Poznaj przeszłość Warszawy

Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: napisać/poprawić definicję, zweryfikować treść i dodać źródła. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Spis treści 1 Film polski do 1945 1.1 Początki 1.2 20-lecie międzywojenne 1.3 II wojna światowa 2 Film polski 1945–1989 2.1 Lata 1945–1955 2.2 Lata 1955–1962 2.3 Lata sześćdziesiąte 2.4 Lata siedemdziesiąte 2.5 Lata osiemdziesiąte 3 Film polski od 1989 3.1 Lata dziewięćdziesiąte 3.2 Lata dwutysięczne 4 Zobacz też 5 Przypisy 6 Bibliografia 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Film polski do 1945

[edytuj] Początki

Wśród pionierów kina nie brakuje Polaków. Pierwszymi polskimi realizatorami filmowymi na przeł. XIX i XX w. byli: Kazimierz Prószyński – konstruktor i wynalazca pleografu – kamery i projektora nowocześniejszego niż kinematograf, filmujący krótkie scenki rodzajowe z życia codziennego Warszawy (Ślizgawka w Łazienkach), oraz Bolesław Matuszewski, który realizował krótkie filmy dokumentalne (m.in. "Koronacja cara Mikołaja II" Petersburg 1896^[1] czy wizytę cesarza Wilhelma II w Peterhofie 1897) jako operator firmy Lumiere.

W 1899 powstało w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej pierwsze stałe kino w Polsce zwane "Teatrem Żywych Fotografii" (stosowano aparat projekcyjny systemu braci Lumiére).

W 1902 Kazimierz Prószyński realizował krótkie filmy inscenizowane, np. Powrót birbanta i Przygoda dorożkarza – oba z Kazimierzem Junoszą-Stępowskim w roli głównej.

W 1908 powstał pierwszy film fabularny Antoś po raz pierwszy w Warszawie z Antonim Fertnerem w roli głównej. Scenariusz – Antoni Fertner, Jakub Jasiński, Jerzy Meyer, zdjęcia – Jerzy Meyer (premiera 22 października 1908). Z Antosiem Fertnerem nakręcono jeszcze kilka niemych komedii. W tym samym roku (1908) powstał także zaledwie 8-minutowy film Pruska kultura, który jest obecnie najstarszym zachowanym polskim filmem.

W 1910 w Kownie Władysław Starewicz zrealizował pierwszy w świecie film lalkowy z animacją poklatkową Piękna Lukanida (premiera w 1912 w Moskwie).

Realizatorzy pierwszych filmów sięgali często po popularne dzieła literackie, tworząc ich adaptacje filmowe. Tak powstały filmy Dzieje grzechu (1911), według powieści Stefana Żeromskiego oraz Krwawa dola według Henryka Sienkiewicza.

Przede wszystkim tworzono jednak wówczas melodramaty, a wśród nich: Słodycz grzechu (1914), Niewolnica zmysłów (1914) z debiutującą Polą Negri, Bestia (1917) oraz Carska faworyta (1918).

W okresie I wojny światowej, po zajęciu Warszawy przez armię niemiecką powstawały propagandowe filmy antycarskie, takie jak Ochrana warszawska i jej tajemnice (1916).

[edytuj] 20-lecie międzywojenne

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 nastąpił szybki rozwój kinematografii. Znacznie rozwinęła się wówczas sieć kin. W 1921 było ich około 400, a w 1938 liczba ta wzrosła do 807. Najważniejszymi^{[według kogo?]} polskimi wytwórniami filmowymi tego okresu były Sfinks, Leo-Film i Falanga.

W okresie kina niemego większość produkowanych filmów była adaptacjami dzieł rodzimej literatury. Były to między innymi Mogiła nieznanego żołnierza (1927) i Pan Tadeusz (1928) w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego, Ziemia Obiecana (1927) Aleksandra Hertza oraz Przedwiośnie (1928) Henryka Szaro.

W 1930 powstał pierwszy polski film dźwiękowy – Moralność Pani Dulskiej w reżyserii Bolesława Newolina, który rozpoczął epokę kina dźwiękowego w Polsce. Podobnie jak w czasch filmu niemego, znaczną część polskich filmów stanowiły ekranizacje literatury. Spośród filmów tego okresu na uwagę zasługują melodramaty: Znachor (1937) Michała Waszyńskiego, Ordynat Michorowski (1937) Henryka Szaro oraz Trędowata (1936), Halka (1937) oraz Wrzos (1938) Juliusza Gardana.

Oprócz melodramatów powstawało wtedy wiele filmów historyczno-kostiumowych, z których najbardziej znane były Pan Twardowski (1936) Henryka Szaro, Wierna rzeka (1936) Leopolda Buczkowskiego, oraz Barbara Radziwiłłówna (1936) i Kościuszko pod Racławicami (1938) Józefa Lejtesa.

Ważnymi dziełami o głębszych walorach artystycznych^{[według kogo?]} były też filmy Młody Las, Dziewczęta z Nowolipek (1937) oraz Granica (1938) Józefa Lejtesa.

Okres międzywojenny jest także okresem powstawania licznych komedii, głównie muzycznych oraz fars, takich jak: Jadzia (1936) Mieczysława Krawicza, Ada to nie wypada (1936) oraz Zapomniana melodia (1938) Konrada Toma, czy Piętro wyżej (1937) Leona Trystana.

W latach 1929–1934 doszło do ukształtowania się ruchu filmowego, którego uczestnicy skupili się wokół Stowarzyszenia Miłośników Filmu Artystycznego "Start" i Spółdzielni Autorów Filmowych. Celem tego ruchu była walka o film "użyteczny społecznie". Realizowali oni filmy dokumentalne (m.in. Droga młodych Aleksandra Forda, Trzy etiudy Chopina Eugeniusza Cękalskiego) oraz fabularne (m.in. Strachy Cękalskiego i Karola Szołowskiego).

W okresie międzywojennym status gwiazd filmowych posiadali tacy aktorzy jak: Adolf Dymsza, Eugeniusz Bodo, Jadwiga Smosarska, Kazimierz Junosza-Stępowski, Ina Benita, Aleksander Żabczyński i inni. W Stanach Zjednoczonych międzynarodową karierę robiła wówczas Pola Negri (Apolonia Chałupiec).

[edytuj] II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej polski przemysł filmowy przestał istnieć.

We wrześniu 1939 obronę Warszawy filmowali m.in. Roman Banach, Jerzy Gabryjelski, Stanisław Lipiński, Henryk Vlassak, Jerzy Zarzycki (Kronika oblężonej Warszawy).

Od początku okupacji rozpoczęto akcję bojkotu kin (słynne hasło "Tylko świnie siedzą w kinie"), które okupacyjne władze niemieckie traktowały jako miejsce intensywnej propagandy.

Wielu filmowców znalazło się poza granicami kraju, gdzie głównie przy armiach polskich lub rządzie w Londynie (Biuro Filmowe Ministerstwa Informacji i Dokumentacji) organizowali grupy zdjęciowe:

• od 1940 w Wielkiej Brytanii; (Eugeniusz Cękalski, Stefan Osiecki, Franciszek Ożga),
• od 1942 w ZSRR w Armii Andersa (m.in. Michał Waszyński, Stanisław Lipiński, Konrad Tom, Seweryn Steinwurzel) i na jej szlaku; w Iraku, Iranie, Palestynie, Egipcie i we Włoszech (Monte Cassino) – m.in. Kroniki wojenne, czy fabularno-dokumentalny film produkcji polsko - włoskiej Wielka droga z 1946 w reżyserii Michała Waszyńskiego wyprodukowany przez Ośrodek Kultury i Prasy II Korpusu Polskiego.

Na Zachodzie powstały filmy patriotyczne, propagandowe, dokumentalne m.in.:

• Jeszcze Polska nie zginęła – reż. Franciszek Ożga i Zbigniew Jaszcz (1940),
• Biały Orzeł (1940),
• To jest Polska (1941),
• Dziennik polskiego lotnika (1942),
• Niedokończona podróż – reż. Eugeniusz Cękalski,
• Kraj mojej matki (1943) – reż. Romuald Gantkowski, z udziałem Ewy Curie jako narratorki (z wykorzystaniem kolorowych zdjęć z reportażu Beautiful Poland z 1938–1939),
• Polska parada (Polish Parade, 1943) – reż. Michał Waszyński,
• Monte Cassino (1944) – reż. Michał Waszyński,
• Niezwyciężeni – Idziemy (1944) – scenariusz i montaż Franciszek Ożga,
• Wzywamy pana Smitha (Calling Mr Smith, 1943) – Franciszka i Stefan Themersonowie zrealizowali barwny film eksperymentalny.

W 1942 Komenda Główna Armii Krajowej powołała w Biurze Informacji i Propagandy grupę filmową kierowaną przez Antoniego Bohdziewicza w kraju. Powstanie warszawskie filmowali m.in.: Jerzy Zarzycki, Andrzej Ancuta, Stefan Bagiński, Jerzy Gabryjelski, Roman Banach, Seweryn Kruszyński, Henryk Vlassak, Antoni Wawrzyniak (Kroniki z powstania warszawskiego).

W 1943 filmowcy, którzy wcześniej pracowali w wytwórniach sowieckich, stworzyli Czołówkę Filmową Wojska Polskiego, realizującą kroniki i filmy dokumentalne (m.in. Przysięgamy ziemi polskiej (1943) i Majdanek cmentarzysko Europy (1944) – reż. Aleksander Ford, Bitwa o Kołobrzeg (1945) – reż. Jerzy Bossak. Po zakończeniu wojny Czołówka stała się pierwszym ośrodkiem produkcji filmowej w kraju.

[edytuj] Film polski 1945–1989

[edytuj] Lata 1945–1955

Wojna i okupacja praktycznie zniszczyły polską kinematografię, zaś reżim komunistyczny, który objął władzę w Polsce z pomocą wojsk sowieckich, rozpoczął szybką jej odbudowę, licząc na wykorzystanie tej formy przekazu do celów propagandy służącej umacnianiu jego wpływów w polskim społeczeństwie. Odbudowa przebiegała szybko. O ile w 1938 istniało na ziemiach polskich 743 kin, z czego wiele podczas wojny zostało kompletnie zniszczonych, o tyle już w 1949 było ich 762, przy czym liczba widzów niemal się podwoiła.

13 listopada 1945 na mocy dekretu rządowego utworzono państwowe przedsiębiorstwo "Film Polski", podlegające bezpośrednio pod Ministerstwo Kultury i Sztuki. Miało ono wyłączność, zarówno w produkcji filmów rodzimych, jak i kupnie czy wynajmie filmów zagranicznych. Choć komuniści tłumaczyli, że upaństwowienie produkcji filmowej ma na celu uwolnienie sztuki od nacisków komercyjnych, to w praktyce spowodowało ono uzależnienie jej od reżimu.

Dzieje polskiego filmu powojennego zapoczątkowała Polska Kronika Filmowa oraz propagandowe filmy dokumentalne. Jednak na początku tego okresu powstawały też filmy ambitne, przeważnie o tematyce wojenno-okupacyjnej. W 1947 wyemitowano pierwszy powojenny film fabularny Zakazane piosenki Leonarda Buczkowskiego traktujący o dniu codziennym pod okupacją niemiecką ukazując niezłomność ducha polskiego narodu. Ten sam reżyser stworzył też pierwszą powojenną komedię polską – Skarb o latach tuż powojennych. Innymi cennymi^{[według kogo?]} dziełami tego okresu były filmy Ulica Graniczna Aleksandra Forda – o warszawskim getcie, Ostatni etap Wandy Jakubowksiej – o zagładzie w obozie koncentracyjnym i Za wami pójdą inni Antoniego Bohdziewicza – o polskim ruchu oporu.

Wraz z umacnianiem się "władzy ludowej" rosła cenzura i upadała jakość polskich filmów. Było to zresztą udziałem kinematografii wszystkich krajów "demokracji ludowej". Na sztukę w tym okresie nałożono zadania propagandowe. Miały ukazywać rzeczywistość taką, jaką chciały ją widzieć władze. Odgórnie ustalone schematy treści filmów spowodowały, że film oderwał się, ze szkodą dla swojego artystycznego kształtu, od rzeczywistości. Ów wymuszony optymizm produkcji z tamtych lat (np. w filmie Przygoda na Mariensztacie Leonarda Buczkowskiego) kontrastował z obrazem kraju zniszczonego przez wojnę oraz narodu wykrwawionego i poddawanego komunistycznemu terrorowi, a przede wszystkim kontrastował z prawdziwymi odczuciami obywateli^{[potrzebne źródło]}. Tylko nieliczne filmy, takie jak Piątka z ulicy Barskiej Aleksandra Forda i Celuloza Jerzego Kawalerowicza zdołały wtedy przełamać tą socrealistyczną schematyczność. Były to jednak nieliczne wyjątki od reguły. Ogólnie polski film w tych latach znajdował się w stanie zapaści.

[edytuj] Lata 1955–1962

Śmierć Józefa Stalina spowodowała przemiany w państwach "demokracji ludowej". Ich głównym efektem z punktu widzenia kultury i sztuki było złagodzenie cenzury. Na ekranach polskich kin pojawiły po raz pierwszy w większej liczbie filmy zachodnie. Od 1955 dochodzi do niebywałej erupcji sił twórczych rodzimego kina. Pojawia się grupa młodych, utalentowanych reżyserów, którzy w swoich dziełach zaczęli podejmować kwestie, które dotąd były w socjalistycznym kinie tematem tabu. Najważniejsze jednak było to, ze filmy trafiały w sedno uczuć i nastrojów polskiego społeczeństwa. Filmy te znalazły także uznanie na Zachodzie, zdobywając liczne nagrody na międzynarodowych festiwalach, a tamtejsza krytyka określiła je mianem Polskiej Szkoły w filmie.

 Osobny artykuł: Polska szkoła filmowa.

Wybitni^{[według kogo?]} reżyserzy tego okresu to:

• Andrzej Wajda (Pokolenie - o młodym lewicowym bojowniku, choć tworzony jeszcze w duchu socrealizmu, bardzo różnił się od schematycznych dzieł okresu w którym powstał i był jakby powiewem świeżości^{[styl do poprawy]}, Kanał - wywołał entuzjazm wśród polskich widzów. Po raz pierwszy bowiem żołnierze Armii Krajowej ukazani zostali w pozytywnym świetle^{[potrzebne źródło]}, a nie jako "agenci imperializmu". Samo zaś powstanie warszawskie, którego pamięć dotąd była oficjalnie wyszydzana i poniżana, ukazane teraz zostało z całym swoim heroizmem, Popiół i diament - o bojowniku podziemia niepodległościowego, Lotna - o żołnierzach kampanii wrześniowej)
• Andrzej Munk (Człowiek na torze - o człowieku niszczonym i prześladowanym za brak entuzjazmu dla socjalizmu, Eroica – o drobnym aferzyście, który wbrew samemu sobie przystępuje do powstania warszawskiego mając świadomość, że jest ono skazane na klęskę, Zezowate szczęście - komedia o konformiście, który zawsze chce być w zgodzie z większością, ale nie nadąża ze zmianami oraz niedokończony film Pasażerka - o psychologicznym pojedynku w obozie koncentracyjnym między młodą więźniarką a SS-manką)
• Kazimierz Kutz (Krzyż Walecznych)
• Jan Rybkowski (Dziś w nocy umrze miasto)
• Stanisław Różewicz (Świadectwo urodzenia)
• Tadeusz Konwicki, (m.in. Ostatni dzień lata, Zaduszki)
• Wojciech Jerzy Has (Pętla, Wspólny pokój)
• Czesław Petelski (Baza ludzi umarłych)
• Aleksander Ford (Ósmy dzień tygodnia)
• Tadeusz Chmielewski (komedia Ewa chce spać)
• Jan Rybkowski (trylogia filmowa o panu Anatolu m.in. Kapelusz pana Anatola)

[edytuj] Lata sześćdziesiąte

W porównaniu z okresem poprzednim film polski przestał być spójnym zjawiskiem zogniskowanym wokół jednego wspólnego tematu, jakim w drugiej połowie lat pięćdziesiątych była II wojna światowa i jej konsekwencje. Niektórzy twórcy nadal podejmowali rozrachunki narodowe i tematykę wojenną kontynuując dzieło polskiej szkoły filmowej. Ogólnie jednak zmieniło się oblicze polskiego kina.

Przyczyn tego było dwie. Po pierwsze zmęczenie społeczeństwa tematyką wojenno-rozliczeniowo-martyrologiczną, z drugiej nowa polityka władz, które po krótkim okresie odwilży znów przystąpiły do wpływania na sztukę. Charakterystycznym tego efektem jest nowe oblicze polskich filmów wojennych. Wśród dzieł które wówczas powstały najbardziej charakterystyczne były Jarzębina czerwona i Ogniomistrz Kaleń Ewy i Czesława Petelskich, czy Kierunek Berlin Jerzego Passendorfera. Obraz wojny w nich zawarty to nie jest już obraz klęsk i bezcelowych choć bohaterskich ofiar. Heroizm bohaterów nowych filmów nie był już bezcelowy i daremny, lecz służył wyższym celom; zwycięstwu, budowaniu lepszego jutra. Ministerstwo Kultury i Sztuki nie szczędziło pieniędzy na takie filmy, tym bardziej że ukazywały one bohaterstwo żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego – jednego z filarów reżimu komunistycznego oraz rzekome polsko-radzieckie "braterstwo broni". Wśród filmów wojennych tego okresu pozytywnie wyróżnia się Westerplatte Stanisława Rożewicza.

Tematykę wojenną w wydaniu komediowym podejmowali też tacy reżyserzy jak Stanisław Lenartowicz (Giuseppe w Warszawie) oraz Tadeusz Chmielewski (m.in. Gdzie jest generał... i Jak rozpętałem drugą wojnę światową).

Największe jednak osiągnięcia polskiego filmu lat sześćdziesiątych to monumentalne produkcje historyczno-kostiumowe, będące na ogół filmowymi adaptacjami klasycznych dzieł literatury polskiej. Największym powodzeniem^{[według kogo?]} cieszyły się Krzyżacy Aleksandra Forda, Popioły Andrzeja Wajdy, Rękopis znaleziony w Saragossie oraz Lalka Wojciecha Hasa, Faraon Jerzego Kawalerowicza oraz Pan Wołodyjowski Jerzego Hoffmana.

Sytuacja filmu współczesnego wyglądała w tym okresie nie najlepiej wskutek cenzury, która tłumiła swobodę twórczą scenarzystów i reżyserów. Nieliczne wybitne dzieła tego okresu to m.in. Pingwin Jerzego Stefana Stawińskiego, Jowita Janusza Morgensterna oraz Chudy i inni Henryka Kluby.

W okresie tym kino polskie poniosło też niepowetowane^{[według kogo?]} straty. W 1961 zmarł Andrzej Munk, zaś dwaj mało wówczas jeszcze znani reżyserzy, po interesujących debiutach opuścili Polskę, by robić karierę na Zachodzie. Byli to Roman Polański (Nóż w wodzie) oraz Jerzy Skolimowski (Ręce do góry, Rysopis, Bariera).

Od lat sześćdziesiątych duży wpływ na rozpowszechnianie twórczości filmowej, jak i na zdynamizowanie produkcji miała telewizja. Pod patronatem telewizji powstawało też wiele filmów, nowel filmowych oraz seriali. W 1965 powstały pierwsze polskie seriale telewizyjne Barbara i Jan Hieronima Przybyła i Jerzego Ziarnika, Kapitan Sowa na tropie Stanisława Barei oraz Wojna domowa Jerzego Gruzy. Pod koniec tego okresu wyemitowano też popularne seriale kombatancko-wojenne, takie jak Stawka większa niż życie Janusza Mongersterna i Andrzeja Konica oraz Czterej pancerni i pies Konrada Nałeckiego oraz seriale kostiumowe Przygody pana Michała Pawła Komorowskiego i Hrabina Cosel Jerzego Antczaka (ten ostatni został tez przeniesiony na ekrany kin w wersji filmowej).

[edytuj] Lata siedemdziesiąte

Po okresie kryzysu, jaki przeżywało polskie kino pod koniec lat sześćdziesiątych, w następnym dziesięcioleciu dało się zauważyć pewne ożywienie. Odnowienie w kinie polskim polegało z jednej strony na odnowieniu środków wyrazu (nowy styl narracji, gry aktorskiej), jak i podjęciu nowej problematyki dotyczącej spraw publicznych i moralności.

U szczytu sławy był wtedy Andrzej Wajda, który po nieudanych próbach zrobienia kariery za granicą i przejściowym kryzysie twórczym powrócił do kraju. Niemal co roku prezentował nowy film, z których największym uznaniem^{[według kogo?]} cieszyły się: Wesele, Polowanie na muchy i Bez znieczulenia. Międzynarodowe uznanie przyniósł mu Człowiek z marmuru.

W tym czasie pojawiło się też nowe pokolenie twórców tworzących realistyczne kino moralnego niepokoju, takich jak Krzysztof Kieślowski (Amator), Krzysztof Zanussi (Iluminacja i Barwy ochronne), Feliks Falk (Wodzirej), Janusz Kijowski (Kung-fu).

Rozgłos zyskały też filmy Marka Piwowskiego (Rejs, Przepraszam, czy tu biją?), które początkowo wywoływały pewne kontrowersje^{[to znaczy jakie?]}, zwłaszcza ze strony władz, ale z perspektywy czasu uznane zostały^{[przez kogo?]} za kultowe.

W okresie tym powstają również monumentalne filmy historyczne, takie jak Kopernik oraz Kazimierz Wielki Ewy i Czesława Petelskich, Biały mazur Wandy Jakubowskiej, Jarosław Dąbrowski Bohdana Poręby, Pasja Stanisława Różewicza, Śmierć prezydenta Jerzego Kawalerowicza. Warte wspomnienia^{[według kogo?]} są też filmy Kazimierza Kutza, które przyniosły mu miano "piewcy Śląska" (m.in. Sól ziemi czarnej, Perła w koronie).

Odrębne miejsce wśród filmów historycznych i kostiumowych miały ekranizacje dzieł literatury polskiej. W tym okresie powstały Noce i dnie Jerzego Antczaka, Dzieje grzechu Waleriana Borowczyka, Zazdrość i medycyna Janusza Majewskiego, Potop i Trędowata Jerzego Hoffmana oraz Sanatorium pod Klepsydrą Wojciecha Hasa.

Wśród filmów wojennych warto wymienić takie dzieła jak Hubal Bohdana Poręby, Akcja pod Arsenałem Jana Łomnickiego, ... Gdziekolwiek jesteś Panie Prezydencie Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego, Do krwi ostatniej... Jerzego Hoffmana.

Z twórców filmów rozrywkowych, szczególnie komedii tego okresu największe uznanie^{[według kogo?]} zyskali: Sylwester Chęciński (Sami swoi, Nie ma mocnych, Kochaj albo rzuć), Stanisław Bareja (m.in. Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz?, Brunet wieczorową porą) oraz Jerzy Gruza.

Lata siedemdziesiąte to okres dalszego rozwoju filmów telewizyjnych, a zwłaszcza seriali. Tworzono wówczas popularne^{[według kogo?]} seriale kostiumowe, takie jak Chłopi Jana Rybkowskiego, Czarne chmury Andrzeja Konica, Janosik Jerzego Passendorfera, Lalka Wojciecha Hasa, Kariera Nikodema Dyzmy Marka Nowickiego i Jana Rybkowskiego. W wielu przypadkach serial powstawał na podstawie filmu kinowego. Tak było m.in. w przypadku seriali Ziemia obiecana Andrzeja Wajdy, czy Noce i dnie Antczaka. W przypadku Janosika i Chłopów kolejność była odwrotna; najpierw powstał serial, a jego przerobioną i skróconą wersję kierowano do kin. W latach siedemdziesiątych powstały też popularne seriale wojenne, takie jak: Kolumbowie i Polskie drogi Janusza Morgensterna oraz Tajemnica Enigmy Romana Wionczka. Z seriali o tematyce współczesnej najbardziej znane^{[przez kogo?]} były: Droga Sylwestra Chęcińskiego, Czterdziestolatek Jerzego Gruzy oraz Daleko od szosy i Dyrektorzy Zbigniewa Chmielewskiego.

Oprócz seriali telewizja produkowała wtedy też ambitne pod względem artystycznym filmy telewizyjne oraz nowele filmowe (np. Hydrozagadka Andrzeja Kondratiuka). Warto też wspomnieć o spektaklach Teatru Telewizji, które kręcone były techniką filmową przez wybitnych^{[styl do poprawy]} filmowych reżyserów, a rozmachem niekiedy przewyższały filmy^{[potrzebne źródło]}, zarówno telewizyjne jak i kinowe (np. Noc listopadowa Andrzeja Wajdy).

[edytuj] Lata osiemdziesiąte

Popularnością wśród widzów cieszyły się wówczas: Wielki Szu Sylwestra Chęcińskiego oraz komedie Vabank, Vabank II, czyli riposta i Seksmisja Juliusza Machulskiego.

Szerokie uznanie na świecie zdobył Dekalog Krzysztofa Kieślowskiego. Inne ważne filmy tego reżysera z tego okresu to Przypadek oraz Bez końca.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Film polski od 1989

[edytuj] Lata dziewięćdziesiąte

Zmiana ustroju spowodowała zmiany w finansowaniu polskiego kina. Nie powstały w tym okresie filmy artystyczne porównywalne do filmów z lat wcześniejszych. Krzysztof Kieślowski swoje filmy tworzył wtedy tylko we Francji (m.in. trylogia Trzy kolory). Andrzej Wajda i Krzysztof Zanussi nie stworzyli dzieł uznawanych za wybitne^{[potrzebne źródło]}.

Sukces odniosły Kroll i Psy Władysława Pasikowskiego. Psy porównywane były przez niektórych krytyków^{[przez kogo?]} do filmów kina moralnego niepokoju, chociaż jest to teza kontrowersyjna^{[potrzebne źródło]}. Późniejsze filmy Pasikowskiego zostały jednak uznane za nieudane. Sukces komercyjny^{[według kogo?]} odniosły takie filmy jak przedstawiający historię taksówkarza fałszywie oskarżonego o bycie mordercą na zlecenie – Kiler Juliusza Machulskiego i opowiadający o oszustach z lat siedemdziesiątych – Sztos Olafa Lubaszenki.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Lata dwutysięczne

Wiek XXI w polskiej kinematografii rozpoczął się ekranizacjami dzieł literatury polskiej. Andrzej Wajda realizuje Zemstę i Pana Tadeusza, Jerzy Hoffman Ogniem i mieczem oraz Starą baśń, Jerzy Kawalerowicz Quo vadis, Filip Bajon Przedwiośnie i Śluby panieńskie. Kolejni reżyserzy tworzą już filmy które poruszały aktualne kwestie społeczne, Krzysztof Krauze realizuje Dług i Plac Zbawiciela, Robert Gliński Cześć Tereska natomiast Piotr Trzaskalski tworzy film Edi. Pojawiają się także nowi filmowcy, tacy jak Sławomir Fabicki i jego etiuda pt. Męska sprawa która jest nominowana do studenckiego Oskara oraz Tomasz Bagiński wraz ze swoją animację zatytułowaną Katedra. Artur Urbański w cyklu Pokolenie 2000 realizuje film pt. Bellissima. W roku 2005 Wojciech Smarzowski reżyseruje Wesele. W 2009 Borys Lankosz debiutuje filmem Rewers a Marek Lechki w 2010 realizuje dramat psychologiczny Erratum.

Nowe nazwiska pojawiają się również w filmie dokumentalnym. Bartosz Konopka prezentuje film Królik po berlińsku, Marcin Koszałka Takiego pięknego syna urodziłam, Sylwester Latkowski pokazuje swoje filmy To my, rugbiści i Blokersi. W 2008 Robert Laus realizuje Polnische Plakat Kunst-Waldemar Świerzy natomiast w 2009 powstaje dokument Pawła Łozinskiego pt. Chemia.

[edytuj] Zobacz też

• Film animowany w Polsce
• Lista filmów z największą liczbą widzów w Polsce
• Polskie filmy kinowe od 1998 roku
• Lista polskich festiwali filmowych
• Festiwale filmów polskich za granicą
• Polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego
• Polski Instytut Sztuki Filmowej

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Jacek Fuksiewicz: Film i telewizja w Polsce. Interpress, Warszawa 1981
• "Polska. Zarys encyklopedyczny", rozdział film i kinematografia, PWN, Warszawa 1974
• Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. Warszawa: Świat Książki, 1995. ISBN 83-7129-177-9. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

• filmpolski.pl – serwis Internetowa Baza Filmu Polskiego