Górnośląski Okręg Przemysłowy – Wikipedia, wolna encyklopedia
Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP) – największy okręg przemysłowy Polski. Obejmuje jednostki przemysłowe w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego. Wbrew swojej nazwie obejmuje tereny zarówno części Górnego Śląska jak i Małopolski.
W GOP rozwinięte są: przemysł górniczy, przemysł hutniczy, przemysł transportowy, przemysł energetyczny, przemysł maszynowy, przemysł koksowniczy, przemysł chemiczny[1].
[edytuj] Błędne użycie terminu
Termin GOP jest często błędnie traktowany jako synonim konurbacji górnośląskiej. Jakkolwiek obszary GOP-u i konurbacji katowickiej nakładają się lub zazębiają terytorialnie (w stopniu zależnym od zrozumienia używającego tych terminów), to są to pojęcia strukturalnie całkowicie odmienne. Okręg przemysłowy to skupisko zakładów i ośrodków przemysłowych, konurbacja miejska to jedna z form skupienia miast. W konurbacjach i aglomeracjach miejskich jest wiele miast nie mających funkcji przemysłowych. W innych miejscach (okręgach przemysłowych) wiele zakładów przemysłowych i ośrodków przemysłowych znajduje się w miejscowościach formalnie wiejskich.
Termin GOP jest czasem błędnie traktowany jako synonim Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.
[edytuj] Położenie
Górnośląski Okręg Przemysłowy znajduje się na Wyżynie Śląskiej oraz Kotlinie Oświęcimskiej, w województwie śląskim i częściowo w województwie małopolskim, w dorzeczu górnej Wisły i Odry. Ze względu na stopień przekształcenia środowiska jest traktowany jako odrębna jednostka geograficzna[potrzebne źródło]. Pod względem geologicznym GOP położony jest w północnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.
[edytuj] Przemysł górniczy
Katowicki Holding Węglowy grupuje cztery kopalnie węgla kamiennego: KWK Mysłowice-Wesoła, KWK Murcki-Staszic, KWK Wieczorek, KWK Wujek oraz kopalnię zależną "Kazimierz Juliusz"[2].
Kompania Węglowa posiada w GOP 11 kopalni węgla kamiennego w 3 centrach wydobywczych[3].
[edytuj] Przemysł hutniczy
Firma ArcelorMittal Poland posiada na obszarze GOP 4 huty: w Dąbrowie Górniczej (dawna Huta Katowice), w Sosnowcu (dawna Huta Cedler), w Świętochłowicach (dawna Huta Florian), Huta Królewska w Chorzowie. Ponadto posiada Walcownia Blach Grubych “Batory” w Chorzowie[4].
Huta Cynku Miasteczko Śląskie zajmuje 40% krajowej produkcji cynku i 50% krajowej produkcji ołowiu i jego stopów[5].
W Rudzie Śląskiej znajduje się Huta Pokój.
[edytuj] Przemysł koksowniczy
Koksownia "Przyjaźń" w Dąbrowie Górniczej produkuje 4 rodzaje koksu oraz benzol surowy, surową smołę koksowniczą, siarkę[6][7].
[edytuj] Przemysł energetyczny
Południowy Koncern Energetyczny z grupy Tauron Polska Energia posiada w GOP 5 elektrowni (Halemba, Jaworzno II, III, Siersza, Łagisza, Łaziska) oraz Elektrociepłownię Katowice[8].
Ponadto Elektrociepłownia Tychy i Elektrociepłownia EC Nowa w Dąbrowie Górniczej mające kilku właścicieli.
W Gliwicach ma siedzibę jednostka biznesowa odpowiedzialna za sprzedaż i marketing energii elektrycznej firmy Vattenfall[9].
[edytuj] Przemysł chemiczny
W Katowicach znajdują się zakłady chemii gospodarczej produkujące ponad 150 produktów chemicznych i kosmetycznych[10].
W Chorzowie znajdują się zakłady chemiczne zajmujące się produkcją farb i lakierów[11]. Ponadto w Chorzowie mieszczą się zakłady azotowe produkujące towary nawozowe, produkty chemii technicznej, dodatki do żywności oraz podtlenek azotu wykorzystywany w chemii medycznej[12].
[edytuj] Przemysł transportowy
W obrębie GOP znajdują się dwie fabryki samochodów: GM w Gliwicach i Fiat w Tychach. W Chorzowie zakład posiada producent pojazdów szynowych Konstal. W Gliwicach ma miejsce także produkcja na potrzeby wojska poprzez Bumar Łabędy.
[edytuj] Ekonomia
Na obszarze GOP od 1996 r. funkcjonują 3 podstrefy Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej mające kilkanaście kompleksów. W porcie Gliwice ustanowiono wolny obszar celny.
[edytuj] Miasta i gminy w GOP
 |
Ta sekcja od 2011-07 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Lp. | Powiaty i gminy | Ludność | Powierzchnia | Gęstość |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Katowice | 309 621 | 164,67 km² | 1 880,25 os/km² |
| 2 | Sosnowiec | 221 775 | 91,26 km² | 2 446,68 os/km² |
| 3 | Gliwice | 196 968 | 134,2 km² | 1 474,47 os/km² |
| 4 | Bytom | 182 328 | 69,32 km² | 2 630,23 os/km² |
| 5 | Zabrze | 176 140 | 80,47 km² | 2 188,89 os/km² |
| 6 | Powiat będziński | 150 951 | 368,02 km² | 410,37 os/km² |
| 7 | Ruda Śląska | 143 394 | 77,7 km² | 1 845,48 os/km² |
| 8 | Powiat tarnogórski | 137 646 | 642,63 km² | 214,43 os/km² |
| 9 | Tychy | 129 449 | 82,63 km² | 1 566,61 os/km² |
| 10 | Dąbrowa Górnicza | 127 686 | 188 km² | 679,18 os/km² |
| 11 | Powiat gliwicki | 114 066 | 663,35 km² | 172,92 os/km² |
| 12 | Chorzów | 113 007 | 33,5 km² | 3 373,34 os/km² |
| 13 | Jaworzno | 95 036 | 152,2 km² | 624,41 os/km² |
| 14 | Powiat mikołowski | 91 866 | 231,53 km² | 394,58 os/km² |
| 15 | Mysłowice | 74 893 | 66 km² | 1 134,74 os/km² |
| 16 | Siemianowice Śląskie | 70 712 | 25,5 km² | 2 809,53 os/km² |
| 17 | Piekary Śląskie | 58 519 | 39,98 km² | 1 472,18 os/km² |
| 18 | Powiat bieruńsko-lędziński | 56 345 | 156,68 km² | 358,00 os/km² |
| 19 | Świętochłowice | 54 091 | 13,22 km² | 4 084,1 os/km² |
| 20 | Gmina Chrzanów | 50 166 | 79,33 km² | 632,37 os/km² |
| 21 | Oświęcim | 40 292 | 30,3 km² | 1 343,1 os/km² |
| 22 | Trzebinia | 20 373 | 31,3 km² | 650,89 os/km² |
| 23 | Libiąż | 17 671 | 35,88 km² | 492,50 os/km² |
| 24 | Gmina Łazy | 15 077 | 132,56 km² | 121,28 os/km² |
| 25 | Gmina Chełmek | 12 877 | 27,24 km² | 472,72 os/km² |
| 26 | Bukowno | 10 765 | 63,42 km² | 169,74 os/km² |
| 27 | Gmina Bolesław | 7 842 | 41,42 km² | 189,33 os/km² |
| Razem | 2 646 851 | 3359,74 km² | 787,81 os/km² |
- Uwaga do Tabeli: Ww. obszar obejmuje także znaczną część lasów ochronnych GOP
[edytuj] Transport i Komunikacja
[edytuj] Komunikacja miejska
Na terenie GOP-u funkcjonuje rozwinięta komunikacja miejska w postaci autobusów oraz tramwajów. Sieć torów tramwajowych jest na trzecim miejscu w Europie pod względem długości tras. Łącznie istnieje tu ponad 300 linii autobusowych oraz ponad 30 tramwajowych.[potrzebne źródło] Olbrzymią większość linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe na zlecenie KZK GOP w większości obsługują komunalne Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej; największe w Sosnowcu, Katowicach i Gliwicach oraz liczne firmy prywatne. Zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. W Tychach funkcjonują trolejbusy obsługiwane przez Tyskie Linie Trolejbusowe. Oprócz tego działają tutaj także linie organizatorów niezrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.[potrzebne źródło]
[edytuj] Transport kolejowy
GOP stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Znajduje się tutaj łącznie kilka dworców i kilkadziesiąt stacji PKP.[potrzebne źródło] Przez dworzec główny w Katowicach przejeżdżają pociągi EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.
Dworce kolejowe w Katowicach i Gliwicach są oznaczone kategorią A (co oznacza roczną odprawę podróżnych na poziomie powyżej 2 mln). Stacja Tarnowskie Góry jest największym towarowym węzłem kolejowym w kraju.[potrzebne źródło]
Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.[potrzebne źródło]
[edytuj] Transport drogowy
Górnośląski Okręg Przemysłowy znajduje się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Silnie rozwinięta jest tu również sieć dróg. Biegną tędy dwie trasy europejskie: E40 oraz E75 (Finlandia–Słowacja), 2 autostrady oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich.
| Droga | Połączenia GOP |
|---|---|
| autostrada A1 | Gdańsk – Toruń – Łódź – Częstochowa – GOP – Rybnik – granica z Czechami |
| autostrada A4 | granica z Niemcami – Legnica – Wrocław – Opole – GOP – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica z Ukrainą |
| droga krajowa nr 79 | Warszawa – Sandomierz – Kraków – GOP |
| droga krajowa nr 81 | Katowice – Mikołów – Łaziska Górne – Żory – Skoczów – Harbutowice |
| droga krajowa nr 86 | Podwarpie – Psary – Będzin – Sosnowiec – Katowice – łączy się z DK1 w Tychach |
| Drogowa Trasa Średnicowa | Katowice – Chorzów – Świętochłowice – Ruda Śląska – Zabrze – Gliwice |
Miasta GOP-u mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki-Zdrój, Krynicy-Zdrój i Ustrzyk Dolnych.[potrzebne źródło]
[edytuj] Transport lotniczy
W GOP-ie w odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. W 2005 obsłużył 1,1 mln pasażerów, w 2006 ponad 1,4 mln, a w roku 2007 blisko 2 mln. Port obecnie posiada roczną przepustowość 3,6 mln pasażerów, jeden terminal cargo oraz 2800-metrową drogę startową.
[edytuj] Transport wodny
Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton[potrzebne źródło].
Port Gliwice poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest z siecią kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim.
[edytuj] Edukacja
Znajduje się tu ponad 49 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 250 tys. osób[potrzebne źródło]
[edytuj] Antropopresja
Wg raportu WIOŚ z 2005 r. na całym obszarze centralnej i wschodniej części GOP (od Bytomia i Rudy Śląskiej po Dąbrowę Górniczą) zaobserwowano w górnej warstwie gleby – wartości podatności magnetycznej większe niż 100×10-5 jednostek SI, co oznacza przekroczenie wartości dopuszczalnych w przypadku przynajmniej jednego metalu. Związane jest to z wpływem antropopresji przemysłowej wywołanej depozycją pyłów przemysłowo-miejskich[13].
W raporcie Państwowego Instytutu Geologicznego z 2005 r. dotyczącego wód podziemnych wykazano, że Górnośląski Okręg Przemysłowy jest obszarem silnie deficytowym w wodę, bez użytkowych poziomów wodonośnych. GOP jest w znacznym stopniu poddany silnej antropopresji, co objawia się zmianą chemizmu wód. Ponadto rozwój przemysłu i eksploatacja górnicza oznacza także drenaż wód podziemnych[14].
[edytuj] Zobacz też
- konurbacja górnośląska
- Górnośląski Związek Metropolitalny
- Rybnicki Okręg Węglowy
- Częstochowski Okręg Przemysłowy
- Jaworznicko-Chrzanowski Okręg Przemysłowy
- Bielski Okręg Przemysłowy
Przypisy
- ↑ Foresight priorytetowych, innowacyjnych technologii na rzecz automatyki, robotyki i techniki pomiarowej. Warszawa: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP, 2008, s. 124. ISBN 978-83-61278-02-3.
- ↑ Profil. Katowicki Holding Węglowy SA. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ CW Południe w ROW?? Centra Wydobywcze KW S.A.. Kompania Węglowa SA. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ Nasze oddziały. ArcelorMittal Poland SA. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ Główna. Huta Cynku "Miasteczko Śląskie" S.A.. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ Koks. Koksownia Przyjaźń Sp. z o.o.. [dostęp 2011-07-25].
- ↑ Węglopochodne. Koksownia Przyjaźń Sp. z o.o.. [dostęp 2011-07-25].
- ↑ Elektrownie. Południowy Koncern Energetyczny SA. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ Vattenfall Sales Poland. Vattenfall Poland. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ O nas. Pollena Savona Sp. z o.o.. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ Zakłady Chemiczne HAJDUKI S.A.. TeleAdreson. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ O nas. Azoty – Adipol Spółka Akcyjna. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ Zygmunt Strzyszcz, Tadeusz Magiera: Gleby. W: Stan środowiska w województwie śląskim w 2005 roku. Katowice: Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach, 2006, s. 133. ISBN 83-7217-297-8.
- ↑ Opracowanie wyników badań jakości wód podziemnych Państwowego Monitoringu Środowiska na terenie województwa śląskiego oraz wyników badań ilościowych w roku 2005. Sosnowiec: Państwowy Instytut Geologiczny, 2006-01, s. 42, 47.
[edytuj] Linki zewnętrzne
-
Menu