Poznaj przeszłość Warszawy

Biskupiec – Wikipedia, wolna encyklopedia

Biskupiec – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Biskupiec.
Biskupiec
Herb Flaga
Herb Biskupca Flaga Biskupca
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Biskupiec
gmina miejsko-wiejska
Założono XIV wiek
Prawa miejskie 17 października 1395
Burmistrz Elżbieta Samorajczyk
Powierzchnia 5 km²
Ludność (31.12.2009 r.)
• liczba
• gęstość
10 506[1]
2060 os./km²
Strefa numeracyjna
 (+48) 89
Kod pocztowy 11-300
Tablice rejestracyjne NOL
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Biskupiec"
Biskupiec
53°51′N 20°57′E / 53.85, 20.95Na mapach: 53°51′N 20°57′E / 53.85, 20.95
TERC
(TERYT)		 6283614024
Urząd miejski
ul. Niepodległości 2
11-300 Biskupiec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Biskupiec w Wikisłowniku
Strona internetowa

Biskupiec (niem. Bischofsburg[potrzebne źródło], spotykana jest również nazwa Biskupiec Reszelski[potrzebne źródło] – w odróżnieniu od Biskupca Pomorskiego w powiecie nowomiejskim) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Biskupiec. Miasto położone jest w południowo-wschodniej części Warmii na Pojezierzu Olsztyńskim nad rzeką Dymer. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto zamieszkiwało 10 506 osób.

Lokalny ośrodek przemysłowy, ośrodek wypoczynkowy (m.in. jezioro Kraksy na południowym krańcu miasta); drobny przemysł poligraficzny, drzewny, odzieżowy, mięsny, browar (nieczynny).

Spis treści

[edytuj] Historia

Powstało na bazie osady przy strażnicy biskupów warmińskich. Zamek pierwotnie był budowlą drewniano-ziemną, a później murowaną. Pierwsza wzmianka w zachowanych dokumentach o zamku w Biskupcu pochodzi z 1389. Budowla miała strzec trasy Warszawa-Królewiec. Zamek w Biskupcu uległ całkowitemu zniszczeniu w czasie wojny trzynastoletniej. Prawa miejskie(chełmińskie) dla Biskupca nadał biskup Henryk Sorbom 17 października 1395. Zasadźcą Biskupca był Jan z Mokin (wieś koło Olsztyna). Po założeniu miasta mieszkańcy otrzymali zwolnienie od podatków na okres 12 lat. Biskupiec otoczony był murem obronnym i posiadał dwie bramy miejskie: Szczycieńską i Reszelską. Miasto nawiedzały często klęski – pożary i zniszczenia wojenne (m.in. w czasie wojny głodowej w 1414 r., w latach wojny polsko-krzyżackiej 1519-21, a w 1659 r. spalili je Brandenburczycy). Na początku XVIII wieku grasowała tu epidemia dżumy. W czasie wojny siedmioletniej w Biskupcu przebywali żołdacy pruscy i rosyjscy.

Biskupiec przed reformacją był siedzibą jednego z czternastu archiprezbiteratów (dekanatów) w diecezji warmińskiej. W latach 1466-1772 Biskupiec podobnie jak cała Warmia należał do Polski. Zostało to brutalnie przerwane w 1772 r., gdy miasto w wyniku I rozbioru Polski zagarnęły Prusy.

Według sprawozdania biskupieckiego proboszcza z 1797 r. z 200 dzieci uczęszczających na naukę religii, tylko 20 uczyło się języka niemieckiego. Nowe nadzieje rozpaliła w mieszkańcach epoka napoleońska. W roku 1807 a następnie w 1812 (maju i czerwcu) w mieście stacjonowały wojska francuskie zmierzające w stronę Moskwy. Pobyt żołdaków wiązał się z dużymi stratami, jakie miasto poniosło w wyniku kontrybucji. Po klęsce Napoleona na krótko zajęli miasto Rosjanie.

W 1882 r. w odpowiedzi na akcję germanizacyjną władz pruskich utworzono w mieście bibliotekę polską Towarzystwa Czytelni Ludowych. Według raportu rejencji królewieckiej z 1897 r. w powiecie reszelskim (biskupieckim), jak i w całej południowej Warmii i części Mazur, 75 proc. dzieci porozumiewało się po polsku.

Pod koniec XIX w. Biskupiec uzyskał połączenie kolejowe z Czerwonką, Mrągowem i Szczytnem. W latach 1862-1975 Biskupiec był siedzibą powiatu reszelskiego. Uprzemysłowienie miasta nastąpiło w drugiej połowie XIX wieku – w 1885 uruchomiono browar i inne zakłady przemysłowe. W 1899 r. w Biskupcu powstał garnizon. W 1910 r. otwarto w mieście elektrownię.

Wynik plebiscytu na Warmii i Mazurach w 1920 r. okazał się niekorzystny dla Polski. W okresie międzywojennym działały w Biskupcu liczne organizacje polskie. W czasie ostatniej wojny Niemcy utworzyli w Biskupcu obozy dla jeńców wojennych (Polaków, Francuzów i Rosjan). Jeden z nich znajdował się w pobliżu jeziora Kraksy. Gdy w 1945 r. miasto ponownie znalazło się w granicach Polski, zniszczenia zabudowy sięgały 50 procent. Niektórych budynków nigdy nie odbudowano.

W Biskupcu urodził się m.in. Ignacy Pietraszewski - polski orientalista.

[edytuj] Zabytki

  • Kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Kościół farny w Biskupcu istniał już w czasie lokacji miasta w 1395 r. Pierwotnie była to świątynia halowa o wielkości obecnej nawy głównej.

Kościół kilkakrotnie był niszczony przez pożary i odbudowywany. W roku 1505 biskup Łukasz Watzenrode na odbudowę kościoła w Biskupcu przeznaczył cegłę z rozebranego w Lidzbarku szpitala św. Ducha. Konsekracji kościoła w 1580 r. dokonał biskup Marcin Kromer. Kościół po kilkukrotnych przebudowach i pożarze w 1766 r. otrzymał kształt trójnawowej hali. Kościół był powiększany jeszcze w późniejszym okresie. Obecny kształt świątyni jest wynikiem odbudowy po zniszczeniach w 1945 r. Z dawnego wyposażenia kościoła zachowała się wieczna lampka z 1740 r. i misa chrzcielna z XVI w. W dobrym stanie dotrwał do naszych czasów fragment barokowego ogrodzenia z XVIII wieku.

  • Kościół pw. bł. Karoliny Kózkówny. Dawny kościół ewangelicki wybudowany w latach według projektu Friedricha Augusta Stülera w latach 1846-1848, wieża 1868-1872. Kościół wybudowano w formie neoromańskiej bazyliki emporowej. Odrestaurowany w latach 70. XX wieku, do 1991 użytkowany przez Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolnego. Obecnie użytkowany jest przez parafię katolicką. Proboszczem jest ks. Krzysztof Brodzik.
  • Średniowieczny gotycki układ przestrzenny starego miasta.
  • Zespół kamieniczek przy ul. Floriańskiej, mur. XIX w.
  • Kamieniczki na ul. Pionierów i Mazurskie Przedmieście XIX/XX w.
  • Dawny ratusz z 1895 r.
  • Starostwo, 1908 r. (obecnie Urząd Miejski)
  • Kaflarnia, 1865 r. (obecnie restauracja)
  • Dawny szpital, 1887 r. (obecnie Gimnazjum Katolickie)
  • Wieża ciśnień, mur. 1912-1913.
  • Kapliczki i krzyże przydrożne z XIX i początku XX w.
  • Kapliczka przykościelna (kościół św. Jana) XVIII w.
  • Browar, 1885 r. (nieczynny)

[edytuj] Transport

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Obecnie miasto nie posiada połączeń kolejowych. Ostatnie zostały zlikwidowane w maju 2010.

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Szkoły Podstawowe

  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. mjr. Henryka Dobrzańskiego pseud. Hubal
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Orła Białego

[edytuj] Szkoły Gimnazjalne

  • Publiczne Gimnazjum nr 1
  • Katolickie Gimnazjum Społeczne im. Jana Pawła II

[edytuj] Licea

  • Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej
  • Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych

[edytuj] Wspólnoty religijne

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki, dwie wspólnoty protestanckie: Kościół Ewangelicko-Augsburski i Kościół Zielonoświątkowy oraz miejscowy zbór Świadków Jehowy[2][3].

[edytuj] Sport

W mieście swą siedzibę ma klub piłkarski Tęcza Biskupiec. Aktualnie występuje w IV lidze warmińsko-mazurskiej.

Działa tu też klub kolarski LKK "Warmia" Biskupiec.

[edytuj] Media

W Biskupcu jest szeroki dostęp do wszelkiej maści mediów. W mieście działa kilka grup m.in.: Stowarzyszenie ProCultura która wydaje Magazyn "Pod Tytułem". Od niedawna w lokalnej telewizji Teletop, emitowany jest 10 minutowy program o Mieście i Gminie Biskupiec "Magazyn Informacji Miejskich" w skrócie 'MIM'. Obecnie w budowie jest również multimedialny przewodniki po gminie. Biskupiec jest aktywny również w internecie, prowadzone są dwa serwisy pod adresem biskupiec.com.pl i ebiskupiec.pl, oraz serwis UMiG biskupiec.pl, ale biskupczanie mają własne forum, które jest licznie odwiedzane i wywiera ogromny wpływ na lokalne władze.

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym – stan na 31 grudnia 2008
  2. ↑ A. Kopiczko, Panorama wyznaniowa województwa olsztyńskiego po II wojnie światowej, ss. 63, 64
  3. ↑ gazeta olsztyńska.pl

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons in image icon.svg
  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Biskupiec
p • d • e
Miasta województwa warmińsko-mazurskiego
Miasta powiatowe Herb województwa warmińsko-mazurskiego
Miasta gminne
p • d • e
Powiat olsztyński
Miasta
Barczewo • Biskupiec • Dobre Miasto • Jeziorany • Olsztynek
 Herb powiatu olsztyńskiego
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie