Juliusz Makarewicz (prawnik) – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Juliusz Makarewicz | |
 Juliusz Makarewicz (1934) |
|
| Data i miejsce urodzenia | 5 maja 1872 Sambor |
| Data i miejsce śmierci | 20 kwietnia 1955 Lwów |
| Miejsce spoczynku | Cmentarz Łyczakowski we Lwowie |
| Zawód | prawnik |
Juliusz Makarewicz (ur. 5 maja 1872 w Samborze, zm. 20 kwietnia 1955 we Lwowie) – polski prawnik, wieloletni profesor prawa karnego Uniwersytetu Lwowskiego, w latach 1925–1935 senator II RP. Główny autor kodyfikacji polskiego prawa karnego, kodeksu karnego z 1932, określanego w doktrynie jako Kodeks Makarewicza.
Spis treści |
[edytuj] Młodość
Pochodził z rodziny patriotycznej: oboje rodzice (ojciec – Spirydion, inżynier kolejnictwa; matka – Emilia z domu Malicka) uczestniczyli w powstaniu styczniowym. Uczył się w gimnazjum w Tarnowie oraz w Krakowie. W 1889 rozpoczął studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. W czasie studiów działał społecznie, pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa UJ.
[edytuj] Praca naukowa
Po ukończeniu studiów (1893) i obronie doktoratu (w 1894) podjął pracę sędziego w Sądzie Krajowym w Krakowie. Na stanowisku tym pozostawał do 1904. W latach 1894–1897 kontynuował studia na uniwersytetach w Niemczech i Francji. W 1897 habilitował się na podstawie rozprawy Idealny zbieg przestępstw w ustawie karnej austryjackiej. Od 1904 był profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 1907 profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego. Na uczelni tej pozostał do końca życia, pomimo kolejnych zmian przynależności państwowej Lwowa.
[edytuj] Kodeks Makarewicza
W 1919 został powołany na członka Komisji Kodyfikacyjnej, gdzie pełnił funkcje przewodniczącego sekcji prawa karnego materialnego oraz wiceprzewodniczącego wydziału karnego. Był jednym z trzech najważniejszych (obok Wacława Makowskiego i Emila Rappaporta) twórców polskiego kodeksu karnego (1932) zwanego w doktrynie Kodeksem Makarewicza. W związku z pracami kodyfikacyjnym odbył w 1928 podróż po Stanach Zjednoczonych w celu zapoznania się z amerykańskim systemem prawa karnego.
[edytuj] Udział w życiu naukowym i politycznym
W 1923 został wybrany na członka-korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności, w 1928 zaś został członkiem czynnym. W tym samym roku został wybrany na rektora UJK, a w roku następnym został prorektorem. W 1925 został wybrany na senatora RP z ramienia Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji (ponownie wybierany był w 1928 i 1935 z listy kolejno BBWR i PSChD), pełnił w Senacie funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Prawniczej.
W 1937 Rada Wydziału Prawa UJK nadała Makarewiczowi tytuł doktora honoris causa. Brał udział w wielu zagranicznych kongresach naukowych, był członkiem wielu towarzystw naukowych, w tym Amerykańskiej Akademii Nauk w Bostonie. Należał do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1921 członek-korespondent, 1929 członek zwyczajny).
[edytuj] Okres II wojny światowej
Po agresji Niemiec i ZSRR na Polskę, okupacji Lwowa przez Armię Czerwoną (tzw. pierwsza okupacja sowiecka: 1939–1941) i aneksji miasta przez ZSRR, Makarewicz pozostał we Lwowie. Jesienią 1939 dalej prowadził Katedrę Prawa Karnego. Po przekształceniu Uniwersytetu Jana Kazimierza w uczelnię sowiecką, formalnie zukrainizowaną utracił stanowisko i pracę. Wydane 3 stycznia 1940 rozporządzenie władz Uniwersytetu Iwana Franki pozbawiło go, podobnie jak szereg innych profesorów etatu na uczelni. Według wspomnień jednego ze studentów: Uniwersytet w ciągu Świąt Bożego Narodzenia tak gruntownie się zmienił, że w styczniu "wydawało się, że to zupełnie inna uczelnia".
Po ataku III Rzeszy na ZSRR i okupacji Lwowa przez Wehrmacht Juliusz Makarewicz poczynając od jesieni 1941 do ponownej okupacji sowieckiej (VII 1944), prowadził we własnym domu we Lwowie wykłady i seminaria w ramach tajnego nauczania (podziemny Uniwersytet Jana Kazimierza).
[edytuj] Prześladowanie po wojnie
Po ponownym wkroczeniu do Lwowa Armii Czerwonej został aresztowany przez NKWD w dniu 3 stycznia 1945 i osadzony początkowo w więzieniu przy ul. Łąckiego, a następnie wywieziony do obozu kontrolno-filtracyjnego nr 37 w Krasnodonie (przy kopalni węgla w Donbasie), gdzie przebywał wraz z innymi naukowcami do 8 września 1945. W jego obronie do Bolesława Bieruta wystąpiło z listem otwartym ponad stu przedstawicieli świata polskiej nauki.
[edytuj] Schyłek życia we Lwowie
Po uwolnieniu Juliusz Makarewicz postanowił nie opuścić Lwowa. W 1947 podjął pracę na Uniwersytecie Iwana Franki. Zajęcia prowadził do 1954, a jego wykład z prawa karnego państw obcych (tzw. "burżuazyjnych"), prowadzony w kilku językach, cieszył się wielkim zainteresowaniem.
Zmarł we Lwowie 20 kwietnia 1955 i pochowany został na Cmentarzu Łyczakowskim w grobie rodzinnym.
[edytuj] Bibliografia
- Andrzej Zoll, Juliusz Makarewicz (1872–1955), [w:] Uniwersytet Jagielloński. Złota Księga Wydziału Prawa i Administracji, red. J. Stelmach, W. Uruszczak, Kraków 2000, s. 276-279.
- J. Wojciechowska, Juliusz Makarewicz (1872–1955). Kariera naukowa i polityczna, PPK 1992, nr 7, s. 5-22.
- J. Warylewski, Juliusz Makarewicz – uczony, kodyfikator, polityk (1872–1955), "Palestra" 1999, nr 5-6, s. 76-86.
- Adam Redzik, Profesor Juliusz Makarewicz – życie i dzieło, [w:] Prawo Karne w Poglądach Profesora Juliusza Makarewicza, (Publikacje Katedry Prawa Karnego KUL, pod. red. A. Grześkowiak), Lublin 2005, s. 23–92.
- Adam Redzik, Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1946, Lublin 2006, ss. 432.