Poznaj przeszłość Warszawy

Ten artykuł dotyczy miasta w obwodzie lwowskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Jaworów
Herb Jaworowa
Państwo	Ukraina
Obwód	lwowski
Ludność (2001) • liczba ludności • gęstość	13500 116 os./km²
Nr kierunkowy	+380 3259
Miasta partnerskie	Jarosław Węgorzewo Lubaczów
Położenie na mapie obwodu lwowskiego Jaworów
49°56′N 23°23′E / 49.933, 23.383Na mapach: 49°56′N 23°23′E / 49.933, 23.383

Przedwojenny herb

Jaworów (ukr. Яворів, Jaworiw, ros. Яворов, Jaworow) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejonie jaworowskim, na zachód od Lwowa; na Płaskowyżu Tarnogrodzkim, nad rzeką Szkło (dopływ Sanu); siedziba władz rejonowych. Do 17 września 1939 miasto powiatowe w województwie lwowskim. Pod okupacją niemiecką w Polsce siedziba gminy Jaworów^[1]. Około 13 tys. mieszkańców.

[edytuj] Historia

Pierwsze wzmianki pochodzą z lat 1376 i 1408. Jaworów wymieniany w nich jest jako własność księcia opawskiego i raciborskiego Wacława. W 1569 r. otrzymał prawa magdeburskie od króla Zygmunta II Augusta. W mieście znajdowała się rezydencja króla Jana III Sobieskiego, w której w 1683 r. otrzymał gratulacje od papieża Innocentego XI po zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem. Resztki zamku Sobieskiego służyły w okresie zaborów za areszt.

Do 1772 r. Jaworów był ważnym ośrodkiem handlowym i rzemieślniczym (obuwniczym) na szlaku Lwów – Jarosław. W okresie zaborów było miastem powiatowym w austriackiej prowincji Galicja. W 1914 r. miasto liczyło 10 500 mieszkańców (w tym 1500 Polaków, 2700 Żydów, dużą społeczność stanowili Czesi). W czasie II wojny światowej w Jaworowie znajdowało się getto dla ludności żydowskiej, w którym przetrzymywano ponad 5000 osób.

W 1824 w Jaworowie urodził się Wawrzyniec Żmurko - polski matematyk, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Politechniki Lwowskiej, wynalazca konograficznych przyrządów geometrycznych, uważany za prekursora słynnej lwowskiej szkoły matematycznej.

W okresie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej Ukraińcy zamordowali w Jaworowie 17 Polaków, po wcześniejszych torturach i próbie wymuszenia na nich przyznania się do rzekomego spisku wobec nowej władzy ukraińskiej^[2].

24 lipca 1944 Jaworów został zdobyty przez wojska radzieckie^[3].

Rada Miejska Jaworowa w 2011 roku nadała honorowe obywatelstwo miasta Jaworowa Stepanowi Banderze i Romanowi Szuchewyczowi^[4]. Utworzona przez Stepana Banderę frakcja OUN-B ponosi odpowiedzialność za zorganizowane ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej. Roman Szuchewycz ponosi zaś bezpośrednią odpowiedzialność za zaakceptowanie taktyki wołyńskiej UPA i przeprowadzenie zorganizowanej czystki etnicznej na polskiej ludności cywilnej Kresów południowo-wschodnich^[5].

W Jaworowie działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej^[6].

[edytuj] Zabytki

Z zabytków pozostał kościół wybudowany w XVII w., cerkiew św. Jura z XVI w., klasztor bazylianek z 1621 r., cerkiew z końca XIX w. oraz synagoga zniszczona w 1941 r.

[edytuj] Pobliskie miejscowości

• Niemirów
• Sądowa Wisznia
• Janów
• Gródek Jagielloński

[edytuj] Bibliografia

• Edward Webersfeld - Jaworów : monografia historyczna, etnograficzna i statystyczna. – Lwów : Nakł. Magistratu M. Jaworowa, druk. Wł. Łozińskiego, 1904, 82 s.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Jaworów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
• Historia Żydów w Jaworowie na portalu Wirtualny Sztetl
• [1] - galeria zdjęć na stronie partnerskiego miasta Lubaczowa

Przypisy

p • d • e Miasta obwodu lwowskiego Bełz • Borysław • Bóbrka • Brody • Busk • Chodorów • Chyrów • Czerwonogród • Dobromil • Drohobycz • Dublany • Gliniany • Gródek • Jaworów • Kamionka Bużańska • Komarno • Lwów • Mikołajów • Morszyn • Mosty Wielkie • Mościska • Nowy Kalinów • Nowy Rozdół • Nowojaworowsk • Przemyślany • Pustomyty • Rawa Ruska • Radziechów • Rudki • Sambor • Sądowa Wisznia • Skole • Sokal • Sosnówka • Stary Sambor • Stebnik • Stryj • Truskawiec • Turka • Uhnów • Winniki • Złoczów • Żółkiew • Żydaczów