Poznaj przeszłość Warszawy

Dąbrowa Górnicza – Wikipedia, wolna encyklopedia

Dąbrowa Górnicza – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Dąbrowa Górnicza
Herb Flaga
Herb Dąbrowy Górniczej Flaga Dąbrowy Górniczej
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Aglomeracja katowicka
Prawa miejskie 1916
Prezydent miasta Zbigniew Podraza
Powierzchnia 188,73 km²
Wysokość 258 – 390 m n.p.m.
Ludność (31.12.2010)
• liczba
• gęstość
127 431 ▼
681,2 os./km²
Strefa numeracyjna
 (+48) 32
Kod pocztowy 41-300 do 42-530
Tablice rejestracyjne SD
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Dąbrowa Górnicza"
Dąbrowa Górnicza
50°19′17″N 19°11′14″E / 50.32139, 19.18722Na mapach: 50°19′17″N 19°11′14″E / 50.32139, 19.18722
TERC
(TERYT)		 2465011
SIMC 0939473
Urząd miejski
ul. Graniczna 21
41-300 Dąbrowa Górnicza
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Dąbrowa Górnicza w Wikisłowniku
Strona internetowa

Dąbrowa Górnicza – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej, nad Czarną Przemszą i Białą Przemszą, na wschodnim krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), w Zagłębiu Dąbrowskim, będącej historyczną częścią zachodniej Małopolski.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 127 431 mieszkańców[1].

Największe powierzchniowo miasto województwa (9. w kraju) i największy ośrodek przemysłowy Zagłębia Dąbrowskiego. Jest jednym z ośrodków centralnych konurbacji górnośląskiej.

Spis treści

[edytuj] Geografia

Położenie Dąbrowy Górniczej pośród pozostałych członków Górnośląskiego Związku Metropolitalnego

[edytuj] Położenie

Dąbrowa Górnicza leży na Wyżynie Katowickiej i Garbie Tarnogórskim, stanowiących makroregion Wyżyna Śląska. Znajduje się w dużej części w Kotlinie Dąbrowskiej

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 188,73 km²[2].

Miasto graniczy z powiatem będzińskim (Będzin, gmina Psary, gmina Mierzęcice, Siewierz, Sławków), powiatem zawierciańskim (gmina Łazy), powiatem olkuskim w województwie małopolskim (gmina Klucze, gmina Bolesław) oraz z Sosnowcem.

Miasto obejmuje teren o wysokościach od 258 do 390 m n.p.m.[potrzebne źródło]

[edytuj] Dzielnice

Dzielnice Dąbrowy Górniczej, w porządku alfabetycznym to: Antoniów, Błędów, Bugaj, Centrum, Dziewiąty, Gołonóg, Korzeniec, Kuźniczka Nowa, Łazy Błędowskie, Łęka, Łęknice, Łosień, Marianki, Mydlice, Okradzionów, Piekło, Ratanice, Reden, Sikorka, Strzemieszyce Małe, Strzemieszyce Wielkie, Trzebiesławice, Trzydziesty, Tucznawa, Ujejsce, Ząbkowice W latach 1977-1984 jedną z dzielnic stanowił Sławków.

[edytuj] Historia

Mapa Dąbrowskiego Zagłębia Węglowego z 1918 roku
Ulica Sobieskiego w 1928 roku
ul. Sobieskiego. Widoczny po prawej gmach poczty i nieistniejący dziś budynek na lewo
Dąbrowa Górnicza, pomnik poświęcony "Bohaterom Czerwonych Sztandarów – Dąbrowiakom – twórcom walk o narodowe i społeczne wyzwolenie", w latach 1990-2006 znany jako "Pomnik Jimiego Hendriksa" (szczegóły)

Pierwsza wzmianka o Dąbrowie pojawiła się w 1726 i pochodzi z ksiąg parafialnych kościoła Świętej Trójcy w Będzinie, w których pod datą 25 lipca 1726 odnotowana została jako matka chrzestna niejaka Anna Lisowa – mieszkanka Dąbrowy. Według spisu ludności diecezji krakowskiej z 1787 osada liczyła 184 mieszkańców. Natomiast najstarsze wzmianki o innych osadach z terenu dzisiejszej Dąbrowy Górniczej to, m.in. XII wiek o Trzebiesławicach, 1220 o Błędowie w kronikach biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża, XIV wiek o Strzemieszycach i Ujejscu (pierwsza wzmianka z 1372[3]), XV wiek o Gołonogu, Ząbkowicach w księgach Jana Długosza oraz w 1443 o Sikorce[4], w 1551 o Łęce. Prawdopodobnie od X wieku istniał Łosień, będący wczesnośredniowiecznym ośrodkiem wytopu metali.

W 1795, w wyniku III rozbioru Polski, Dąbrowa przyłączona została do Prus (Nowy Śląsk). W 1799 powstała pierwsza znana mapa tych okolic, z której wynika, że zalążkiem osady była "Stara Dąbrowa" – wieś zlokalizowana przy trakcie prowadzącym z Krakowa na Śląsk, w okolicach obecnej ul. A. Struga i na południe od niej. We wsi tej znajdowała się karczma starościńska, kuźnia, studnia i kapliczka. Z okresem pruskim wiąże się początek intensywnego rozwoju gospodarczego wsi, spowodowanego odkryciem zasobnych złóż węgla kamiennego. Już w 1796 z inicjatywy władz pruskich rozpoczęto budowę pierwszej odkrywkowej kopalni węgla kamiennego, która od nazwiska dyrektora górnictwa w rządzie pruskim – hr. Fryderyka Wilhelma Redena – otrzymała nazwę "Reden". Od 1806 zaczęła obok niej powstawać kolonia robotnicza o tej samej nazwie. Dalszy rozwój przemysłowy Dąbrowy łączy się już z działalnością inwestycyjną rządu Królestwa Polskiego, do którego w 1815 Dąbrowa została włączona. W latach 1816-1823 obok kopalni "Reden", na terenie obecnego osiedla K. Adamieckiego, powstała huta cynku "Konstanty". Do wytopu metali wykorzystywano rudy galmanu przywożone z kopalń w Strzemieszycach Małych, Sławkowie, Żychcicach i Olkuszu. Około 1820 przy kopalni "Reden" powstała pierwsza w Dąbrowie szkoła elementarna, wkrótce potem lazaret. W 1825 pod Będzinem powstała kopalnia "Ksawery", która dała początek dzielnicy o tej samej nazwie oraz Mydlicom.

W 1815 roku Dąbrowa została siedzibą Gminy Olkusko-siewierskiej, natomiast w 1864 siedzibą Gminy Osad Górniczych. W 1874 z Gminy Osad Górniczych oraz Starej Dąbrowy utworzono Gminę Górniczą, włączając do niej samodzielne dotąd jednostki administracyjne: Modrzejów, Niwkę, Sielec i Zagórze oraz rozwijające się osady przemysłowe: Bobrek, Dańdówkę, Józefów, Konstyntynów, Klimontów, Niepiekło i Środulę[5]. W 1903 od Dąbrowy zostały odłączone Środula, Sielec i Konstantynów. W 1909 roku zostały odłączone: Zagórze, Niwka, Modrzejów, Klimontów, Dańdówka, Józefów i Bobrek. W tym samym roku powstała gmina Dąbrowa Górnicza, w której skład weszły Dąbrowa, Stara Dąbrowa, Niepiekło i kolonie: Bankowa, Koszelew, Łabęcka, Huty Cynkowe, Mydlice, Gliniaki i Dębniki. W 1915 do Dąbrowy zostają przyłączone Koszelew, Ksawera i Warpie.

W 1842 roku administracja Kościoła ewangelicko-augsburskiego ustanowiła filiał Będzin-Dąbrowa należący do Parafii ewangelicko-augsburskiej w Wieluniu (→ Parafia Ewangelicko-Augsburska w Sosnowcu). Potem w 1882 roku ewangelicy wznieśli własnym nakładem środków kościół ewangelicki. W latach 1872-1877 budowano pierwszy kościół katolicki pw. św. Aleksandra – papieża i męczennika – jako kościół filialny parafii będzińskiej. Uzyskał on uprawnienia kościoła parafialnego na mocy dekretu biskupa kieleckiego Tomasza T. Kulińskiego z 5 lutego 1891. Dawny kościół św. Aleksandra to obecnie boczna kaplica Bazyliki Najświętszej Maryi Panny Anielskiej.

Na przełomie XIX i XX w. Dąbrowa była największym skupiskiem inteligencji technicznej w Zagłębiu, której kuźnią była Szkoła Górnicza Sztygarka. Historia tej szkoły to piękne karty w dziejach polskiego górnictwa i walk rewolucyjnych. Wydawała też ważne czasopismo naukowe Przegląd Górniczo-Hutniczy. Sama tylko kopalnia Reden zatrudniała połowę robotników tworzącego się wokół Dąbrowy zagłębia przemysłowego, któremu dała nazwę. Huta Bankowa była największą w Królestwie Kongresowym, a moc jej maszyn stanowiła 1/3 całego przemysłu Królestwa i zapoczątkowała w nim produkcję stali.

Władze carskie nie chciały przyznać praw miejskich, mimo że Dąbrowa liczyła ponad 30 tys. mieszkańców. Uczyniły to dopiero bardziej tolerancyjne władze austriackie 18 sierpnia 1916. W 1919 Rada Miejska zmieniła nazwę na Dąbrowę Górniczą. W czasie II wojny światowej obowiązywała niemiecka nazwa miasta: Redenberg.

Duży wpływ na miasto miało wybudowanie w latach 1972-1976 największego w kraju i jednego z największych w Europie Kombinatu Metalurgicznego Huta Katowice.

Z niejasnych przesłanek w 1975, ciążące ku Dąbrowie Górniczej Zagórze i Kazimierz Górniczy zostały włączone do Sosnowca. Największą powierzchnię wynoszącą 209 km², miasto posiadało w latach 1977-84.

[edytuj] Demografia

  • Wykres liczby ludności Dąbrowy Górniczej na przestrzeni ostatnich 220 lat.

Największą populację Dąbrowa Górnicza odnotowała w 1982 – wg danych GUS 152 373 mieszkańców[6].

[edytuj] Architektura

Pałac Kultury Zagłębia

Lista zabytków chronionych prawem w Dąbrowie Górniczej[7]:

Obiekty historyczne:

[edytuj] Gospodarka

Ulica 3 Maja
Budynek przy ul. Dąbrowskiego w Dąbrowie Górniczej

W Dąbrowie Górniczej mieści się największa w Polsce huta stali: ArcelorMittal Poland oddział Dąbrowa Górnicza (dawna Huta Katowice) i Koksownia Przyjaźń.

W 1996 r. wyznaczono podstrefę sosnowiecko-dąbrowską Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (KSSE) obejmującą w Dąbrowie Górniczej 4 obręby[8]. Jej cechą charakterystyczną jest rozproszenie terytorialne obszarów przeznaczonych pod inwestycje oraz ich położenie w pobliżu restrukturyzowanych przedsiębiorstw.

Emblem-documents.svg
 Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru.
Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu.
Zobacz też: Zasady tworzenia list.

W przeciągu kilku ostatnich lat, na terenach podstrefy znajdujących się w Dąbrowie Górniczej wybudowanych zostało wiele zakładów produkcyjnych i usługowych działających m.in. w następujących branżach:

  • materiały budowlane
Atlas Barbara S.A., Ekocem Sp. z o.o., Final S.A., Hobas System Polska Sp. z o.o., NIKE S.A.
  • logistyka
DHL Exel Supply Chain (centrum dystrybucji firm Gillette i Philips), Fiege, Kamis-Przyprawy S.A., PDC Silesia (obecnie ProLogis Park Dąbrowa), TNT
  • motoryzacja i urządzenia elektryczne:
Brembo Poland Sp. z o.o., Damel (fabryka maszyn elektrycznych), Defum (fabryka obrabiarek), Ficomirrors Polska, Magneti Marelli Exhaust Systems Polska, Mecacontrol Polska, Saia-Burgess Poland (AGD – slniki)
  • produkcja i obróbka szkła:
Huta Szkła Gospodarczego "Ząbkowice" S.A., Saint-Gobain Glass Polska, Saint-Gobain Sekurit Hanglas Polska
  • przemysł ciężki i tworzywa sztuczne:
Huta Bankowa (swą działalność rozpoczęła w 1834 roku), Montostal, Pfleiderer Technika Izolacyjna Polska, Przedsiębiorstwo Przerobu i Obrotu Złomem HK – Cutiron, Stalprofil S.A., Zakłady Tworzyw Sztucznych "Ząbkowice Erg" S.A.

[edytuj] Handel

Centrum Handlowe Pogoria

Dąbrowa Górnicza posiada 5 targowisk miejskich (przy ulicach: Poniatowskiego, Morcinka/Tysiąclecia, Adamieckiego, Ludowej i Konopnickiej).

[edytuj] Transport

Droga wojewódzka nr 910 przebiega przez centrum miasta

[edytuj] Transport drogowy

Przez terytorium miasta przebiegają:

[edytuj] Transport kolejowy

Stacja Dąbrowa Górnicza
Dworzec w Dąbrowie Górniczej w okresie I wojny światowej

Bardzo rozwinięta sieć kolejowa o jednej z największych gęstości w kraju. W mieście znajduje się aż 9 stacji kolejowych na następujących liniach:

W przeszłości istniała jeszcze jedna pasażerska linia kolejowa łącząca Dąbrowę Górniczą Ząbkowice z Piekarami Śląskimi i dalej z Tarnowskimi Górami. Tory tej trasy przebiegały przez Będzin Łagiszę, Psary Gródków, Będzin Grodziec i Wojkowice. Istniała wtedy jeszcze jedna stacja kolejowa – Dąbrowa Górnicza Piekło. Pociągi osobowe kursowały na tej trasie do 1982. W 1993 linię zlikwidowano rozbierając most na Brynicy między Piekarami Śląskimi i Wojkowicami oraz tory w samych Wojkowicach. Na odcinku Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Będzin Grodziec do dziś kursują pociągi towarowe.

Około 2005 roku rozebrano większość torowiska linii kolejowej, łączącej stacje Dąbrowa Górnicza oraz Dąbrowa Górnicza Huta Katowice.

Pociągi dalekobieżne (nie wszystkie) zatrzymują się na dwóch stacjach: Dąbrowa Górnicza i Dąbrowa Górnicza Ząbkowice. Na pozostałych stacjach zatrzymują się osobowe pociągi podmiejskie.

W Dąbrowie Górniczej w pobliżu dawnej Huty Katowice znajduje się także towarowa stacja przeładunkowa Linii Hutniczej-Szerokotorowej dawniej zwaną linią hutniczo-siarkową (LHS). Tory te mają rozstaw szyn większy od normalnego, obowiązujący w krajach byłego Związku Radzieckiego. Łączą Polskę z Ukrainą i Rosją, bez konieczności przeładunku towarów na granicy.

Przez Dąbrowę Górniczą przebiegała (od grudnia 1847) historyczna Kolej Warszawsko-Wiedeńska, pierwsza linia kolejowa w Królestwie Polskim oraz (od stycznia 1885) Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska.

[edytuj] Komunikacja miejska

Dąbrowa Górnicza należy do KZK GOP, który organizuje komunikację autobusową i tramwajową. Na terenie miasta istnieje kilkadziesiąt linii autobusowych i trzy tramwajowe, które wykonują rocznie odpowiednio ok. 5,7 mln i 925 tys. wozokilometrów (2006 r.).[potrzebne źródło]

[edytuj] Transport lotniczy

W odległości ok. 11 km od granicy miasta i ok. 18 km od centrum, znajduje się Międzynarodowy Port Lotniczy "Katowice" w Pyrzowicach, do którego dojazd zapewnia droga ekspresowa S1.

[edytuj] Edukacja

Miejska Biblioteka Publiczna w Dąbrowie Górniczej
Information icon.svg Zobacz też: Lista szkół w Dąbrowie Górniczej.

W mieście funkcjonują następujące szkoły wyższe:

2 lutego 2010 r. Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza podpisał z rektorem Akademii Górniczo-Hutniczej im. Staszica w Krakowie w jej siedzibie w Krakowie porozumienie o otwarciu zamiejscowego ośrodka tej uczelni[9]. W Dąbrowie Górniczej AGH podjęła się prowadzenia studiów niestacjonarnych I stopnia na wybranych wydziałach w następujących kierunkach:[10]

  • Wydział Zarządzania
– Zarządzanie i Inżynieria Produkcji
  • Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki
– Mechanika i Budowa Maszyn
– Automatyka i Robotyka
  • Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki
– Elektrotechnika

[edytuj] Kultura

Muzeum Miejskie "Sztygarka"

[edytuj] Administracja

Siedziba Urzędu Miejskiego w Dąbrowie Górniczej
Information icon.svg Osobny artykuł: Prezydenci Dąbrowy Górniczej.

Dąbrowa Górnicza jest miastem na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej 25 radnych[12]. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym obecnie jest Zbigniew Podraza.

Miasto jest członkiem Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, Śląskiego Związku Gmin i Powiatów i Związku Miast Polskich.

[edytuj] Sport

Na terenie miasta działa ponad 60 klubów i stowarzyszeń sportowych.[potrzebne źródło]

[edytuj] Obiekty sportowe

Hala Widowiskowo Sportowa "Centrum"
  • Hala Widowiskowo-Sportowa "Centrum" (2944 miejsc[13])
  • Hala Sportowa przy ul. Swobodnej
  • Stadion Komunalny przy ul. Konopnickiej
  • Centrum Sportów Letnich Park "Zielona"
  • Obiekt Rekreacyjno-Sportowy "Malinowe-Górki" przy plaży Pogoria III
  • Lodowisko sztuczne

[edytuj] Piłka nożna

W Dąbrowie Górniczej działa ok. 10 klubów piłkarskich:

  • MUKP Dąbrowa Górnicza
  • Pionier Ujejsce
  • Zagłębiak Dąbrowa Górnicza
  • Przemsza Okradzionów
  • Ludowy Klub Sportowy "Tęcza" Błędów powstał w 1951 r. i ma barwy klubowe żółto-zielone. Posiada stadion o pojemności 300 miejsc (200 miejsc siedzących) i o wymiarach boiska: 107 × 69 m. W sezonie 2011/12 grał w klasie A, grupie Sosnowiec[14].
  • Unia Dąbrowa Górnicza
  • Unia Ząbkowice – Klub założony w 1922 roku pod nazwą Orzeł Ząbkowice. Skupiał miłośników sportu z Zakładu Tworzyw Sztucznych "Erg" i kolei. Baza klubu rozwijała się na terenie zajmowanym do dziś przy Alei Zwycięstwa (dawniej Wyzwolenia). Prowadzone były sekcje piłki nożnej, tenisa stołowego, koszykówki oraz siatkówki. Do dziś pozostała tylko sekcja piłkarska. W 1974 oddano do użytku stadion sportowy z dwiema pełnowymiarowymi płytami do gry w piłkę nożną oraz budynek zaplecza.
  • Zagłębiak Tucznawa
  • Promień Strzemieszyce Małe

[edytuj] Pozostałe kluby sportowe

[edytuj] Rekreacja

Zbiornik Pogoria II
Zbiornik Pogoria III
Pustynia Błędowska
Park Zielona

Powierzchnia jezior wynosi aż ponad 800 ha, parków 180 ha (0,96%) i lasów 4100 ha (21,7%)[potrzebne źródło].

[edytuj] Atrakcje

Park Wodny „Nemo”

[edytuj] Parki miejskie

Park Hallera w Dąbrowie Górniczej nocą
  • Park miejski Zielona przy którym znajduje się zwierzyniec
  • Park Hallera
  • Park "Podlesie"
  • Park Śródmiejski "Małpi Gaj"
  • Park Tysiąclecia (Ząbkowice)
  • Planty im. Harcmistrza Stefana Piotrowskiego na Redenie

[edytuj] Wspólnoty wyznaniowe

Information icon.svg Osobny artykuł: Kościoły i związki wyznaniowe w Dąbrowie Górniczej.

Kahał

Kościoły protestanckie

Kościoły katolickie

Bazylika NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej
Kościół św. Antoniego w Dąbrowie Górniczej
Pierwotny wygląd kościoła św. Antoniego

Inne

[edytuj] Dąbrowianie

[edytuj] Znani ludzie urodzeni w Dąbrowie Górniczej

[edytuj] Znane osoby związane z Dąbrową Górniczą

[edytuj] Zobacz też

Żaglowiec STS Pogoria, którego nazwa pochodzi od dąbrowskich zbiorników wodnych

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118. 
  2. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. 
  3. ↑ De Wisdrzecz – Zbiór dokumentów małopolskich. Wyd. S.Kuraś, I.Sułkowska-Kurasiowa. Kraków-Wrocław 1962-1975, t.1 s.136; kolejna wzmianka z roku 1443 Ugyesdzecz Franczkonis, Ugyesdzecz Stawphkonis – Lehns- und Besitzurkunden Schlesiens und seiner einzelnen Fürstenthumer im Mittelalter. Hrsg. C.Grünhagen, H. Markgraf. t.2. Lipsk 1883, s.629. [1]
  4. ↑ A. Pawiński Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. t.14-15: Źródła dziejowe. Warszawa 1886, s. 452
  5. ↑ W. Starościak: 280 lat historii Dąbrowy Górniczej, Dąbrowa Górnicza 2006, s. 28.
  6. ↑ Główny Urząd Statystyczny, wg stanu na 31 XII 1982
  7. ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo śląskie (pol.). 2011-12-31.
  8. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1996 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 88, poz. 397)
  9. ↑ Akademia Górniczo – Hutnicza będzie kształcić w Dąbrowie Górniczej, oficjalna strona miasta
  10. ↑ AGH w Dąbrowie Górniczej, oficjalna strona miasta
  11. ↑ Centrum Filmowe Helios o kinie w Dąbrowie Górniczej
  12. ↑ Zarządzenie Nr 111 Wojewody Śląskiego z dnia 8 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2010 r., Nr 64, poz. 1062)
  13. ↑ Hala Widowiskowo-Sportowa Centrum. mks.dabrowa.pl. [dostęp 2011-08-06].
  14. ↑ Ludowy Klub Sportowy Tęcza Błędów. 90minut.pl. [dostęp 2011-07-24].
  15. ↑ Jehowy dabrowa.pl

[edytuj] Bibliografia

  1. Dariusz Kmiotek: Dąbrowa Górnicza. Rok 1916, Dąbrowa Górnicza, bez roku wydania, ISBN 83-909050-7-8.

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Dzielnice i osiedla Dąbrowy Górniczej
Herb Dąbrowy Górniczej
p • d • e
Województwo śląskie
Miasta na prawach powiatu POL województwo śląskie COA.svg
Powiaty
p • d • e
Miasta województwa śląskiego
Miasta powiatowe POL województwo śląskie COA.svg
Miasta gminne
p • d • e
Gminy górnicze
Babice • Bełchatów • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Kłodawa • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory
 Symbol Górnictwa