Haren (Ems) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Na mapach:
| Haren (Ems) | |||
|
|||
| Państwo |  Niemcy |
||
| Kraj związkowy | Dolna Saksonia | ||
| Powiat | Emsland | ||
| Powierzchnia | 208,62 km² | ||
| Populacja (31.12.2008) - liczba ludności - gęstość |
23 062 110 osób/km² |
||
| Położenie | 52°47' N 07°14' E |
||
| Wysokość | 9 - 15 m n.p.m. | ||
| Kod pocztowy | 49733 | ||
| Numer kierunkowy | 05932 | ||
| Tablice rejestracyjne | EL | ||
| Adres urzędu miasta | Neuer Markt 1, 49733 Haren (Ems) | ||
Położenie na mapie Niemiec  Haren (Ems)
|
|||
Położenie na mapie powiatu_in_EL.svg&filetimestamp=20101113080740.html) |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
_COA.svg&filetimestamp=20100201165212.html)
Haren (Ems) – niemieckie miasto, w kraju związkowym Dolna Saksonia w powiecie Emsland, nad rzeką Ems. Liczy ok. 23 tys. mieszkańców (2008).
Spis treści |
[edytuj] Historia
Haren po raz pierwwszy wzmiankowano w wiekach średnich, ok. roku 800. Natomiast ok. roku 1150 została założona osada Neuharen, położona w pobliżu dotychczasowej Altharen. Altharen leżało w pobliżu zamku i należało do biskupa Münster, który zakupił ją ok. 1252 r. od księżnej Jutty von Ravensberg. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej Haren znajdowało się w stanie ruiny, wkrótce jednak zostało odbudowane jako port na rzece Ems.
W 1803 roku Haren stało się częścią księstwa Arenberg w związku ze zmianami granic w epoce napoleońskiej, natomiast od roku 1810 r. było częścią Cesarstwa Francji. Po kongresie wiedeńskim pzeszło pod władanie Królestwa Hanoweru, by od 1866 roku stać się częścią Królestwa Prus i zjednoczonych w 1870 roku Niemiec. W okresie wojny francusko-pruskiej było miejscem lokalizacji obozu dla jeńców. Więźniowe francuscy zbudowali wówczas kanał Haren-Rütenbrock, który umożliwił proukcję torfu.
Pomimo tych zmian obie miejscowości były do 1913 roku zarządzane przez Kościół, po czym zostały przejęte przez rząd niemiecki.
[edytuj] Okres polski
W latach 1945–1948 zajęte przez polskich żołnierzy i byłych więźniów. Początkowo nazywane Lwów, potem Maczków.
19 maja 1945 roku żołnierze 1. Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka zajęli teren i do 28 maja przenieśli wszystkich mieszkańców miasteczka do okolicznych miast (pozostawiono burmistrza z rodziną i zakonnice). Na ich miejscu umieszczono 5 000 Polaków uwolnionych z obozów pracy i obozów jenieckich. Wśród nich byli powstańcy warszawscy, w tym 1728 kobiet, uczestniczek powstania uwolnionych z obozu w Oberlangen.
Decyzja o powstaniu polskiej enklawy powstała w 2. Korpusie Kanadyjskim, a zaakceptował ją brytyjski zarząd wojenny z marszałkiem Montgomerym na czele.
W czasie wizyty w mieście 4 czerwca 1945 polski dowódca gen. Tadeusz Bór-Komorowski nadał miastu nową nazwę Maczków. Pierwszym cywilnym burmistrzem Maczkowa został Zygmunt Gałecki, kolejnym Mieczysław Futa. W ciągu następnych dwóch lat Maczków był polskim miastem z burmistrzem, szkołą, strażą pożarną i polską parafią. Ulice otrzymały polskie nazwy takie jak: Armii Krajowej, Legionów, Jagiellońska, Zygmuntowska, Lwowska, Łyczakowska, Wileńska, Polna, Ogrodowa, Kopernika, Mickiewicza, Akademicka. Pieczęć miejska przedstawiała tarczę herbową z przedstawionym kwiatem maku, nad tarczą umieszczono hełm i skrzydło husarskie jako znak 1. Dywizji Pancernej.
W mieście znalazł schronienie, po opuszczeniu obozu Buchenwald, m.in. Józef Szajna. W mieście założono Uniwersytet Ludowy. 19 czerwca 1945 roku powstał Teatr Ludowy im. Wojciecha Bogusławskiego, zorganizowany przez wyzwolonego z obozu jenieckiego Leona Schillera; Schiller był jednym z tych, którzy nawoływali do powrotu do kraju. W pobliskim Meppen znajdowała się polska księgarnia sprzedająca miesięcznie ok. 15-18 tysięcy książek. Wydawana była polska prasa, gazety „Dziennik” i „Defilada” osiągały początkowo nakład 90 tysięcy egzemplarzy. Powstało kilkanaście polskich przedszkoli i szkół, a w samym Maczkowie gimnazjum, liceum oraz Polskie Gimnazjum Mechaniczne. W lipcu 1945 roku w Maczkowie wystąpił skrzypek Yehudi Menuhin z akompaniującym mu pianistą Beniaminem Brittenem.
Zarejestrowano 289 ślubów i 101 pogrzebów. 497 Polaków miało świadectwa urodzenia wskazujące jako miejsce urodzenia Maczków - miasto, którego nie można było znaleźć na żadnej mapie. W rejonie dochodziło do konfliktów z niemieckimi mieszkańcami, m.in. w marcu 1947 r. na placu w Aschendorfie wywieszono listę 35 niemieckich kobiet, które rzekomo utrzymywały kontakty z Polakami, a we Freren w powiecie Lingen, byli więźniowie obozów koncentracyjnych spalili dom ortsgruppenleitera NSDAP, Eilerta.
Od jesieni 1946 roku polskie wojsko zaczęło opuszczać Haren i w rejonie pozostawali już tylko byli więźniowie (dipisi). Nazwę Haren przywrócono 10 września 1948 roku, gdy żołnierze wrócili do Wielkiej Brytanii, a polscy mieszkańcy zostali w ramach brytyjskiej "Operacji Carrot" przesiedleni do Polski lub też wyjechali za żołnierzami.
[edytuj] Historia najnowsza
Altharen i Neuharen połączono w październiku 1956 roku, a w grudniu 1965 Haren otrzymało prawa miejskie.
[edytuj] Współpraca
Andrésy, Francja, od 1988
Międzyrzecz, Polska, od 1991
Vlagtwedde, Holandia, od 1972
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Andreas Lembeck: Wyzwoleni, ale nie wolni. Polskie miasto w okupowanych Niemczech. Bertelsmann Media, Warszawa 2007
- Jan Rydel: „Polska okupacja” w północno-zachodnich Niemczech 1945–1948.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- oficjalna strona Haren (niem.)
- Polska strefa okupacyjna w Niemczech
- "... to set up a Polish enclave in Germany." displaced persons in the Emsland 1945-1950 (ang.)
|
|||||||||||||||||
