Grabów nad Prosną – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Grabów nad Prosną


Herb Grabowa nad Prosną	Flaga Grabowa nad Prosną

Polska

Grabów nad Prosną
gmina miejsko-wiejska

Założono

Zenon Cegła

2,58 km²

Wysokość

219 m n.p.m.

Ludność (2009)
• liczba
• gęstość

1960
760 os./km²

Strefa numeracyjna

(+48) 62

Kod pocztowy

63-520

Tablice rejestracyjne

POT

Położenie na mapie Polski

Grabów nad Prosną

51°30′N 18°07′E / 51.5, 18.117Na mapach: 51°30′N 18°07′E / 51.5, 18.117

TERC
(TERYT)

4304018034

Urząd miejski

ul. Kolejowa 8
63-520 Grabów nad Prosną

Hasło Grabów nad Prosną w Wikisłowniku

Strona internetowa

Rynek Władysława Jagiełły

Krzyż Pawła Brylińskiego

Kościół pofranciszkański w Grabowie

Grabów nad Prosną (niem. Grabow) – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w Kotlinie Grabowskiej, nad Prosną, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej; siedziba gminy Grabów nad Prosną; zakłady przemysłu spożywczego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 1960 mieszkańców^[1].

W latach 1975–1998 miasto leżało w województwie kaliskim.

W 1846 w Grabowie urodził się Teofil Ciesielski, w 1857 Władysław Biegański.

[edytuj] Położenie

Grabów leży w Kotlinie Grabowskiej, na wschodnim skraju Wzgórz Ostrzeszowskich (części Wału Trzebnickiego), na lewym brzegu Prosny, na wysokości 219 m n.p.m.^{[potrzebne źródło]}, 28 km na południe od Kalisza i 17 km na północny-wschód od Ostrzeszowa; węzeł drogowy, krzyżują się w nim drogi wojewódzkie:

nr 447: Antonin – Grabów – Kraszewice
nr 449: Syców – Grabów – Błaszki
nr 450: Kalisz – Grabów – Wieruszów

Przez Grabów przebiega linia kolejowa Ostrzeszów – Grabów – Namysłaki tzw. Grabowska Toczka (zamknięta w 1999 i ponownie otwarta 30.08.2008 jako turystyczna kolej drezynowa).

[edytuj] Historia

Pierwsze wzmianki o Grabowie pochodzą z 1264 roku. Było to starostwo niegrodowe obejmujące trzy klucze: grabowski, kuźnicki i mikstacki. Siedzibą starostów był zamek zajęty w 1396 roku przez Władysława Jagiełłę. Grabów otrzymał prawa miejskie w 1416 roku. Za herb obrano pelikana karmiącego własną krwią swoje pisklęta. Miasto rozwijało się dobrze (między innymi dzięki korzystnemu położeniu) do połowy XVI wieku, kiedy to zniszczyły je pożary i wojny. W 1628 roku powstał tu nowy zamek, ale dotrwał on tylko do połowy XVII wieku. Wojenna pożoga nawiedzała miasto jeszcze kilkanaście razy do czasów zaborów.

Od r. 1795 aż do końca I wojny światowej – z krótką przerwą w latach 1807-1815 – miasto znajdowało się w granicach Prus. Kongres wiedeński w 1815 r. wytyczył granicę prusko-rosyjską na rzece Prośnie, na ponad 100 lat sytuując położony na zachodnim brzegu rzeki Grabów w roli pruskiego miasta granicznego. Wiek XIX, szczególnie od 1871 r., to okres presji germanizacyjnej i oporu przeciwko niej przez dominującą w mieście ludność polską. Mieszkańcy czynnie uczestniczyli w powstaniach, działało Towarzystwo Czytelni Ludowych. W 1905 r. miasto liczyło 1806 mieszkańców, w tym niemal 84% Polaków, 11% Niemców i 6% Żydów. 82% ludności Grabowa stanowili katolicy, protestanci zaś niecałe 12%.

Miasto korzystało z szybkiego rozwoju cywilizacyjnego Niemiec w II poł. XIX w., jednak jego przygraniczne położenie nie przekładało się na wzrost znaczenia. W 1910 r. Grabów uzyskał połączenie kolejowe ze stolicą powiatu – Ostrzeszowem. W 1919 r. miasto znalazło się w granicach odrodzonego państwa polskiego, zaś Prosna straciła swoją graniczną funkcję. Dzięki temu w okresie międzywojennym zaznaczyło się przyspieszenie rozwoju Grabowa, który stał się ośrodkiem handlowym i usługowym także dla obszarów położonych w dawnym zaborze rosyjskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego, a przed rokiem 1975 i od 1999 do powiatu ostrzeszowskiego.

W 1999 r. zamknięta została linia Ostrzeszów-Namysłaki, jedyne połączenie kolejowe Grabowa ze światem. Ponowne jej otwarcie nastąpiło 30.08.2008 r. – już jako turystycznej Kolei Drezynowej "Grabowska Toczka".

[edytuj] Zabytki

kościół pofranciszkański, barokowy, z 1642 roku, główny ołtarz rokokowy, z lat 1751-1752, sześć bocznych ołtarzy z połowy XVIII wieku z barokowymi obrazami,
klasztor pofranciszkański, barokowy, wzniesione po 1642 roku, obecnie biblioteka i Izba Pamiątek,
kościół z lat 1622-1684, barokowy, bazylikowy, trzynawowy,
neogotycki kościół ewangelicki z 1887 roku (opuszczony, elementy wyposażenia zdemontowane)
dwór z XVIII/XIX wieku, masywny, murowany budynek z wieżyczką pośrodku dachu, obecnie Urząd Miasta i Gminy Grabów nad Prosną,
zespół stacji kolejowej z 1910 roku (używana przez Kolej Drezynową "Grabowska Toczka")
grodzisko na lewym brzegu Prosny, miejsce dawnego zamku,
krzyż Pawła Brylińskiego.

[edytuj] Przyroda

Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Prosny i Kotlina Grabowska,
Park Miejski, stare założenie parkowe, drzewa pomnikowe.

[edytuj] Miasta partnerskie

Emlichheim ^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Ludzie związani z Grabowem

profesor Teofil Ciesielski (1846-1916) znawca pszczelarstwa, profesor botaniki Uniwersytetu Lwowskiego – urodzony w Grabowie nad Prosną;
doktor Władysław Biegański (1857-1917) lekarz, twórca współczesnej metodologii lekarskiej, czołowy filozof polski XX wieku – urodzony w Grabowie nad Prosną. Obecnie przychodnia w Grabowie nad Prosną nosi jego imię. Od 1999 roku jest siedzibą NZOZ "Przychodnia Rodzinna" S.C.;
ksiądz Jan Kompałła (1776-1844) dziekan ostrzeszowski, proboszcz w Grabowie, założyciel Królewskiego Katolickiego Gimnazjum w Ostrowie Wielkopolskim;
Franciszek Cegiełka (1908-2003) ksiądz pallotyn, działacz polonijny, teolog dogmatyk, urodzony w Grabowie nad Prosną;
Wacław Cegiełka (1887-1966) polski działacz społeczny i polityczny, urodzony w Grabowie nad Prosną;
Adam Wiedemann (ur. 1967) - poeta, prozaik, tłumacz, krytyk literacki i muzyczny; laureat Nagrody Kościelskich 1999, trzykrotnie nominowany do nagrody Nike. Laureat Nagrody Literackiej Gdynia 2008 za tom Pensum. Mieszka w Grabownie nad Prosną.

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 105. ISSN 1734-6118. [dostęp 16 lipca 2010].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Grabów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II (Derenek – Gżack) z 1881 r.
Strona internetowa miasta
Kolej Drezynowa "Grabowska Toczka"
Historia Żydów w Grabowie nad Prosną na portalu Wirtualny Sztetl

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa wielkopolskiego

Miasta powiatowe	Chodzież • Czarnków • Gniezno • Gostyń • Grodzisk Wielkopolski • Jarocin • Kalisz • Kępno • Koło • Konin • Kościan • Krotoszyn • Leszno • Międzychód • Nowy Tomyśl • Oborniki • Ostrów Wielkopolski • Ostrzeszów • Piła • Pleszew • Poznań • Rawicz • Słupca • Szamotuły • Śrem • Środa Wielkopolska • Turek • Wągrowiec • Wolsztyn • Września • Złotów

Miasta gminne	Bojanowo • Borek Wielkopolski • Buk • Czempiń • Czerniejewo • Dąbie • Dobra • Dolsk • Golina • Gołańcz • Grabów nad Prosną • Jastrowie • Jutrosin • Kleczew • Kłecko • Kłodawa • Kobylin • Kostrzyn • Koźmin Wielkopolski • Kórnik • Krajenka • Krobia • Krzywiń • Krzyż Wielkopolski • Książ Wielkopolski • Luboń • Lwówek • Łobżenica • Margonin • Miejska Górka • Miłosław • Mikstat • Mosina • Murowana Goślina • Nowe Skalmierzyce • Nekla • Obrzycko • Odolanów • Okonek • Opalenica • Osieczna • Ostroróg • Pniewy • Pobiedziska • Pogorzela • Poniec • Przedecz • Puszczykowo • Pyzdry • Rakoniewice • Raszków • Rogoźno • Rydzyna • Rychwał • Sieraków • Skoki • Sompolno • Stawiszyn • Stęszew • Sulmierzyce • Swarzędz • Szamocin • Ślesin • Śmigiel • Trzcianka • Trzemeszno • Tuliszków • Ujście • Wieleń • Wielichowo • Witkowo • Wronki • Wyrzysk • Wysoka • Zagórów • Zbąszyń • Zduny • Żerków

p • d • e Gmina Grabów nad Prosną

Siedziba gminy: Grabów nad Prosną

Sołectwa	Bobrowniki • Bukownica • Chlewo • Dębicze • Giżyce • Grabów-Pustkowie • Grabów-Wójtostwo • Kopeć • Książenice • Kuźnica Bobrowska • Marszałki • Palaty • Siekierzyn • Skrzynki • Smolniki • Zawady

p • d • e Powiat ostrzeszowski

Miasta	Grabów nad Prosną • Mikstat • Ostrzeszów

Gminy miejsko-wiejskie	Grabów nad Prosną • Mikstat • Ostrzeszów

Gminy wiejskie	Czajków • Doruchów • Kobyla Góra • Kraszewice

p • d • e Powiat ostrzeszowski (1919-32 i 1954-75)

Siedziba powiatu – Ostrzeszów

Przynależność wojewódzka	woj. poznańskie (II RP) (1919-32) • woj. poznańskie (1954-75)

Miasta (1919-32 i 1954-75)	Grabów (nad Prosną) (→ ←) • Mikstat (→ ←) • Ostrzeszów (→ ←)

Gminy wiejskie zbiorowe (1973-75)	Doruchów • Grabów nad Prosną • Kobyla Góra • Kuźnica Grabowska (w 1973) • Mikstat • Ostrzeszów

p • d • e Powiat kępiński (1919-1975)

Siedziba powiatu – Kępno

Przynależność wojewódzka	woj. poznańskie (II RP) (1919-39) • woj. poznańskie (1945-75)

Miasta (1919-75)	Grabów (nad Prosną) (← 1932-54 →) • Kępno • Mikstat (← 1932-34 →) • Ostrzeszów (← 1932-54 →) • Rychtal (← 1920-34)

Gminy wiejskie zbiorowe (1934-54 i 1973-75)	Baranów (od 1973) • Bralin • Doruchów (do 1954) • Grabów (do 1954) • Kępno (od 1973) • Kępno-Południe (do 1954) • Kępno-Północ (do 1954) • Kobylagóra (do 1954) • Laski (do 1954) • Łęka Opatowska (od 1973) • Opatów (do 1954) • Ostrzeszów (do 1954) • Perzów • Podzamcze (do 1954) • Rychtal • Trzcinica (od 1973)

Menu
- Home
- O nas
- Kodeki MKV
- Antywirusy programy antywirusowe
- domeny
- 20 wiek
- kodeki download
- Monitoring pozycji
- rihanna
- ps3 games

Poznaj przeszłość Warszawy