Poznaj przeszłość Warszawy

Bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela w Warszawie – Wikipedia, wolna encyklopedia

Bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela w Warszawie – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Archikatedra św. Jana Chrzciciela
archikatedra
Distinctive emblem for cultural property.svg 571 z 1.07.1965[1]
Fasada katedry św. Jana w Warszawie
Fasada katedry św. Jana w Warszawie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie
Warszawa outline with districts v4.svg
"Archikatedra św. Jana Chrzciciela"
Archikatedra św. Jana Chrzciciela
52°14′55″N 21°00′49″E / 52.24861, 21.01361Na mapach: 52°14′55″N 21°00′49″E / 52.24861, 21.01361
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Widok katedry przed 1939
Nawa główna archikatedry
Gotycki szczyt katedry

Archikatedra św. Jana Chrzciciela – katedra archidiecezji warszawskiej znajdująca się na Starym Mieście w Warszawie przy ul. Świętojańskiej 8. Jedna z najstarszych świątyń Warszawy.

Stanowi jedno z najważniejszych miejsc kultury i tradycji narodowej Polski. W jej murach wygłaszał kazania ksiądz Piotr Skarga, Władysław IV Waza zaprzysiągł swoje pacta conventa, tu miały miejsce śluby, koronacje 2 władców Polski, pogrzeby wielu osobistości oraz została zaprzysiężona Konstytucja 3 maja. Do dziś odbywają się w niej ważne uroczystości narodowe. Od 1994 jest także miejscem odbywania się Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej "Organy Archikatedry".

Spis treści

[edytuj] Historia

Pierwszą świątynią w tym miejscu była wybudowana na przełomie XIII i XIV wieku drewniana kaplica zamkowa, która w 1339 stała się kościołem parafialnym miasta (w 1390 staraniem księcia Janusza I Mazowieckiego powstała tu budowla murowana), a także miejscem pochówku książąt mazowieckich.

W 1406 kościół farny stał się kolegiatą (kapituła przybyła z Czerska), w 1798 po utworzeniu godności biskupa warszawskiego kolegiata otrzymała tytuł katedry, a w 1818 stała się archikatedrą.

W czasie stanu wojennego w Królestwie Polskim, 15 października 1861 wojska rosyjskie dowodzone przez wojskowego generał-gubernatora warszawskiego Aleksandra Daniłowicza Gerstenzweiga dokonały pacyfikacji ludności cywilnej zebranej tu dla uczczenia rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. W wyniku tego kościół katolicki ogłosił 16 października zamknięcie wszystkich kościołów warszawskich[2].

Katedra była wielokrotnie przebudowywana, najczęściej w XIX wieku (neogotyk angielski). Kościół do XIX wieku stanowił przykład gotyku. Świątynia została niemal całkowicie zniszczona przez Niemców w 1944. Zrekonstruowano ją w latach 1948 – 1956 wzorując się na planach pierwotnego kościoła z XIV wieku. Powojenna fasada została zbudowana w tzw. gotyku nadwiślańskim i wzorowana była na fasadzie kościoła dominikanów pw. św. ap. Piotra i Pawła w Chełmnie.

W 1960 kościół otrzymał tytuł bazyliki.

[edytuj] Wnętrze

Bazylika posiada surowe i mroczne wnętrze ze sklepieniem gwiaździstym. W prezbiterium znajduje się ołtarz główny z obrazem MB Częstochowskiej oraz zrekonstruowane barokowe stalle. Na uwagę zasługują:

[edytuj] Pochowani w katedrze

[edytuj] Śluby królewskie w katedrze

[edytuj] Koronacje w katedrze

Tutaj 24 maja 1829 odbyła się uroczysta msza po koronacji Mikołaja I Romanowa na króla polskiego. Sam akt koronacji miał miejsce w Sali Senatorskiej na Zamku Królewskim.

[edytuj] Papieże w katedrze

  • 28 października 1919 odbyła się tutaj uroczystość przyjęcia sakry biskupiej przez Achille Ratti, późniejszego papieża Piusa XI (1922-1939). Święcenia przyjął z rąk kardynała Aleksandra Kakowskiego, metropolity warszawskiego. Nuncjusz Ratti niejednokrotnie uczestniczył lub sam celebrował msze św. w tej świątyni.
  • Warszawska archikatedra była pięciokrotnie odwiedzana przez papieża Jana Pawła II (1979, 1983, 1987, 1991, 1999) w czasie jego pontyfikatu oraz wielokrotnie wcześniej, gdy był biskupem i arcybiskupem.
  • 25 maja 2006 wizytę w archikatedrze złożył papież Benedykt XVI, odbyło się wówczas spotkanie z klerem archidiecezji warszawskiej. Benedykt XVI jako Joseph Ratzinger był też obecny w tym miejscu w 1981, podczas pogrzebu metropolity warszawskiego, prymasa Stefana Wyszyńskiego.

[edytuj] Ciekawostki

Tablica pamiątkowa wraz z fragmentem gąsienicy
  • W południowo-wschodnią ścianę katedry jest wmurowana pamiątka z powstania warszawskiego: fragment gąsienicy wraz z tabliczką pamiątkową z błędnym napisem "Gąsienica niemieckiego czołgu - miny "Goliat", który podczas powstania warszawskiego w 1944 r. zburzył część murów Katedry". Tak naprawdę znajdujący się tam fragment gąsienicy na pewno nie należał do miny Goliath, ale prawdopodobnie do cięższego pojazdu typu Borgward IV[3]. Eksplozja jednego z takich pojazdów na pobliskiej ulicy Kilińskiego doprowadziła 13 sierpnia 1944 do śmierci kilkuset powstańców i cywilów.
  • Od około 1951 roku do około roku 1971 dach katedry był pokryty czerwoną dachówką klasztorną, którą, mimo protestów prof. Zachwatowicza, wymieniono na dach miedziany.

[edytuj] Literatura

  • Tadeusz Zagrodzki: Gotycka architektura katedry św. Jana w Warszawie. Warszawa: DiG, 2000, s. 82. ISBN 83-7181-163-2. 
  • Michał Tomasz Wójciuk, Walki o archikatedrę św. Jana w Warszawie (21 – 28 sierpnia 1944 roku). Próba rekonstrukcji, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, R. XI (LXII), Nr 4 (233), 2010, strony 243 - 262

[edytuj] Galeria

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-22].
  2. ↑ Stefan Kieniewicz, Warszawa w powstaniu styczniowym, Warszawa 1983, s. 93-95. Большой Русский Биографический Словарь
  3. ↑ Mariusz Komacki. Tak zwany czołg pułapka. „Rzeczpospolita”, 2003-08-01. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Miejsca spoczynku władców Polski
Bazylika archikatedralna w Poznaniu • Opactwo Benedyktynów w Ossiach • Bazylika katedralna w Płocku • Kolegiata św. Pawła Apostoła w Kaliszu • Bazylika archikatedralna na Wawelu w Krakowie • Kościół benedyktynów w Lubiniu • Bazylika św. Jadwigi i św. Bartłomieja w Trzebnicy • Kościół franciszkanów we Wrocławiu • Kościół dominikanów w Legnicy • Kościół św. Franciszka z Asyżu w Krakowie • Kościół Świętej Trójcy w Krakowie • Kolegiata Świętego Krzyża i św. Bartłomieja we Wrocławiu • Kościół św. Jakuba w Zbrasławiu • Katedra w Székesfehérvár • Bazylika archikatedralna w Wilnie • Bazylika Saint-Denis • Kościół Notre-Dame de Bon Secours w Nancy • Katedra Świętej Trójcy w Dreźnie • Bazylika archikatedralna w Warszawie
Władcy Polski