskie | 1278 | ||
| Burmistrz | Zygmunt Siarkiewicz | ||
| Powierzchnia | 17,55 km² | ||
| Ludność (2009) • liczba • gęstość |
14 162 807,0 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 95 | ||
| Kod pocztowy | 74-320 | ||
| Tablice rejestracyjne | ZMY | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Barlinek
|
|||
| Na mapach: | |||
| TERC (TERYT) |
4324310014 | ||
| SIMC | 0935268 | ||
|
Urząd miejski
Niepodległości 2074-320 Barlinek |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
 Hasło Barlinek w Wikisłowniku |
|||
| Strona internetowa | |||
Barlinek (do 1945 niem. Berlinchen) – miasto w zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Barlinek, położone nad rzeką Młynówką i jeziorami: Barlineckim, Chmielowym i Uklejno.
Według danych z 30 czerwca 2009 roku, miasto miało 14 162 mieszkańców[1].
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 17,55 km²[2].
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.
[edytuj] Toponimia
Dawniej nazwą miasta było Nova Berlyn i Klein Berlin. Przed 1945 rokiem miało niemiecką nazwę Berlinchen.
Nazwa Barlinek została urzędowo wprowadzona rozporządzeniem ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku[3]. Wcześniej przez krótki okres powojenny funkcjonowała nazwa Berlinek[4][5], mająca jeszcze przedwojenną tradycję[6].
[edytuj] Historia
Miasto zostało założone przez Brandenburczyków w 1278 roku jako nadgraniczny gród obronny. W połowie XIV wieku Barlinek otrzymał mury obronne z dwoma bramami – Myśliborską (Soldiner Tor) i Młyńską (Mühlentor). Miasto doznawało licznych klęsk żywiołowych, jak zarazy i pożary (te ostatnie aż siedmiokrotnie). Podstawowe zajęcia mieszkańców stanowiły rolnictwo i hodowla bydła.
W latach 1402-1454 należało do państwa krzyżackiego, by ostatecznie powrócić do Brandenburgii. Od tego czasu miasto nieprzerwanie pozostawało pod władzą dynastii Hohenzollernów aż do 1918 r., wchodząc od 1701 r. w skład Prus, a od r. 1871 – Niemiec.
Z rzemiosł poważniej rozwinęło się tkactwo, sukiennictwo, lniarstwo, podupadłe w połowie XIX wieku. Na przełomie XVIII i XIX wieku czynna była tu papiernia. Pomyślna dla rozwoju gospodarczego miasta była druga połowa XIX w. Miasto stało się wówczas znacznym ośrodkiem gospodarczym. Rozwinęły swoją produkcję: garbarnia, fabryka pługów. W 1898 r. Barlinek uzyskał połączenie kolejowe z Choszcznem i Myśliborzem.
31 stycznia 1945 r. miasto zdobyte zostało przez oddziały radzieckie (XII Korpus Pancerny Armii Czerwonej); w wyniku walk oraz umyślnych podpaleń zniszczeniu uległo wówczas ponad 50% zabudowy. W następstwie II wojny światowej miasto znalazło się w granicach Polski. Miejscową ludność która pozostała w mieście przesiedlono za Odrę, a do Barlinka sprowadzono polskich osadników. W rezultacie częściowej, powojennej odbudowy Barlinek stał się uprzemysłowionym miasteczkiem Pomorza Zachodniego.
[edytuj] Zabytki
- fragmenty murów obronnych z XIV i XV wieku
- kościół gotycki XIII i XIV wieku pw. Niepokalanego Serca NMP (przebudowany w XIX w.)
- domy mieszczańskie z XIX wieku.
- rynek miejski z "Gęsiarką" – fontanną wykonaną w 1912 r. przedstawiającą dziewczynkę z gęsiorem
- kościół pw. św. Bonifacego z 1923 r.
- Młyn Papiernia – była fabryka papieru czerpanego, obecnie muzeum i siedziba Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Dziedzictwa "Młyn Papiernia"
- Plaża Miejska – wybudowana 1927 r. nad Jeziorem Barlineckim w unikalnym na Pomorzu stylu alpejskim
- Szkoła Podstawowa nr 1 w Barlinku im.Tadeusza Kościuszki – została wybudowana jako klasztor, podczas II wojny światowej była szpitalem wojskowym
- parafialna cerkiew prawosławna pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, wzniesiona jako kościół ewangelicki w XIX wieku
- hala sportowa, jedna z pierwszych w Niemczech, wzniesiona w początkach XX wieku. 12 listopada 2010 roku na terenie hali wybuchł pożar
- Pałacyk Cebulowy – przedwojenna willa położona nad Jeziorem Barlineckim, później mieściła się w nim szkoła i Komenda Hufca ZHP Barlinek. W trakcie remontu.
[edytuj] Gospodarka
Drobny przemysł: odzieżowy i materiałów budowlanych. Duża fabryka sprzętu okrętowego ZUO Bomet-Caparo, notowane na giełdzie zakłady przemysłu drzewnego Barlinek S. A., GBS Bank (dawniej GBS w Barlinku), fabryka drzwi Klaus Borne, rozlewnia gazu firmy Gaspol, Nadleśnictwo Barlinek.
Na terenie Barlinka utworzono podstrefę Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomiczna, obejmującą wyznaczonych 5 kompleksów[7].
[edytuj] Oświata
- Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki
- Szkoła Podstawowa Nr 4 im. Henryka Sienkiewicza
- Publiczne Gimnazjum Nr 1 im. Bohaterów Westerplatte
- Publiczne Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika
- Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 im. kpt. hm. Andrzeja Romockiego "Morro"
- Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2
- Centrum Edukacyjne "Dydaktyk"
- Centrum Edukacyjne "Konsul"
[edytuj] Wspólnoty religijne
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół rzymskokatolicki, parafie:
- Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny
- św. Bonifacego
- św. Wojciecha
oraz dwa kościoły protestanckie: Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP i Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa, a także Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny (parafia Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy). Oprócz tego istnieje Sala Królestwa Świadków Jehowy[8].
[edytuj] Sport
Barlinek jest promowany jako "Europejska Stolica Nordic Walking". Wokół miasta zostało wytyczonych 7 tras o zróżnicowanym stopniu trudności, łącznie 54 km[9].
Dla wszystkich amatorów aktywnego wypoczynku Barlinek oferuje wiele atrakcji sportowo-rekreacyjnych: rejsy pod żaglami, pływanie łódkami, kajakami, przejażdżki konne, biegi leśne, kręgle, bogate łowiska ryb oraz leśne ostępy pełne łownej zwierzyny i owoców runa leśnego. Wydarzeniami sportowymi dużej rangi są Żeglarskie Mistrzostwa Polski w klasie Omega oraz Festiwal Szachowy im. Emanuela Laskera.
Liga piłki nożnej halowej w Barlinku – cykliczny turniej "dzikich" drużyn piłkarskich.
Organizacje sportowe działające w mieście:
- Klub Żeglarski SZTORM Barlinek
- MKS Pogoń Barlinek – klub sportowy (III liga, grupa Bałtycka)
- Barlinecki Klub Tenisowy
- MLKS "Lubusz" Barlinek – filia klubu LKS "Lubusz" Słubice
- Polski Związek Wędkarski Barlinek Koło nr 1
- Klub Szachowy „Lasker”
- Klub Karate "Shotokan"
- KS Boran Barlinek - MMA, Muay Thai
W roku 2011 Barlinek wzbogacił się o nowy stadion sportowy przeznaczony dla piłkarzy i lekkoatletów. Po wielu trudnościach został on oficjalnie otwarty 2 października (modernizacji uległ stadion MKS Pogoń Barlinek, która występuje w III lidze). Obiekt wzbogacił się o bieżnię tartanową długości 400 metrów wraz z 6 torami na prostej i 4 na łukach. Przy stadionie mieszczą się także trybuny, mogące pomieścić 960 osób.
[edytuj] Kultura
Głównym animatorem działalności kulturalnej w mieście jest Barlinecki Ośrodek Kultury. Mieszczą się tutaj pracownie ceramiki unikatowej, teatralna i plastyczna, a także sekcja szachowa, krótkofalarska oraz działają zespoły taneczne. BOK jest organizatorem cyklicznych imprez: Lata Teatralnego, Ogólnopolskiego Pleneru Plastycznego i polsko-niemieckich warsztatów ceramicznych, plastycznych i teatralnych.
W Barlinku znajduje się Muzeum Regionalne.
Lokalnym czasopismem jest Echo Barlinka, wydawane przez Towarzystwo Miłośników Barlinka. Towarzystwo Miłośników Barlinka (TMB), działające w mieście od początku lat dziewięćdziesiątych, organizuje koncerty muzyki klasycznej, bierze udział w festynach i interpeluje u władz samorządowych w sprawach mieszkańców dotyczących życia w Barlinku.
Oprócz Echa Barlinka, wydawane jest także czasopismo Puls Barlinka.
[edytuj] Transport
W mieście krzyżują się dwie drogi wojewódzkie:
- 151 trasa Gorzów Wlkp.-Choszczno
- 156 trasa Strzelce Krajeńskie-Lipiany
Przez Barlinek przebiega też nieczynna linia kolejowa Myślibórz – Choszczno.
[edytuj] Administracja
Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Barlinka wybierają do swojej rady miejskiej 11 radnych (11 z 15). Pozostałych 4 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Barlinek. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest budynek przy ul. Niepodległości 12.
Burmistrzowie Barlinka (po 1990):
- Józef Wawrzyniak (lata 1990-94)
- Józef Jerzy Faliński (SLD) (lata 1994-2000)
- Zygmunt Siarkiewicz (SLD) (od 2000)
Barlinek jest siedzibą Nadleśnictwa Barlinek zlokalizowanego przy ul. Tunelowej, które wchodzi w skład Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie.
Mieszkańcy Barlinka wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 41, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13. W Barlinku znajduje się biuro poselskie Longina Komołowskiego (wybrany jako bezpartyjny kandydat z listy PiS).
[edytuj] Miasta partnerskie
Lista gmin partnerskich gminy Barlinek[10]:
[edytuj] Postacie
Znaczące postacie dla Barlinka:
- Henryk Toyte – rycerz, który z nakazu margrabiów Otto V i Albrechta III założył miasto
- Emanuel Lasker – wieloletni szachowy mistrz świata, urodził się w Barlinku przy ul. Chmielnej 7
- Franz Otto – dyrektor sanatorium w miejscu obecnego Szpitala Powiatowego
- Stefan Flukowski – poeta i pisarz, jeniec oflagu II C Woldenberg, związany z grupą literacką Kwadryga, a po II wojnie światowej okresowo mieszkający w Barlinku
- Czesław Paśnik – twórca Izby Pamiątek, zalążka obecnego Muzeum Regionalnego, popularyzator miasta i okolic
- Bogusław Bagiński – dyrektor Zakładu Urządzeń Okrętowych "Bomet", mecenas kultury i sportu, jego imię nosi stadion MKS Pogoni Barlinek
- Romana Kaszczyc – artystka i pisarka, założyła Pracownię Ceramiki Unikatowej przy Barlineckim Ośrodku Kultury, wydała kilka książek, m.in. "Duchy z Puszczy rodem" i "Kiedy kruk był biały"
- Bronisław Słomka – dziennikarz i pisarz, członek Związku Literatów Polskich, autor wielu książek
- Kazimierz Hoffmann – lokalny historyk, przywrócił pamięć mieszkańców Barlinka o Emanuelu Laskerze, autor książek o historii miasta, m.in. "Król z Barlinka", "Gdzie papier czerpano"
- Marcin Kikut – piłkarz, prawy obrońca bądź pomocnik, wychowanek MKS Pogoni Barlinek, zawodnik Amiki Wronki w latach 2001-2006, obecnie zawodnik pierwszego składu KKS Lech Poznań
- Marcin Matkowski - tenisista polski, specjalista gry podwójnej, trzykrotny uczestnik deblowego turnieju Masters dla 8 najlepszych debli na świecie, reprezentant w Pucharze Davisa, olimpijczyk.
- Robert Zawłocki - polski prawnik, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, działacz Polskiego Związku Piłki Nożnej, w którym od 29 września do 10 października 2008 pełnił funkcję kuratora.
- Marek Hućko – polski żużlowiec.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-11-24. ISSN 1734-6118.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-20. ISSN 1505-5507.
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262, s. 6)
- ↑ Mapa Polski 1:1 000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945 [1]
- ↑ Koleje Pomorza Przyodrzańskiego 1:1 000 000 Dyr. Okręg. Kolei Państw. w Szczecinie, 1946 [2]
- ↑ S. Kozierowski, 1934. Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. Poznań: Nauka i Praca. mapa
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 232, poz. 1551, s. 13062-4)
- ↑ Sala Królestwa ul. Podwale 6 Barlinek
- ↑ CIT Barlinek - Centrum Nordic Walking. [dostęp 2012-01-14].
- ↑ Gminy partnerskie (pol.). Urząd Miejski w Barlinku. [dostęp 2009-09-28].
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona miasta Barlinek
- Centrum Informacji Turystycznej w Barlinku
- Historia Żydów w Barlinku na portalu Wirtualny Sztetl
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
- Katalog stron www dotyczących Barlinka w Open Directory Project
|
||||||||||
|
|||||||||||||
![[1]](http://www.mapywig.org/m/OTHER_WIG_MAPS/MAPA_POLSKI_1945.jpg){kind=link}
![[2]](http://www.kolej.one.pl/mapy/1/1099510834.jpg){kind=link}
|
||||||||||||||