Poznaj przeszłość Warszawy

Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowych we Lwowie
Костел святого Мартина (Львів)
Państwo	Ukraina
Miejscowość	Lwów
Wyznanie	protestanckie
Kościół	ewangelikański
Imię	św. Marcina
Historia Data zakończenia budowy 1637-1658 1736-1753 Data konsekracji 1753 Aktualne przeznaczenie dom modlitewny wspólnoty chrześcijańskiej "Betania"
Dane świątyni Architekt Bernard Meretyn Świątynia • materiał bud. • cegła

Kościół św. Marcina i klasztor karmelitów trzewiczkowych we Lwowie – jest położony w rejonie Podzamcza przy ul. Żółkiewskiej 8 (ukr. вул. Жовківській, 8; przed 1945 – św. Marcina, 1945-1990 Dekabrystów).

[edytuj] Historia

Kościół pw. św. Marcina Biskupa został ufundowany w 1637 przez Aleksandra Zborowskiego dla zakonu karmelitów trzewiczkowych. Fundację stanowił obszerny grunt poza murami miejskimi, za Wysokim Zamkiem oraz suma 10000 zł. Był to drugi kościół karmelitów trzewiczkowych we Lwowie po kościele św. Leonarda, zbudowanym w 1619 przed bramą Halicką przy dzisiejszej ul. Kniazia Romana i spalonym w 1648 przez kozaków^[1]. Zgodnie z wola fundatora przy kościele św. Marcina miał być prowadzony szpital dla dwunastu starych żołnierzy pochodzenia szlacheckiego. Budowę kościoła ukończono i poświęcono w 1658. W 1659 erekcję kościoła oficjalnie zatwierdził arcybiskup lwowski Jan Tarnowski. W 1700 budowlę zniszczył pożar.

W 1736, dzięki fundacji Jana Rybczyńskiego rozpoczęto wznoszenie nowego kościoła z cegły. Autorstwo projektu przypisuje sie Bernardowi Meretynowi. Budowlę ukończono w 1753.

W 1772, w momencie zajęcia Lwowa przez Austriaków w wyniku pierwszego rozbioru Polski w konwencie żyło ośmiu braci zakonnych. W 1782, w wyniku reform józefińskich przeprowadzonych przez cesarza Austrii Józefa II zakon karmelitów trzewiczkowych uległ kasacie. W 1784 roku przy kościele ustanowiono parafię. W 1789 ołtarz główny przeniesiono do kościoła w podlwowskim Milatynie Nowym, w którym znajduje się do dziś.

Po 1945 kościół zamknięto a po 1990 przekazano chrześcijanom ewangelicznym, w 2009 wspólnocie "Betania"^[2].

[edytuj] Architektura

Kościół św. Marcina jest budowlą jednonawową, z niewielkim transeptem, prostokątnie zamkniętym prezbiterium z dwiema zakrystiami. Budowlę pokrywa dwuspadowy dach. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się sygnaturka. Dwukondygnacyjna fasada kościoła, przedzielona wydatnym gzymsem jest flankowana podwójnymi pilastrami i zwieńczona krzywoliniowym frontonem ze spływami wolutowymi, ozdobionym kamiennymi wazonami i dwiema rzeźbami aniołów. Nad portalem wejściowym jest nisza z galeryjką i drzwi prowadzące do środka.

Wystrój wnętrza, utrzymany w stylu rokokowym tworzyły freski Stanisława Stroińskiego i Józefa Majera z Brna, restaurowane w 1886 przez ukraińskiego malarza Teofila Kopystyńskiego. Ołtarz główny wykonał jezuicki artysta Tomasz Huetter. Wypełniały go posągi św. Piotra i Pawła a także Ojców Kościoła: św. Augustyna, św. Grzegorza, św. Ambrożego i św. Leona. Całości dopełniał polichromowany krucyfiks wykonany przez Jana Jerzego Pinzla (obecnie znajdujący się w muzeum artysty w byłym kościele klarysek) oraz relikwiarz z relikwiami patrona kościoła. Boczne ołtarze wykonał Antoni Sztyl.

Do prezbiterium kościoła przylega dwukondygnacyjny budynek klasztorny, zbudowany na planie litery L, tworzący razem z kościołem zamknięty dziedziniec. Wysuniętą ku przodowi szczytową ścianę klasztoru zamyka dzwonnica z czworoboczną wieżyczką. Na osi kościoła znajduje się brama ozdobiona pilastrami i kamiennymi wazonami.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

1. Ryszard Chanas, Janusz Czerwiński: Lwów, Przewodnik turystyczny. Wrocław: Ossolineum, 1992. ISBN 83-04-03913-3. 
2. Bartłomiej Kaczorowski: Zabytki starego Lwowa. Warszawa: Oficyna Wydawnicza INTERIM, 1990. ISBN 83-85083-02-2. 
3. Aleksander Medyński: Lwów. Przewodnik dla zwiedzających miasto. Lwów: wyd. nakładem autora, 1937. 
4. Grzegorz Rąkowski: LWÓW. Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Część IV. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2008. ISBN 978-83-89188-70-8. 

p • d • e Lwów ogólne Lwów • Kalendarium Lwowa • Historia Lwowa • Stare Miasto we Lwowie Architektura sakralna Kościoły katedra Łacińska • kaplica Kampianów • kaplica Boimów • katedra Ormiańska • Adwentystów Dnia Siódmego • Benedyktynek • Bernardynów • Centralny baptystyczny • Dominikanów • Jezuitów • Matki Boskiej Gromnicznej • Matki Boskiej Ostrobramskiej • Matki Boskiej Śnieżnej • Nawiedzenia NMP • Franciszkanek • Klarysek • Sakramentek • św. Agnieszki (były) • św. Anny • św. Antoniego • św. Elżbiety • św. Jana Chrzciciela • św. Łazarza • Księży Misjonarzy • Sióstr Miłosierdzia • Sióstr Sacré-Cœur • św. Marcina • św. Mikołaja • św. Teresy • św. Wawrzyńca • św. Wojciecha • św. Zofii • Świętej Rodziny • Kaplica Świętej Rodziny • Zmartwychwstańców Cerkwie Przemienienia Pańskiego • Sobór św. Jura • św. Ducha • św. Jerzego • św. Onufrego • św. Piotra i Pawła • św. Paraskewy • Wołoska Synagogi Agudat Szloma • Asira • Beit Aaron we Israel • Beit Chasidim • Blacharzy • Chasydów z Husiatyna • Chasydów z Czortkowa • Chasydów z Oleska • Chonein Dalim Hajutim Ktanim • Cijerim • Cmentarna • Gal-Ed • Hajutim Hdalim • Jakuba Glanzera • Kahał Chasidim • Kortisa • Kowea Itim le-Tora • Kulikower Klaus • Melamdim • Meleches Henoch • Menakrim • Ohel Jeszarim • Najstarsza • Or Szadasz • Or Szemesz (ul. Słoneczna 26) • Or Szemesz (ul. Miodowa 3) • Ose Tow • Szmuklerzy • Szomrej Szabat • Sprechera • Stara • Tempel • Wielka Synagoga Przedmiejska • Wielka Synagoga Miejska • Zichron Josef • Złota Róża • na Zniesieniu • Zowche Cedek Architektura świecka Pałace Arcybiskupów łacińskich • Lubomirskich • Potockich Kamienice Arcybiskupia • Bandinellich • Czarna • Królewska Architektura obronna Arsenał Miejski • Arsenał Królewski • Baszta Prochowa • Cytadela Muzea Biblioteka Baworowskich • Lwowska Galeria Sztuki • Historyczne Miasta Lwowa • Historyczne • Narodowe • Przyrodnicze Inne Brygidki (więzienie) • Dworzec Główny • Kolumna Adama Mickiewicza • Kopiec Unii Lubelskiej • Opera Lwowska • Pomnik Jana III Sobieskiego • Ratusz • Rynek • Skansen • Teatr Skarbkowski • Wały Hetmańskie • Więzienie przy Łąckiego • Wysoki Zamek Cmentarze Gródecki • Janowski • Łyczakowski • Obrońców Lwowa • Stryjski • Żółkiewski Architekci Bernard Meretyn • Zygmunt Gorgolewski • Teodor Talowski • Julian Zachariewicz