Koleje wąskotorowe w Polsce – Wikipedia, wolna encyklopedia
Koleje wąskotorowe w Polsce - sieć linii kolejowych na terenie Polski, których rozstaw toru jest mniejszy niż 1435 mm
Koleje wąskotorowe na ziemiach polskich budowane były od XIX wieku. Na kolejach wąskotorowych można stosować większe pochylenia oraz łuki o mniejszym promieniu niż na liniach kolei normalnotorowych. Zastosowanie takich rozwiązań technicznych powoduje znaczne obniżenie zdolności przewozowej, ale jednocześnie daje niższe koszty budowy oraz możliwości realizacji infrastruktury w trudnym terenie. W związku z tym linie wąskotorowe budowane były głównie na potrzeby przemysłu wydobywczego, hutnictwa, leśnictwa oraz obsługi dużych majątków ziemskich. W Polsce na przestrzeni lat używano około 20 prześwitów wąskotorowych, od 435 mm do 1050 mm, z tego najpowszechniejsze były: 600 mm, 750 mm, 785 mm i 1000 mm. Najbardziej rozpowszechnionym i zarazem najmniejszym prześwitem na kolejach użytku publicznego był 600 mm. Od 1928 r. Ministerstwo Komunikacji rozpoczęło przebudowę kolei o torze 600 mm na szerokość 750 mm. Prace te postępowały powoli i kontynuowano je po wojnie, w latach 50. i 60. XX wieku[1].
W 1950 r. długość linii wąskotorowych użytku publicznego pod zarządem Polskich Kolei Państwowych wynosiła 4146 km, z tego 1293 km o prześwicie 600 mm. Z nich, 811 km przebudowano następnie na szerokość 750 mm. Spośród kolei przemysłowych, w 1950 r. było 951 km kolei leśnych i 724 km kolei cukrowniczych[1].
W 1999 r. pod zarządem Polskich Kolei Państwowych były 24 wąskotorowe linie kolejowe podlegające Dyrekcji Kolei Dojazdowych o łącznej długości 1572 km, w tym 968 km linii czynnych. Po 2000 r. w związku z restrukturyzacją Polskich Kolei Państwowych zarząd nad kolejami wąskotorowymi użytku publicznego przeszedł na samorządy lokalne. Zdecydowały się one przejąć na własność 12 linii o łącznej długości 968 km[2].
Najstarszą istniejącą sieć kolei wąskotorowych na ziemiach polskich stanowią Górnośląskie Koleje Wąskotorowe. Największym zarządcą kolei wąskotorowych w Polsce jest Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych.
Spis treści |
[edytuj] Linie kolejowe
[edytuj] Koleje dojazdowe
- Ełcka Kolej Wąskotorowa
- Gnieźnieńska Kolej Dojazdowa
- Górnośląskie Koleje Wąskotorowe
- Gryficka Kolej Dojazdowa
- Kaliska Kolej Dojazdowa
- Koszalińska Kolej Dojazdowa
- Krotoszyńska Kolej Dojazdowa
- Mławska Kolej Dojazdowa
- Nałęczowska Kolej Dojazdowa
- Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa
- Przeworska Kolej Dojazdowa
- Rogowska Kolej Wąskotorowa
- Sochaczewska Kolej Muzealna
- Starachowicka Kolej Wąskotorowa
- Śmigielska Kolej Dojazdowa
- Średzka Kolej Dojazdowa
- Świętokrzyska Kolej Dojazdowa
- Wyrzyska Kolej Powiatowa
- Żnińska Kolej Powiatowa
- Żuławska Kolej Dojazdowa
[edytuj] Koleje leśne
- Bieszczadzka Kolej Leśna
- Kolej Leśna Puszczy Białowieskiej
- Kolej leśna Puszczy Kozienickiej
- Wigierska Kolej Wąskotorowa
[edytuj] Koleje parkowe
Wąskotorowe:
- Kolejka Parkowa Maltanka
- Kolejka parkowa w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku w Chorzowie
- Kolejka parkowa w Parku Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka w Ostrowie Wielkopolskim
Miniaturowe:
- Kolejka parkowa w Cichowie
- Kolejka w Parku Kolejowym na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej[3]
[edytuj] Koleje przemysłowe
- Kolej wąskotorowa Cementowni Odra w Opolu
- Kolej wąskotorowa cukrowni w Brześciu Kujawskim
- Kolej wąskotorowa cukrowni w Zbiersku
- Kolej wąskotorowa Huty Pokój w Rudzie Śląskiej
- Kolej wąskotorowa kopalni miedzi w Lubinie
- Kolej wąskotorowa kopalni miedzi w Polkowicach
- Kolej wąskotorowa kopalni węgla KWK Kazimierz-Juliusz w Sosnowcu
- Kolej Cukrowni Ostrowite
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Bogdan Pokropiński, Muzealne parowozy wąskotorowe w Polsce (dla toru szerokości 600 i 630 mm), Muzeum Ziemi Pałuckiej, Żnin, 2000, ISBN 83-910219-7-1.
- ↑ Koleje Wąskotorowe – pasja czy dobry biznes? (pol.). kow.com.pl, 15.03.2011. [dostęp 2011-06-19].
- ↑ Park Kolejowy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||