Jan Zygmunt Skrzynecki – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Jan Zygmunt Skrzynecki | |
 |
|
 Bończa |
|
| Data urodzenia | 8 lutego 1787 |
| Miejsce urodzenia | Żebrak |
| Data śmierci | 12 stycznia 1860 |
| Miejsce śmierci | Kraków |
| Rodzina | Skrzyneccy |
Jan Zygmunt Skrzynecki herbu Bończa (ur. 8 lutego 1787 w Żebraku k. Siedlec, zm. 12 stycznia 1860 w Krakowie) – polski generał, wódz naczelny powstania listopadowego.
[edytuj] Życiorys
Kształcił się we Lwowie, gdzie ukończył uniwersytet. W roku 1807 wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego. Szybko awansował po zasługach w boju - po bitwie pod Raszynem został mianowany podporucznikiem. Następnie w czasie wojny polsko-austriackiej, po szturmie na Sandomierz (1809) - mianowany został kapitanem i odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari. W 1812 roku uczestniczył w wyprawie na Moskwę[1]. W roku 1813 w bitwie pod Arcis-sur-Aube uratował Napoleona od śmierci lub niewoli.
Po kongresie wiedeńskim został w wojsku Królestwa Polskiego, od 1818 w randze pułkownika 8 Pułku Piechoty Liniowej. W roku 1828 był członkiem sądu, który zajmował się sprawą Towarzystwa Patriotycznego; pod naciskiem księcia Konstantego złamał się i przychylił się do wyroku[2].
3 lutego 1831 został mianowany generałem brygady i objął dowództwo 3 Dywizji Piechoty. W czasie powstania listopadowego odznaczył się w bitwie pod Zakrzewem, bitwie pod Dobrem i bitwie pod Grochowem. Bezpośrednio po tej bitwie 26 lutego 1831 Rząd Narodowy mianował go naczelnym wodzem, w miejsce Michała Radziwiłła. Adiutantem generała Skrzyneckiego był Józef Jakubowski – podporucznik odznaczony 2 czerwca 1831 Złotym Krzyżem Virtuti Militari.
Pozbawiony szerszej wizji strategicznej, zaniechał nadarzającej się okazji rozbicia korpusu gwardii cesarskiej i stracił w ten sposób inicjatywę zaczepną. Niweczył wszystkie plany swojego doradcy Ignacego Prądzyńskiego. Nie wierzył w wygraną w wojnie z Rosją. Postanowił zawrócić do Warszawy. 26 maja 1831 Rosja wydała powstańcom decydującą bitwę pod Ostrołęką. Wojska polskie poniosły klęskę. Zatarg z Sejmem o reformę rządu zwrócił przeciw niemu opinię publiczną. Zmuszony został do złożenia dowództwa pod Bolimowem (10 sierpnia) i wycofania się z armii (17 sierpnia). 22 września przekroczył granicę i poprzez Wolne Miasto Kraków udał się na emigrację w Cesarstwie Austriackim zamieszkując w Pradze.
Po pobycie w Pradze udał się do Brukseli, gdzie w latach 1832–1839 pełnił wysokie stanowiska w armii belgijskiej. W 1839 otrzymał nominację na generała armii belgijskiej, co spowodowało zerwanie stosunków dyplomatycznych z Belgią przez Rosję, Prusy i Cesarstwo Austriackie. W 1839 powrócił do Krakowa. Do 1848 pozostawał jednak urlopowanym generałem belgijskim[3].
Pochowano go początkowo na Cmentarzu Rakowickim, a w 1865 przeniesiono jego szczątki do kaplicy Jezusa Ukrzyżowanego w kościele Dominikanów w Krakowie, gdzie postawiono pomnik nagrobny.
W 1814 został kawalerem Legii Honorowej. Był odznaczony Orderem św. Anny II klasy[4] i Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari (Krzyżem Wojskowym Polskim)[5].
Przypisy
- ↑ Marek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, Warszawa 1980, s. 393.
- ↑ J. Łojek, Kalendarz historyczny: polemiczna historia Polski, Wydawnictwo Alfa, Warszawa 1994, s. 282.
- ↑ Historia dyplomacji polskiej, t. III 1795-1918, Warszawa 1982, s. 270.
- ↑ Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lwów 1881, s. 1.
- ↑ Krzysztof Filipow, Order Virtuti Militari 1792-1945, Warszawa 1990, s. 53.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||
-
Menu