Poznaj przeszłość Warszawy

Kolbuszowa – Wikipedia, wolna encyklopedia

Kolbuszowa – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Correct.svg
 Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi:
przemyśleć układ artykułu, np. w tej chwili Urodzeni w Kolbuszowej jest częścią sekcji Atrakcje turystyczne..
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
Kolbuszowa
Herb Flaga
Herb Kolbuszowej Flaga Kolbuszowej
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat kolbuszowski
Gmina Kolbuszowa
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1700
Burmistrz Jan Zuba
Powierzchnia 7,49 km²
Ludność (2010)
• liczba
• gęstość
9452
1 261,9 os./km²
Strefa numeracyjna
 +48 17
Kod pocztowy 36-100
Tablice rejestracyjne RKL
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Kolbuszowa"
Kolbuszowa
50°15′N 21°46′E / 50.25, 21.767Na mapach: 50°15′N 21°46′E / 50.25, 21.767
TERC
(TERYT)		 3182406024
Urząd miejski
ul. Obrońców Pokoju 21
36-100 Kolbuszowa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Kolbuszowa w Wikisłowniku
Strona internetowa

Kolbuszowa – miasto w woj. podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim, położone nad rzeką Nil, na płaskowyżu Kotliny Sandomierskiej na skraju Puszczy Sandomierskiej. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kolbuszowa. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. rzeszowskiego.

Kolbuszowa leży na skrzyżowaniu drogi E317 (Radom - Preszów ) z drogami wojewódzkimi nr 875 (połączenie z Mielcem i Leżajskiem) oraz nr 987 (połączenie z Sędziszowem Małopolskim). Przez miasto przechodzi linia kolejowa Tarnobrzeg - Rzeszów ze zmodernizowaną w roku 2009 stacją kolejową Kolbuszowa.

Według danych UMIG Kolbuszowa z 31 grudnia 2010 miasto liczyło 9452 mieszkańców[1].

Nazwy obiektów fizjograficznych:

  • pole – Błonie, Górka Weryńska, Kłodniczówka, Pasternik
  • pastwisko – Błonie
  • rzeka – Nil
  • staw – Kłodniczówka
  • łąka – Gać
  • wzniesienie – Górka Weryńska

Spis treści

[edytuj] Historia

Nazwa miejscowości pochodzi od jej właściciela Kolbusza. Pojawiła się po raz pierwszy w 1503 na miejsce dawnych Porąb Wielkich. Samo imię wiąże się z podstawą kolba ('kłucie').

Miasto lokowane zapewne przed 1683 – wspomina o tym dokument Józefa Karola Lubomirskiego regulujący zasady handlu. Przez miasto wiódł ważny szlak handlowy Sandomierz–Przemyśl. Kolbuszowa jako posiadłość Leliwitów Tarnowskich należała do powiatu sandomierskiego, natomiast przynależność kościelna to diecezja krakowska, zaś po 1786 należała do diecezji tarnowskiej. W okresie zaborów należała do cyrkułu rzeszowskiego, a od 1867 stała się miastem powiatowym.

9 września 1939 roku 4 Batalion Forteczny por. Andrzeja Krawca i część Batalionu KOP "Wołożyn kpt. Piotra Tymkiewicza stoczyły bój z nacierającymi na miasto oddziałami niemieckiej 2 Dywizji Pancernej.

Działające na terenie Kolbuszowej i okolic oddziały AK i BCh przyczyniły się m.in. do ujawnienia tajemnicy broni rakietowej V-1 i V-2, które były testowane przez Niemców na pobliskim poligonie w Bliznie / Pustkowie. W lipcu 1944 do Kolbuszowej wkroczyły oddziały Armii Czerwonej, przedtem jednak w ramach akcji "Burza" miejscowy oddział AK zaatakował wycofujące się wojska niemieckie – zginęło kilkudziesięciu partyzantów.

W 1964 uruchomiono odcinek linii kolejowej Rzeszów–Głogów Małopolski–Kolbuszowa ze stacją Kolbuszowa. W 1971 linia została przedłużona do Nowej Dęby i Tarnobrzega. Kolbuszowa zyskała wówczas połączenie kolejowe ze wszystkimi większymi ośrodkami miejskimi w Polsce łącznie z Warszawą. Było to uwieńczenie kilkudziesięciu lat starań, zapoczątkowanych jeszcze w czasach monarchii austro-węgierskiej.

1 stycznia 1999 Kolbuszowa ponownie stała się stolicą powiatu kolbuszowskiego.

[edytuj] Historia Żydów w Kolbuszowej

Pierwsi Żydzi osiedlali się tutaj w XVII w. Trudnili się wówczas handlem, rzemiosłem i wyszynkiem. W 1736 istniał już kahał z bóżnicą i mykwą, później powstały szkoła i szpital. W połowie XVIII w. Żydzi stanowili już połowę mieszkańców miasta. W 1866 miasto przyjęło wyjątkowy herb – z krzyżem greckim, gwiazdą Dawida i splecionymi w uścisku dłońmi.

We wrześniu 1941 Niemcy utworzyli tutaj getto, zamykając w nim 2,5 tys. osób. We wrześniu 1942 wszystkich wywieźli do getta w Rzeszowie.

[edytuj] Atrakcje turystyczne

[edytuj] Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej

Information icon.svg Osobny artykuł: Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.

W skład kolbuszowskiego muzeum wchodzi skansen istniejący od 1978. Jest w nim eksponowane budownictwo Lasowiaków i Rzeszowiaków – grup etnograficznych zamieszkujących tereny środkowej i północnej części województwa podkarpackiego. Teren skansenu podzielono na dwa sektory. W każdym z nich odtwarza się tradycyjną zabudowę wsi z elementami charakterystycznymi dla danej grupy etnograficznej. Budownictwo Lasowiaków usytuowane jest w pn.-zach. części ekspozycji, a Rzeszowiaków w części pd.-wsch. Zagospodarowanie terenu oraz wyposażenie obiektów muzealnych daje obraz lasowiackiej i rzeszowskiej wsi z okresu XIX i początków XX w. Obecnie w skansenie znajduje się około 80 obiektów małej i dużej architektury drewnianej, oprócz chałup m.in. karczma, młyn wodny, wiatraki, piec garncarski[2]. W większości są to zabytkowe budynki przeniesione z podkarpackich miejscowości. Resztę stanowią rekonstrukcje[3].

[edytuj] Pozostałe

[edytuj] Urodzeni w Kolbuszowej

[edytuj] Ludzie związani z miastem

  • Andrzej Mleczko – rysownik, w latach młodości mieszkał w Kolbuszowej
  • gen.Bronisław Kwiatkowski – były Dowódca Operacyjny Sił Zbrojnych, urodzony w Mazurach k. Kolbuszowej
  • Kazimierz Górny – ordynariusz Diecezji Rzeszowskiej, Honorowy Obywatel Miasta i Gminy Kolbuszowej

[edytuj] Kluby sportowe

  • KKS Kolbuszowianka Kolbuszowa – V liga piłka nożna klasa 0, piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny
  • Zet-Bud Kolbuszowa – IV i V liga tenis stołowy
  • Sokół Kolbuszowa Dolna – piłka nożna, pływanie
  • LO Kolbuszowa – piłka siatkowa
  • Belweder Kolbuszowa – tenis stołowy

[edytuj] Edukacja

Przedszkola

  • Przedszkole nr 1
  • Przedszkole nr 2
  • Przedszkole nr 3
  • Przedszkole nr 4
  • Przedszkole nr 5
  • Przedszkole nr 6
  • Przedszkole nr 7
  • Przedszkole Niepubliczne ul. 11 Listopada
  • Przedszkole Niepubliczne ul. Kolejowa

Szkoły Podstawowe

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im Henryka Sienkiewicza
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im K.K. Baczyńskiego

Szkoły gimnazjalne

  • Gimnazjum nr 1 im 11 Listopada
  • Gimnazjum nr 2 im Jana Pawła II

Szkoły ponadgimnazjalne

  • Liceum Ogólnokształcące im. Janka Bytnara w Kolbuszowej
  • Zespół Szkół Agrotechniczno-Ekonomicznych w Weryni koło Kolbuszowej
  • Zespół Szkół Technicznych im. Bohaterów Września 1939 r.

Szkoły policealne i wyższe

Szkoły muzyczne

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia

[edytuj] Miasta partnerskie

Kolbuszowa współpracuje z pięcioma zagranicznymi miejscowościami na zasadzie partnerstwa miast[4]:

Przypisy

  1. ↑ Gmina w liczbach (pol.). www.kolbuszowa.pl. [dostęp 2010-03-01].
  2. ↑ Przewodnik po skansenie. Muzeum Kultury Ludowej. [dostęp 2011-07-19].
  3. ↑ Kamil Janicki, Podróż na wschód: Kolbuszowa, "Histmag.org", 20.07.08.
  4. ↑ Miasta partnerskie. www.kolbuszowa.pl. [dostęp 2011-06-10].

[edytuj] Bibliografia

  • Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych – 59 – Powiat kolbuszowski. Warszawa: Urząd Rady Ministrów – Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, 1965. 

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne



p • d • e
Powiat kolbuszowski
Miasta
Kolbuszowa
 POL powiat kolbuszowski COA.svg
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie