Poznaj przeszłość Warszawy

Jan Jerzy Pinzel – Wikipedia, wolna encyklopedia

Jan Jerzy Pinzel – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj

Jan Jerzy Pinzel, Johann Georg Pinsel (zm. pomiędzy 1761 a 1762) – polski rzeźbiarz i snycerz barokowy pochodzenia niemieckiego, działający na terenie Polski.

Jako twórca jest nieco zagadkową postacią. Niewiele jest materiałów archiwalnych na jego temat. Nie wiadomo skąd pochodził, choć brzmienie nazwiska wskazuje na niemiecki obszar językowy. Na podstawie niewielu istniejących śladów historykom udało się w przybliżeniu odtworzyć jego drogę artystyczną.

Spis treści

[edytuj] Życie i twórczość

Rzeźba św. Jerzego z soboru św. Jura we Lwowie
Rzeźby ołtarza głównego w kościele Wniebowzięcia NMP w Buczaczu

Jan Pinzel tworzył w latach 1750-1761 pod protektoratem starosty kaniowskiego Mikołaja Bazylego Potockiego, mecenasa sztuk na wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej, fundatora okazałych świątyń i budowli świeckich i ich rzeźbiarskiego wystroju. Współpracował z jednym z największych lwowskich architektów Bernardem Meretynem.

Jan Jerzy Pinzel miał pracownię w Buczaczu. Tworzył początkowo w kamieniu, dekorując wznoszone przez Meretyna budowle – ratusz w Buczaczu i sobór św. Jura we Lwowie. Następne dziale Pinzla to wielkie zespoły ołtarzowe wyrzeźbione w drewnie, przeznaczone dla kościołów m.in. w Horodence (1752-1755), Hodowicy (ok. 1758) oraz w Monasterzyskach (1761). Jan Jerzy Pinzel wykonał również rzeźby dla kaplicy w Mariampolu, klasztoru w Sąsiadowicach, kościoła św. Marcina we Lwowie. Rzeźby i reliefy dla cerkwi św. Pokrowy w Buczaczu wiązane są z działalnością warsztatu Pinsla, działającego po śmierci artysty. Wystrój fary w Buczaczu jest również dziełem warsztatu pozostawionego przez Pinsla, przy jego wykonaniu pracował m.in. Antonii Sztyl. Natomiast snycerskie prace w kościele w Nawarii są autorstwa Macieja Polejowskiego.

Twórczość Mistrza Pinzla mieszcząca się w kręgu oddziaływania sztuki południowoniemieckiej, wyróżnia się na tle współczesnej sobie rzeźby epoki rokoka szczególną ekspresją i dramatyzmem przedstawień. Dynamika konwulsyjnie wygiętych ciał, ukazanych z całym naturalizmem napiętych mięśni, ścięgien i żył potęgowana jest poprzez pełne wyrazu traktowanie draperii, skłębionych niespokojnie wokół postaci, nieraz stanowiących wręcz samodzielny element plastyczny, modelowanych śmiało za pomocą dużych płaszczyzn ograniczonych wyraźnymi, ostrymi krawędziami. O wielkim mistrzostwie artysty świadczy umiejętność bezbłędnego komponowania wielopostaciowych grup rzeźbiarskich. Podziw budzi jego niebywała biegłość warsztatowa, znakomita znajomość materiału i absolutne opanowanie techniki[1].

Artysta wychował około czterdziestu uczniów i kontynuatorów swej sztuki.

Przypisy

  1. ↑ Beata Fekecz-Tomaszewska. Wystawa: „Lwowska rzeźba barokowa Mistrza Pinzla, XVIII w.”. „Semper Fidelis. Pismo Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich”. Nr 6 (listopad-grudzień 1990), s. 16, 1990. Wrocław: Fundacja Kresowa „Semper Fidelis”. ISSN 0866-9414. 

[edytuj] Bibliografia

  • Beata Fekecz-Tomaszewska. Wystawa: „Lwowska rzeźba barokowa Mistrza Pinzla, XVIII w.”. „Semper Fidelis. Pismo Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich”. Nr 6 (listopad-grudzień 1990), s. 15-16, 1990. Wrocław: Fundacja Kresowa „Semper Fidelis”. ISSN 0866-9414. 
  • A. Bochnak, Ze studjów nad rzeźba lwowską epoki rokoka, Kraków 1931.
  • J. Gajewski, Lwowska rzeźba rokokowa, kilka uwag do zagadnienia genezy zjawiska, [w:] Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej XVI-XVIII w, red. J. Lileyko, Lublin 2000, s. 559-577.
  • M. Gębarowicz, Prolegomena do dziejów lwowskiej rzeźby rokokowej, „Artium Quaestiones”, III, s. 5-46.
  • Z. Hornung, Pierwsi rzeźbiarze lwowscy z okresu rokoka, „Ziemia Czerwieńska”, III, 1937, s. 1-37.
  • Z. Hornung, Na marginesie ostatnich badań nad rzeźba lwowską XVIII wieku, „BHS”, VII, 1939, s. 131-149.
  • Z. Hornung, Majster Pinzel snycerz. Karta z dziejów lwowskiej rzeźby rokokowej, Wrocław 1976.
  • J. Kowalczyk, Ze studiów nad geografią lwowskiej rzeźby rokokowej, [w:] Rokoko. Studia nad sztuką 1 połowy XVIII w. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki zorganizowanej wspólnie z Muzeum Śląskim we Wrocławiu, Wrocław, październik 1968, red. T. Piasecki, Warszawa 1970, s. 199-218.
  • T. Mańkowski, Lwowska rzeźba rokokowa, Lwów 1937.
  • T. Mańkowski, Dawny Lwów, jego sztuka i kultura, Londyn 1974.
  • J.K. Ostrowski, Jan Jerzy Pinsel – zamiast biografii, [w:] Sztuka Kresów Wschodnich, red. J.K. Ostrowski, t. II, Kraków, 1996, s. 361-374.
  • J.K. Ostrowski, Z problematyki warsztatowej i artybucyjnej rzeźby lwowskiej w XVIII w., [w:] Sztuka Kresów Wschodnich, red. J.K. Ostrowski, t. I, Kraków 1994, s. 79-104.

[edytuj] Linki zewnętrzne