Działoszyce – Wikipedia, wolna encyklopedia - Poznaj przeszłość Warszawy

Działoszyce – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Działoszyce

Polska

Działoszyce
gmina miejsko-wiejska

Prawa miejskie

1409

Burmistrz

Zdzisław Józef Leks

Powierzchnia

1,92^[1] km²

Ludność
• liczba
• gęstość

1040^[1]
542 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 41

Kod pocztowy

28-440

Tablice rejestracyjne

TPI

Położenie na mapie Polski

Działoszyce

50°22′N 20°21′E / 50.367, 20.35Na mapach: 50°22′N 20°21′E / 50.367, 20.35

TERC
(TERYT)

3263408014

Urząd miejski

ul. Skalbmierska 5
28-440 Działoszyce

Multimedia w Wikimedia Commons

Hasło Działoszyce w Wikisłowniku

Strona internetowa

Działoszyce – miasto położone w południowej Polsce, w woj. świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Działoszyce. Położone nad rzeką Nidzicą (lewy dopływ Wisły).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 1117 mieszkańców.

[edytuj] Historia

Fragment miejskiej zabudowy

Pierwsza wzmianka o Działoszycach pochodzi z 1220 r.^[2] Osada położona była na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa przez Skalbmierz i Wiślicę. Działoszyce rozwijały się dzięki protekcji biskupa Iwona Odrowąża. W czasach Kazimierza Wielkiego miały ok. 430 mieszkańców. W 1409 r. król Władysław Jagiełło nadał osadzie prawa miejskie. Ród Ostrogskich do których należało miasto, otrzymał przywilej na pobieranie opłat mostowych od kupców wielkopolskich. Działoszyce były ośrodkiem rzemieślniczym i handlowym. Rozwijały się tu garbarstwo i olejarstwo, a w późniejszym okresie sukiennictwo. W 1629 r. w mieście było 13 rzemieślników. Znajdowały się tu młyn i stępa napędzane przez dwa koła wodne. W 1662 r. Działoszyce miały 468 mieszkańców. W 1788 r. – 159 domów i 720 mieszkańców. Miasto posiadało przywilej na odbywanie 12 jarmarków w ciągu roku.

W 1795 r., w następstwie III rozbioru, Działoszyce znalazły się na dwanaście lat w zaborze austriackim. W okresie od 1807 do 1815 roku należały do Księstwa Warszawskiego, by w 1815 r., na ponad sto lat przejść pod zabór rosyjski. Pozostawanie blisko granicy z Austrią i Rzecząpospolitą Krakowską, w dogodnym dla handlu obszarze, sprawiło, iż w „lwim grodzie” znacznie nasiliło się osadnictwo żydowskie. Lokalizacja sprzyjała nie tylko handlowi, ale również i o wiele bardziej opłacalnemu przemytowi, miasto bogaciło się coraz bardziej^[3].

W 1820 r. liczba ludności miasta wynosiła już 1692 osoby. Wśród nich było 436 chrześcijan i 1256 Żydów (74%). Pierwsi trudnili się głównie rzemiosłem i rolnictwem, drudzy zajmowali się przede wszystkim handlem^[3]. W 1827 r. Działoszyce miały 1735 mieszkańców, w 1857 r. 3000, a w 1879 r. już 5170 osób^[3]. W roku 1894 wybuchła epidemia cholery, w wyniku której zmarło 126 osób, w większości Żydzi^[4].

W 1899 r., spośród ogólnej liczby 5170 mieszkańców, 4673 (90%) było Żydami^[5]. Zajmowali się przeważnie przemysłem i handlem. W mieście działało w tym czasie 6 garbarnii, 3 cegielnie, 2 olejarnie, 2 fabryki świec, kopalnia gipsu oraz kaflarnia.

Tablica upamiętniająca działania Armii Krajowej w Działoszycach

W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Działoszycach handlowano zbożem, drobiem oraz trzodą chlewną. Funkcjonowało tu także kilka małych zakładów przemysłowych. M.in. olejarnia, kaflarnia, garbarnia oraz 3 młyny. Liczba mieszkańców malała z powodu konkurencji większych zakładów przemysłowych położonych w sąsiednich ośrodkach, a także problemów komunikacyjnych. W 1921 r. miasto miało 6755 mieszkańców. Do 1939 r. liczba ta zmalała do 5872. W czasie okupacji hitlerowskiej zagładzie uległa cała ludność żydowska miasteczka. W 1946 r. Działoszyce miały już zaledwie 2506 mieszkańców.

[edytuj] Zabytki

Kościół św. Trójcy

Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, erygowany w 1222 r., gotyckie prezbiterium ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym, przebudowany w XVII wieku w stylu barokowym, w XIX wieku przebudowany ponownie (przedłużenie nawy i dobudowanie wieży), kaplice pw. Świętej Anny z 1637 r. i pw. Matki Boskiej Różańcowej z 1663 r.
Zrujnowana synagoga, z 1852 przy ul. Krasickiego
Cmentarz z XIX wieku, z kaplicą grobową rodziny Michalskich

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
↑ A. Sznajderski: Pomniki pamięci. Tuchów: 2003, s. 220.
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 Historia społeczności żydowskiej, dzialoszyce.info.
↑ „Gazeta Kielecka”. 66, 1894.
↑ A. Sabor, Sztetł: Śladami żydowskich miasteczek. Kraków: 2005, s. 12-13.

[edytuj] Bibliografia

Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967.
Krzysztof Urbański: Gminy żydowskie małe w województwie kieleckim w okresie międzywojennym. Kielce: Muzeum Narodowe w Kielcach; F.P.H.U. „XYZ”, 2006, s. 76-84. ISBN 83-89995-06-9.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Strona miasta i gminy Działoszyce
Zdjęcia Synagogi i Kościoła
Historia Żydów w Działoszycach na portalu Wirtualny Sztetl

p • d • e Miasta województwa świętokrzyskiego

Bodzentyn • Busko-Zdrój • Chmielnik • Chęciny • Ćmielów • Daleszyce • Działoszyce • Jędrzejów • Kazimierza Wielka • Kielce • Koprzywnica • Końskie • Kunów • Małogoszcz • Opatów • Osiek • Ostrowiec Świętokrzyski • Ożarów • Pińczów • Połaniec • Sandomierz • Sędziszów • Skalbmierz • Skarżysko-Kamienna • Starachowice • Staszów • Stąporków • Suchedniów • Wąchock • Włoszczowa • Zawichost

p • d • e Gmina Działoszyce

Siedziba gminy: Działoszyce

Miasta	Działoszyce

Wsie	Biedrzykowice • Bronocice • Bronów • Chmielów • Dębiany • Dębowiec • Dziekanowice • Dzierążnia • Dziewięczyce • Gaik • Iżykowice • Jakubowice • Januszowice • Jastrzębniki • Ksawerów • Kujawki • Kwaszyn • Lipówka • Marianów • Niewiatrowice • Opatkowice • Pierocice • Podrózie • Sancygniów • Stępocice • Sudół • Sypów • Szczotkowice • Szyszczyce • Świerczyna • Teodorów • Wola Knyszyńska • Wolica • Wymysłów • Zagaje Dębiańskie • Zagórze

p • d • e Powiat pińczowski

Miasta	Działoszyce • Pińczów

Gminy miejsko-wiejskie	Działoszyce • Pińczów

Gminy wiejskie	Kije • Michałów • Złota

p • d • e Powiat pińczowski (1867-1975)

Siedziba powiatu – Pińczów

Przynależność wojewódzka	gubernia kielecka (1867-1915) • woj. kieleckie (II RP) (1919-39) • woj. kieleckie (PRL) (1945-75)

Miasta	Działoszyce (do 1955 →) • Koszyce (do 1870) • Opatowiec (do 1870) • Pińczów • Skalbmierz (do 1870 i od 1927-55 →) • Wiślica (do 1870)

Osiedla (1954-72)	Kazimierza Wielka (do 1955 →)

Gminy wiejskie (1867-1954 i 1973-75)	Bejsce (do 1954) • Boszczynek (do 1954) • Chotel (Czerwony) (do 1950) • Chroberz (do 1954) • Czarkowy (do 1954) • Czarnocin (do 1954) • Dobiesławice (do 1954) • Drożejowice (do 1954) • Filipowice (do 1931) • Gacki (od 1973) • Góry (do 1954) • Kazimierza Wielka (do 1954) • Kije (od 1973) • Kliszów (do 1954) • Koszyce (1931-54) • Kościelec (do 1954) • Książnice (Wielkie) (do ?) • Michałów (od 1973) • Nagórzany (do 1954) • Opatowiec (do 1869/70 i 187?-1954) • Pińczów • Rogów (1869/70-187?) • Sancygniów (do 1954) • Stępocice (od 1973) • Topola (do 1954) • Wawrowice (do ?) • Winiary (Wiślickie) (do ?) • Wiślica (1951-54) • Zagość (do 1954) • Złota

p • d • e Powiat kazimierski (1956-1975)

Siedziba powiatu – Kazimierza Wielka

Przynależność wojewódzka	woj. kieleckie

Miasta	Działoszyce (←) • Kazimierza Wielka (od 1959) • Skalbmierz (←)

Osiedla (1954-72)	Kazimierza Wielka (← do 1958)

Gminy wiejskie (1973-75)	Bejsce • Czarnocin • Działoszyce • Kazimierza Wielka • Koszyce • Opatowiec • Skalbmierz • Wielgus

Poznaj przeszłość Warszawy