Bytom Odrzański – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Bytom Odrzański | |||||
|
|||||
| Państwo |  Polska |
||||
| Województwo | lubuskie | ||||
| Powiat | nowosolski | ||||
| Gmina | Bytom Odrzański gmina miejsko-wiejska |
||||
| Burmistrz | Jacek Sauter | ||||
| Powierzchnia | 10 km² | ||||
| Ludność (30 VI 2010) • liczba • gęstość |
4480 440 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna |
+48 68 | ||||
| Kod pocztowy | 67-115 | ||||
| Tablice rejestracyjne | FNW | ||||
|
Położenie na mapie Polski
  Bytom Odrzański
|
|||||
| Na mapach: | |||||
|
Urząd miejski
ul. Rynek 167-115 Bytom Odrzański |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
 Hasło Bytom Odrzański w Wikisłowniku |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Bytom Odrzański (wymowa; niem. Beuthen an der Oder) - miasto w województwie lubuskim w powiecie nowosolskim. Położone jest 22 km na zachód od Głogowa i 12 km na wschód od Nowej Soli.
Spis treści |
[edytuj] Geografia
Miasto leży na lewym, silnie zanieczyszczonym na tym odcinku, brzegu Odry (Środkowe Nadodrze) w obrębie Pradoliny Barycko-Głogowskiej (na jej skraju). Ok. 6 km na południe od miasta znajdują się Wzgórza Dalkowskie.
[edytuj] Historia
Bytom Odrzański wzmiankowany był już w 1005 roku. Średniowieczny gród słowiański znany z obrony przed wojskami niemieckimi cesarza Henryka V w 1109 roku (idącego wówczas na Głogów) wymienia w swoich kronikach Gall Anonim.
| „ |
(...) A gdy chciał ze sprawionymi szykami wyminąć gród Bytom, jako niemożliwy do zdobycia ze względu na obwarowania i naturalne położenie wśród opływających go wód i oblegających moczar i bagien, niektórzy słynniejsi z jego rycerzy zboczyli pod gród, pragnąc okazać w Polsce swą cnotę rycerską, a wypróbować siły i odwagę Polaków. A grodzianie, otwarłszy bramy, wyszli naprzeciw z dobytymi mieczami, nie obawiając się ani mnogości różnorodnych wojsk, ani napastliwości Niemców, ani obecności samego cesarza, lecz czołowo stawiając im odważny i mężny opór. Widząc to cesarz niesłychanie się zdumiał, że tak ludzie bez zbroi ochronnej walczyli gołymi mieczami przeciw tarczownikom, a tarczownicy przeciw pancernym, spiesząc tak ochoczo do walki jakoby na biesiadę. Wtedy jakoby rozgniewany na zakusy swoich rycerzy cesarz posłał tam kuszników i łuczników, aby przynajmniej przed ich groźbą grodzianie ustąpili i cofnęli się do grodu. Ale Polacy na pociski i strzały zewsząd lecące tyle zwracali uwagi co na śnieg lub na krople deszczu. Tam też cesarz po raz pierwszy przekonał się o odwadze Polaków, bo nie wszyscy jego rycerze wyszli cało z tej walki. (...) |
” |
| — Gall Anonim, Księga Trzecia, Rozdział III | ||
W 1157 roku gród został spalony przez wycofujące się przed Niemcami wojska polskie. Prawa miejskie miasto uzyskało około połowy XIII wieku. W latach 1289-1504 Bytom należał do Piastów śląskich. Od 1331 roku znalazł się pod zwierzchnictwem Czech.
W 1469 roku miasto przeszło w ręce prywatnych właścicieli. Nabywcą był ród rycerski Glaubitzów. W latach 1526-1561 właścicielami miasta byli Rechenbergowie. Od 1561 roku miasto należało do rodziny Schönaichów. Pod rządami Habsburgów, od 1526 roku, następuje rozkwit miasta - największy w latach 1580-1618, za panowania Fabiana i Jerzego von Schönaichów. W latach 1601-1628 działało tutaj słynne w Europie kalwińskie gimnazjum akademickie z prawem nadawania tytułów bakałarza i magistra - tzw. "Schönaichianum". Jednym z absolwentów tegoż gimnazjum był wielki pisarz i poeta niemiecki - Martin Opitz.[potrzebne źródło]
Od 1742 roku miasto należało do Prus. W XIX wieku posiadało kanalizację i wodociągi.
13 lutego 1945 roku Bytom został zajęty przez wojska radzieckie. Poważnie zniszczone miasto przejęła wkrótce administracja polska. Dotychczasowi mieszkańcy zostali wysiedleni do Niemiec i zastąpieni polskimi osadnikami.
4 czerwca 1988 roku na przejeździe kolejowym pod Bytomiem miała miejsce tragiczna katastrofa drogowa z udziałem Ludowego Wojska Polskiego: wojskowa ciężarówka Star 66, wioząca trzynastu żołnierzy na prace melioracyjne na pobliskich łąkach - z winy kierowcy - wtargnęła pod pędzący 70 km/h pociąg. W wyniku zderzenia eksplodowało osiem kanistrów z benzyną. Na miejscu zginęło 5 osób, kolejnych pięć po przewiezieniu do szpitali (niektórzy mieli poparzenia 90% powierzchni ciała). [1]
Obecnie mieszkańcy czerpią dochody z rolnictwa, głównie z uprawy ziemniaków i hodowli bydła. Poza tym w mieście są zakłady metalowe. Co roku odbywa się tu Festiwal Twórczości Muzycznej Niewidomych oraz Flis Odrzański.
[edytuj] Zabytki
- późnorenesansowy ratusz z XVII w. został wybudowany w latach 1602-1609 w zachodniej pierzei rynku, na dwóch połączonych, średniowiecznych działkach.
- odrestaurowany zespół architektoniczny zabytkowej starówki - późnorenesansowe, barokowe, klasycystyczne i eklektyczne kamieniczki wokół rynku
- gotycki kościół pw. świętego Hieronima z XIV wieku.
- pięć krzyży pokutnych wmurowanych w wieżę ww. kościoła.
- kościół ewangelicki z XVIII wieku. Wybudowany w latach 1741-1746 z wykorzystaniem murów dawnego późnorenesansowego protestanckiego gimnazjum Schönacha. Salowy, murowany z cegły, wewnątrz otoczony dwupiętrowymi, drewnianymi emporami. Obok kościoła neogotycka wieża dobudowana w 1846 roku. Obecnie pusty, nieużywany. W 2006 roku zakupiony został przez Fundację Archeologiczną z Zielonej Góry. Do roku 2012 zaplanowano ukończenie renowacji budynku i utworzenie w nim Archiwum Archeologicznego.
- kamienice z XVII-XIX wieku (m.in. barokowe elewacje)
- fontanna kolumnowa z końca XIX w.
- barokowa tablica pamiątkowa z napisem dotyczącym zniszczeń dokonanych w trakcie przejazdu lisowczyków 6 grudnia 1620 roku. Umiejscowiona na fasadzie budynku dawnej apteki w rynku.
- pozostałości fosy miejskiej
- domy mieszczańskie z XVIII i XIX wieku na ul. Głogowskiej
[edytuj] Religia
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
- Kościół Rzymskokatolicki
- Parafia Świętego Hieronima
- Kościół Zielonoświątkowy
[edytuj] Transport
- port rzeczny
- linia kolejowa Głogów - Nowa Sól (została doprowadzona do Bytomia już w 1871 roku i funkcjonuje do dziś jako tzw. magistrala odrzańska). Miasto ma bezpośrednie połączenie m.in. z Przemyślem, Krakowem, Wrocławiem, Rzepinem.
- w mieście krzyżują się drogi wojewódzkie:
- nr 292: Nowa Sól - Bytom Odrzański - Głogów
- nr 293: Bytom Odrzański - Nowe Miasteczko
- możliwy transport łodzią na wschodni brzeg Odry, ale tylko dla pieszych i rowerzystów. Najbliższe mosty znajdują się w Nowej Soli i Głogowie.
[edytuj] Demografia
| Rok | Liczba ludności |
|---|---|
| 1787 |
|
| 1825 |
|
| 1905 |
|
| 1939 |
|
| 1961 |
|
| 1970 |
|
| 2004 |
|
| 2010 |
|
[edytuj] Sport
Od 1947 roku w Bytomiu Odrzańskim funkcjonuje klub piłkarski MKS Odra Bytom Odrzański. Klub obecnie rozgrywa mecze na Stadionie Gminnym[2].
Przypisy
- ↑ Informacje zabrane na podstawie książki Jarosława Reszki - "Cześć, Giniemy!"
- ↑ 90minut.pl: Miejski Klub Sportowy Odra Bytom Odrzański (pol.). [dostęp 1 września 2011].
[edytuj] Bibliografia
- Antonowicz, G., Województwo zielonogórskie vademecum turystyczne, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981
- Garbacz, K., Szlakiem zabytkowych miast, Zielona Góra, Agencja Wydawnicza PDN, 2005
- Lutsch, H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien [Bd. 3]: Die Kunstdenkmäler des. Reg.-Bezirks Liegnitz, Breslau, Wilh. Gottl. Korn., ss. 65-70, 1891
- Szczaniecki, M., Korcz, W., Dzieje ziemi lubuskiej w wypisach Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1958
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||||||