Poznaj przeszłość Warszawy

Kołomyja – Wikipedia, wolna encyklopedia

Kołomyja – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: Kołomyja.
Kołomyja
Herb Flaga
Herb Kołomyi Flaga Kołomyi
Państwo  Ukraina
obwód iwanofrankiwski
burmistrz Ihor Sliuzar
Ludność (2006)
• liczba ludności
62 000
Nr kierunkowy 03433
Kod pocztowy 78200
Miasta partnerskie Polska Nysa
Położenie na mapie Ukrainy
Ukraine location map.svg
"Kołomyja"
Kołomyja
48°31′N 25°02′E / 48.517, 25.033Na mapach: 48°31′N 25°02′E / 48.517, 25.033
Strona internetowa miasta
Herb miasta za czasów II RP
Ratusz
Muzeum Pisanek
Pierwsza wystawa etnograficzna z roku 1880

Kołomyja[1][2] (ukr. Коломия) – miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba rejonu kołomyjskiego, do 1945[3] w Polsce, w województwie stanisławowskim, siedziba powiatu kołomyjskiego i gminy Kołomyja.

Kołomyja leży nad Prutem.

Spis treści

[edytuj] Historia

XIV - XVIII wiek

Nazwa Kołomyi ma związek z założycielem miasta królem halickim Kolomanem. Osada uzyskała prawa miejskie pod koniec panowania króla Kazimierza Wielkiego. W roku 1459 hospodar mołdawski Stefan III Wielki złożył tutaj hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi. Doszło wtedy do upokorzenia hospodara: w momencie składania przez niego hołdu lennego rozwarły się ściany namiotu i wojsko polskie oraz wojsko mołdawskie zobaczyło Stefana klęczącego przed królem. 15 września 1485 Stefan złożył w Kołomyi ponownie hołd Kazimierzowi Jagiellończykowi. W XVI i XVII wieku Kołomyja była ośrodkiem wydobycia cennej wtedy soli. W 1. poł. XVII w. z powodu zalewania miasta przez rzekę Prut, władze polskie przeniosły miasto na nowe miejsce. W XVIII wieku w mieście wśród miejscowych Żydów bardzo rozwinął się chasydyzm. Od 1772 r. Kołomyja znajdowała się w zaborze austriackim.

XIX - XX wiek

W 1879 roku w pobliżu miasta polski inżynier Stanisław Szczepanowski rozpoczął wydobycie ropy naftowej. W roku 1880 staraniem oddziału Towarzystwa Tatrzańskiego w Kołomyi odbyła się pierwsza wystawa etnograficzna, prezentująca dorobek kulturowy Pokucia, a wystawę odwiedził sam cesarz Franciszek Józef. Współorganizatorem wystawy był Oskar Kolberg - polski etnograf, folklorysta i kompozytor, wydarzenie to rozsławiło Karpaty Wschodnie w całej Europie. Za miastem znajdował się również pomnik upamiętniający hołd jaki złożył hospodar mołdawski Stefan w roku 1485 królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi. W latach 1886-1945 w Kołomyi funkcjonowały tramwaje parowe. Przez cały okres swojej historii miasto było nieustannie niszczone przez Tatarów, Kozaków oraz wojska mołdawskie. W roku 1913 liczyło 45000 mieszkańców, w tym 15000 Polaków, 20000 Żydów, 9000 Rusinów, 1000 Niemców i innych. Sporych zniszczeń miasto doznało też w czasie I wojny światowej. W 1915 roku w Kołomyi została powołana słynna II Brygada Legionów, nazywana też Żelazną lub Karpacką. W okresie dwudziestolecia międzywojennego miasto należało do Polski i wtedy też otwarto w nim Muzeum Pokuckie z bogatym zbiorem rękodzieła huculskiego, istniejące do dziś jako muzeum etnograficzne. Miasto rozwinęło się też w tym czasie jako kurort. Rosjanie miejscowych Polaków w większości deportowali na wschód w latach 1939-41, a miejscowych Żydów Niemcy zamordowali we wrześniu-październiku 1941 r. w lesie w Szeperowce.

Jako powiat był jednostką administracyjną w okresie I Rzeczypospolitej, ziemia halicka, województwo ruskie od 1569 do 1772 r. Od 1772 do 1914 w zaborze austriackim, pod nazwą Kolomea. W latach 1919-1939 polskie miasto powiatowe, największe (rok 1921) w woj. stanisławowskim, do Agresji ZSRR na Polskę.

Rada Miejska Kołomyi nadała honorowe obywatelstwo miasta Kołomyja Stepanowi Banderze[4]. Utworzona przez Stepana Banderę frakcja OUN-B ponosi odpowiedzialność za zorganizowane ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej[5].

W Kołomyi znajduje się muzeum etnograficzne i muzeum pisanek[6].

[edytuj] Zabytki

  • Kościół Wniebowzięcia NMP z lat 1762-72, projekt Bernard Meretyn (obecnie cerkiew, przebudowany)
  • cerkiew św. Michała Archanioła z 1871 r. (w miejscu katolickiego kościoła dominikanów)
  • Kościół św. Ignacego Loyoli z 1896 r. (dawny kościół jezuitów) z konwentem (ob. szpital)
  • cerkiew cmentarna Zwiastowania NMP z drewna z XVIII wieku
  • Wielka Synagoga z 1848 r.
  • Ratusz neorenesansowy z 1877 r. (wieża przebudowana po 1948 r.)
  • Gmach Starostwa
  • dawne gimnazjum polskie im. Kazimierza Jagiellończyka z 1875 r. (w miejscu zamku)
  • Dworzec kolejowy
  • dawne gimnazjum SS. Urszulanek
  • Muzeum Huculszczyzny i Pokucia (budowany w latach 1896-1902 jako Ukraiński Dom Ludowy)

[edytuj] Ludzie związani z miastem

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Kołomyją.

[edytuj] Demografia

[edytuj] Pobliskie miejscowości

Przypisy

  1. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 14: Województwo stanisławowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 8. 
  2. ↑ Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
  3. ↑ Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  4. ↑ Honorują Banderę
  5. ↑ Stepan Bandera za swoją "narodową postawę" otrzymał z rąk władz ukraińskich honorowe wyróżnienie wielu innych miast na terenie dzisiejszej Ukrainy Zachodniej (których liczba stale rośnie), są to oprócz Rawy Ruskiej m.in. Lwów, Iwano-Frankiwsk (dawny Stanisławów), Łuck, Tarnopol, Truskawiec, Kowel, Sokal, Czerwonogród (dawny Krystynopol), Chust, Brody, Żółkiew, Trembowla, Jaworów, Nowojaworowsk, Borysław, Dublany, Radziechów, Rawa Ruska, Kuźniecowsk, Dolina, Stebnik, Skole, Zborów, Morsztyn, Wołświn.
  6. ↑ Jacek Wnuk: Pisanki w pisance. KarpatyWschodnie.pl, 12 kwietnia 2009. [dostęp 3 maja 2011].

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons in image icon.svg
  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Kołomyja
p • d • e
Miasta obwodu iwanofrankiwskiego
Bolechów • Bursztyn • Dolina • Halicz • Horodenka • Iwano-Frankiwsk • Jaremcze • Kałusz • Kołomyja • Kosów • Nadwórna • Rohatyn • Śniatyn • Tyśmienica • Tłumacz
 Flag of Ivano-Frankivsk Oblast.png
p • d • e
Rejony obwodu iwanofrankiwskiego
Rejony herb obwodu iwanofrankowskiego
Wydzielone miasta

Bolechów • Iwano-Frankiwsk • Kałusz • Kołomyja • Jaremcze