Fordon (dzielnica Bydgoszczy) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Na mapach:
|
|||
|
|||
 Fragment dzielnicy widoczny ze Zbocza Fordońskiego |
|||
| Status | dzielnica | ||
| Założono | 1382 | ||
| W granicach Bydgoszczy | 1973 | ||
| Powierzchnia | 30,6 km² | ||
| Wysokość | 37 m n.p.m. | ||
| Ludność (2010) • liczba ludności |
ok.70 000 |
||
| Strefa numeracyjna | 0-52 | ||
| Kod pocztowy | 85 | ||
| Tablice rejestracyjne | CB | ||
| Strona internetowa | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
_COA.svg&filetimestamp=20070302130824.html)
Dzielnica Wschodnia, Fordon – dzielnica Bydgoszczy leżąca w Dolinie Fordońskiej nad Wisłą, licząca około 70 000 mieszkańców (koniec 2010)[1], do 1973 roku samodzielne miasto. Nazwa "Fordon" pochodzi od pobieranego kiedyś cła rzecznego - fordanu.
Dzielnica obejmuje 16 osiedli: Stary Fordon - Akademickie - Bajka - Bohaterów - Eskulapa - Kasztelanka - Łoskoń - Mariampol - Nad Wisłą - Niepodległości - Pałcz - Powiśle - Przylesie - Szybowników - Tatrzańskie - Zofin. Ponadto do Dzielnicy Wschodniej niekiedy wlicza się również kilka osiedli znajdujących się między starą częścią Bydgoszczy, a Fordonem: Brdyujście i Siernieczek.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Miejscowość Wyszogród wzmiankowano po raz pierwszy w 1113 roku w kronice Galla Anonima, w której opisano zdobycie w 1112r. Wyszogrodu przez Bolesława Krzywoustego. W tym czasie był to ważny gród obronny na południu Pomorza Gdańskiego, strzegący przeprawy przez Wisłę. Podczas rozbicia dzielnicowego gród przez krótki czas był stolicą księstwa Wyszogrodzko-Bydgoskiego. Z uwagi na duże znaczenie strategiczne, w 1329 roku gród został zaatakowany znienacka przez Krzyżaków pod wodzą Otto von Luterberga. W bitwie zginęła 200-osobowa załoga, a twierdza została spalona i zburzona. Mieszkańcom Wyszogrodu nakazano się przenieść w inne miejsce, 2 km na północny wschód, w miejsce dzisiejszego Fordonu[2].
W roku 1382 książę Władysław Opolczyk ulokował miasto na prawie chełmińskim. W dniu 3 lipca 1424 król Władysław Jagiełło wydał nowy przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim pod obecną nazwą Fordon. W mieście mieszkało wielu Żydów. W 1772 roku Fordon znalazł się na terenach objętych pierwszym zaborem pruskim. Po niedługim czasie miasto wcielono do Księstwa Warszawskiego, a w pobliżu odpoczywał wraz ze swoim wojskiem cesarz Napoleon Bonaparte. W 1920 roku miejscowość ponownie znalazła się w granicach Polski. W tym czasie w mieście istniała szkoła szybowcowa i lotnisko dla szybowców. Podczas II wojny światowej w Dolinie Śmierci na fordońskich "górkach" Niemcy wymordowali kilka tysięcy ludzi, co upamiętniają pomnik i groby ofiar.
Koncepcja włączenia Fordonu do Bydgoszczy pojawiła się w związku z bliskim sąsiedztwem i szukaniem nowych terenów dla budownictwa mieszkalnego. Jeszcze w maju 1964 roku Wojewódzka Rada Narodowa w Bydgoszczy przyjęła uchwałę, według której scalenie obydwu ośrodku miałoby nastąpić w 1970 roku. W marcu 1968 roku odbyło się pierwsze z wielu zebrań i konsultacji Prezydium Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w Bydgoszczy. W roku kolejnym podjęto decyzję o wybudowaniu na granicy Fordonu i Bydgoszczy Zespołu Szkół Wyższych - ATR, co miało przesądzić o połączeniu dwóch ośrodków.
W dniu 8 grudnia 1972 roku została podjęta uchwała o przyłączeniu Fordonu do miasta Bydgoszczy. Weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 1973 roku. W chwili przyłączenia Fordon liczył ogółem ponad 8700 mieszkańców. Obecnie jest on największą dzielnicą Bydgoszczy (o powierzchni 30,6 km²).
[edytuj] Obiekty
[edytuj] Środowisko naturalne
- Bydgoskie zakole Wisły - fragment rzeki Wisły, naturalna wschodnia granica dzielnicy;
- Fordoński Przełom Wisły - mikroregion fizyczno-geograficzny, początek Doliny Dolnej Wisły;
- Zbocze Fordońskie - mikroregion fizyczno-geograficzny, promenada widokowa Fordonu;
- Góra Szybowników - wzgórze narożne Zbocza Fordońskiego;
- Dolina Śmierci - dolina erozyjna w Zboczu Fordońskim, miejsce masowego mordu dokonanego na Polakach i Żydach przez hitlerowców;
- Park Milenijny.
[edytuj] Historia
- Grodzisko Wyszogród - dobrze zachowane grodzisko, z fragmentami wałów ziemnych i fosy; protoplasta Fordonu, zamieszkiwane w XI-XIV wieku;
- Kasztelanowie wyszogrodzcy - urzędnicy ziemscy urzędujący w grodzie wyszogrodzkim w XIII - XIV wieku;
- Księstwo bydgosko-wyszogrodzkie - północnokujawskie księstwo dzielnicowe, istniejące w latach 1314-1323;
- Egzekucje w fordońskiej "Dolinie Śmierci" - zbrodnie dokonane przez Selbstschutz oraz funkcjonariuszy Einsatzgruppen jesienią 1939 r.
[edytuj] Obiekty sakralne i cmentarze
- Kościół św. Mikołaja - najstarszy kościół katolicki, obecnie neobarokowy z zachowanym dawnym, XVI-wiecznym prezbiterium;
- Kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty - neogotycki kościół poewangelicki zbudowany w latach 1872-1892;
- Kościół św. Marka Ewangelisty - parafia prowadzona przez Zgromadzenie Salezjańskie.
- Synagoga w Bydgoszczy-Fordonie z połowy XVIII wieku;
- Sanktuarium Królowej Męczenników, Kalwaria bydgoska - Golgota XX wieku
- Cmentarz katolicki św. Jana - najstarszy zachowany w Bydgoszczy cmentarz, istniejący od II połowy XVIII wieku;
- Cmentarz katolicki św. Mikołaja - cmentarz założony w 1926 r.;
- Cmentarz żydowski w Bydgoszczy-Fordonie.
[edytuj] Inne
- Centrum Onkologii im. Prof. Franciszka Łukaszczyka – rozpoczęło swoją działalność 26 III 1994 roku;
- Kompleks bydgoskiego Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego (do 2006 roku Akademia Techniczno-Rolnicza);
- Most drogowo-kolejowy przez Wisłę (od marca 2008 r. Most Fordoński w Bydgoszczy im. Rudolfa Modrzejewskiego)[3], oddany do użytku 16 listopada 1893. Był to w tym czasie najdłuższy most w Królestwie Prus (1325 m). Dwukrotnie poważnie uszkodzony (1939 i 1945), po ostatniej odbudowie skrócony do 1005 m i częściowo przeniesiony m.in. do miejscowości Brzeg nad Odrą w 1954 r.
- Zakład Karny Bydgoszcz-Fordon, utworzony w 1853 r.;
- Zakłady Zbożowe;
- Cegielnia Fordon, obecnie Cegielnie Polskie;
- Centrum Kultury Katolickiej "Wiatrak";
- Młodzieżowy Dom Kultury nr 5.
Przypisy
- ↑ Liczba ludności. infofordon.pl. [dostęp 14 sierpnia 2011].
- ↑ "Krótka historia największej dzielnicy miasta", Gazeta Wyborcza Bydgoszcz 26.06.2011r. http://bydgoszcz.gazeta.pl/fordon/1,112631,9845528,Krotka_historia_najwiekszej_dzielnicy_miasta.html?bo=1
- ↑ Most Fordoński otrzyma imię Rudolfa Modrzejewskiego. [dostęp 2009-04-25].
[edytuj] Bibliografia
- "Kujawsko-pomorskie dla każdego. Przewodnik turystyczny po najciekawszych miejscach województwa" Włodzimierz Bykowski, Wieńczysław Bykowski, wyd. Apeiron ISBN 83-919091-1-5 & Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły ISBN 83-919299-5-7, Bydgoszcz 2005 r.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Historia Żydów w Fordonie na portalu Wirtualny Sztetl
|
|||||||||||||||||||
|
||||||||||||||
