Jan Śniadecki – Wikipedia, wolna encyklopedia
Jan Śniadecki (ur. 29 sierpnia 1756 w Żninie, zm. 9 lub 21 listopada 1830 w Jaszunach koło Wilna) – polski astronom, matematyk, filozof i geograf.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Syn Jędrzeja i Franciszki z d. Giszczyńska i brat Jędrzeja Śniadeckiego.
Zajmował się zagadnieniami pedagogiki, językoznawstwa i filozofii. Mówiono o nim, iż jest: "arcykapłanem umiejętności na całą Polskę i Litwę"[1]. Wykształcenie średnie zdobywał w Gimnazjum w Trzemesznie. Studiował na Akademii Lubrańskiego i Akademii Krakowskiej. Był również studentem Uniwersytetu w Paryżu, gdzie kontynuował studia matematyczne. W 1781 r. został profesorem matematyki i astronomii w Krakowie. W 1782 r. wystąpił z projektem zbudowania obserwatorium astronomicznego w Krakowie na terenie Ogrodu Botanicznego. W 1784 (rok po braciach Montgolfier) wraz z Janem Jaśkiewiczem skonstruował pierwszy w Polsce balon. W filozofii był wrogiem metafizyki i romantyzmu, spekulacji i apriorycznych dociekań. Był zwolennikiem empiryzmu, oraz przeciwnikiem Kanta. Głównym jego dziełem filozoficznym była Filozofia umysłu ludzkiego (1822). Na jego osobie wzorowana była postać Starca z ballady Romantyczność Adama Mickiewicza. Opublikował Geografię, czyli opisanie matematyczne i fizyczne Ziemi (1804).
Przyczynił się do upowszechnienia polskiej terminologii matematycznej.
W 1812 został członkiem utworzonej przez cesarza Napoleona I Bonaparte Komisji Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był członkiem rzeczywistym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk[2], oraz członkiem korespondentem Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu.
Na cześć uczonego została nazwana jedna z planetoid 1262 Sniadeckia oraz Śniadecki, krater na Księżycu. Patron I Liceum Ogólnokształcącego w Żninie, XXX Liceum Ogólnokształcącego w Warszawie, II LO w Kielcach, Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich oraz Zespołu Szkół Technicznych w Grudziądzu im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich, Liceum Ogólnokształcące im. Braci Śniadeckich w Zgorzelcu.
[edytuj] Pisma
- "Rachunku algebraicznego teoria" (1783)
- "Geografia, czyli opisanie matematyczne i fizyczne ziemi" (1804)
- "O Koperniku" (1802)
- "O rachunku losów" (1817)
- "Trygonometrya kulista analitycznie wyłożona" (1817)
- "O pismach klasycznych i romantycznych", Dziennik Wileński (1819)
- "Filozofia umysłu ludzkiego" (1821)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Karol Libelt: Dwaj bracia Śniadeccy. Poznań: Księgarnia J. K. Zupańskiego, 1866, s. 41.
- ↑ Aleksander Kraushar, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832 : monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 4, Czasy polistopadowe : epilog : 1831-1836, 1906, s. 497-498.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Prace Jana Śniadeckiego dostępne w Sieci (Katalog HINT)
- "Trygonometrya kulista analitycznie wyłożona..."
- [1]
|
|||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
