Kolno – Wikipedia, wolna encyklopedia - Poznaj przeszłość Warszawy

Kolno – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Kolno

Urząd Miasta w Kolnie


Herb Kolna	Flaga Kolna

Polska

gmina miejska

1425 r.

Andrzej Duda

25,08 km²

Położenie (zasięg)

Wysoczyzna Koleńska

Ludność (2010)
• liczba
• gęstość

10 537
422,3 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 86

Kod pocztowy

18-500

Tablice rejestracyjne

BKL

Położenie na mapie Polski

Kolno

53°24′38″N 21°56′02″E / 53.41056, 21.93389Na mapach: 53°24′38″N 21°56′02″E / 53.41056, 21.93389

TERC
(TERYT)

3202706011

Urząd miejski

ul. Wojska Polskiego 20
18-500 Kolno

Hasło Kolno w Wikisłowniku

Strona internetowa

Kolno – miasto i gmina w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, położone na Wysoczyźnie Kolneńskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego.

Od 1 lutego do 31 grudnia 1991 miasto Kolno i gmina Kolno tworzyły wspólną gminę (tzw. miasto-gminę). Zostały połączone w związku z restrukturyzacją podziału administracyjnego w 1991 roku^[1], lecz po zaledwie 11 miesiącach (1 stycznia 1992) gminy ponownie rozdzielono^[2].

Nazwa miasta pochodzi od wyrazu koło i pojawia się po raz pierwszy w źródłach historycznych jako Colno w 1426^[3].

[edytuj] Demografia

Według danych z 2010^[4] miasto liczyło 10 537 mieszkańców.
Powierzchnia: 25,08 km²

Dane z 31 grudnia 2008^[4]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	10 592	100	5 443	51,4	5 149	48,6
powierzchnia	25,08 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	422,3		217,0		205,3

Lokalny ośrodek usługowy dla rolnictwa.

[edytuj] Środowisko naturalne

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002^[5] Kolno ma obszar 25,08 km², w tym:

użytki rolne: 86%
użytki leśne: 4%

Miasto stanowi 2,67% powierzchni powiatu.

[edytuj] Położenie

Kolno - widok od strony południowej.

Kolno - widok od strony wschodniej.

Miasto Kolno położone jest w północno-zachodniej części województwa podlaskiego, nad rzeką Łabną, na Wysoczyźnie Kolneńskiej

[edytuj] Klimat

Klimat na wysoczyźnie jest umiarkowany. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 6,7 °C. Ujemna temperatura powietrza utrzymuje się średnio przez 4 miesiące w roku, tj. od grudnia do marca. Średnia roczna ilość opadów atmosferycznych wynosi 555 mm/m², przy czym najwyższe miesięczne sumy opadów obserwuje się w lipcu i sierpniu, a najniższe w styczniu i lutym. Na wysoczyźnie dominują wiatry południowo-zachodnie. Wieją one ze średnią prędkością 2,5-4,2 m/s.

[edytuj] Historia

Kolno pierwotnie znajdowało się wśród bagien nad rzeką Pisą, gdzie zachowało się grodzisko Stare Kolno. Najstarsze znaleziska w tym miejscu pochodzą sprzed 3000 lat, natomiast osadnictwo wczesnośredniowieczne datuje się na VIII wiek. Gród powstał w tym samym lub następnym stuleciu^[6].

Miasto pierwszy raz wzmiankowane było w 1222, początkowo należało do książąt mazowieckich, następnie funkcjonowało jako miasto królewskie. Prawa miejskie (Prawo chełmińskie) miasto otrzymało z rąk księcia Janusza I Mazowieckiego zwanego Starszym w 1425.

Na dzisiejsze miejsce nad rzeczkę Łabnę przeniósł miasto w latach 1434–1443 wnuk Janusza I, Bolesław IV warszawski. Przeniesienie to spowodowane było wzrostem zaludnienia na Wysoczyźnie Kolneńskiej, utratą znaczenia drogi wodnej Pisy na korzyść dróg lądowych oraz zbyt małą powierzchnią w miejscu dotychczasowej lokalizacji^[7]. W XVII i XVIII w. był to ośrodek starostwa niegrodowego, w XVI w. nastąpił rozkwit miasta (handel, rzemiosło).

Kolno zostało spalone w czasie powstania kościuszkowskiego (1794), w 1795 znalazło się w zaborze pruskim, od 1807 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Polskim. W XIX w. w mieście mieścił się ośrodek handlu płótnem kurpiowskim. W 1867 Kolno zostało siedzibą powiatu. Dużą rolę w życiu miasta w XIX i 1 połowie XX wieku odgrywali Żydzi. W 1827 stanowili oni 38% ogółu mieszkańców, podczas gdy w 1857 już 62%. W 1939 miasto zamieszkiwały 5163 osoby, z czego Żydzi stanowili 67%^[8]^[9].

W wyniku działań I wojny światowej zabudowa miasta uległa częściowemu zniszczeniu. W 1915 wojska niemieckie zbudowały połączenie kolejowe między Kolnem a Piszem (normalnotorowe) oraz Myszyńcem (wąskotorowe).

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 miasto wróciło w jej granice. W 1923 zlikwidowano połączenie kolejowe ze znajdującym się po niemieckiej stronie granicy Piszem.

8 września 1939 Kolno zostało zajęte przez wojska niemieckie, 29 września do miasta wkroczyli Sowieci. 22 czerwca 1941 miasto ponownie zostało zajęte przez wojska niemieckie. Administracja niemiecka natychmiast zaprowadziła politykę terroru wobec ludności polskiej oraz całkowitej eksterminacji ludności żydowskiej. 15 lipca 1941 rozstrzelano 16 Żydów, a ich zwłoki zakopano wraz ze zburzonym pomnikiem Lenina, wzniesionym na rynku w okresie władzy sowieckiej. W sierpniu Niemcy zgromadzili na rynku wszystkich pozostałych przy życiu Żydów. Mężczyzn zapędzono w okolice wsi Kolimagi, zaś kobiety do wsi Mściwuje. Obie grupy zostały tam wymordowane i pogrzebane w masowych grobach. Wojska radzieckie zajęły miasto w nocy z 23 na 24 stycznia 1945.

1 kwietnia 1973 r. zlikwidowano ostatnie połączenie kolejowe miasta (z Myszyńcem). Wraz z likwidacją powiatów w 1975 Kolno utraciło status miasta powiatowego, odzyskując go wskutek reformy administracyjnej w 1999 r.

[edytuj] Zabytki

Kościół pw. św. Anny w Kolnie.

Cmentarz żydowski - widoczne najstarsze nagrobki w części południowej, wykonane z kamieni granitowych.

Średniowieczny układ urbanistyczny (wydzielona część miasta), nr rej.: 128 z 14 maja 1958^[10].
Kościół parafialny pw. św. Anny, 1 połowa XIX w. oraz dzwonnica, nr rej.: 67 z 28 kwietnia 1980^[10].
Synagoga, ul. Strażacka, XVIII w., nr rej.: 65 z 28 kwietnia 1980^[10].
Cmentarz rzymskokatolicki, nieczynny, ul. Waryńskiego, początek XIX w., nr rej.: 319 z 31 sierpnia 1987^[10].
Cmentarz żydowski, 1 połowa XIX w., nr rej.: 373 z 29 lipca 1988^[10].
Cmentarz wojenny z I wojny światowej, mogiła ziemna na nowym cmentarzu rzymskokatolickim, nr rej.: 263 z 6 marca 1987^[10].
Dom, Plac Wolnosci 21, po 1910, nr rej.: 386 z 13 czerwca 1989^[10].

[edytuj] Przemysł

[edytuj] Tereny inwestycyjne w Kolnie

22.06.2009 Miasto Kolno pozyskało dotację na stworzenie specjalnych gruntów pod inwestycje. Projekt "Przygotowanie terenów pod inwestycje z zakresu produkcji i nowoczesnych usług w Kolnie" został dofinansowany z programu "Rozwój Polski Wschodniej" kwotą ponad 8,7 mln zł. Specjalna strefa została utworzona w mieście Kolno na obszarze o powierzchni 12,4907 ha między ulicą Wojska Polskiego i ulicą Kolejową. Projekt objął uzbrojenie działek oraz budowę nowych dróg.

[edytuj] Zakłady produkcyjne

W Kolnie znajduje się kilka zakładów odzieżowych, krawieckich i spożywczych

Zakłady produkcyjne w mieście zatrudniające ponad 500 osób:

AGROCENTRUM Sp. z o.o. – producent pasz i koncentratów
SM MLEKPOL – ZPM Kurpianka – spółdzielnia mleczarska
ZM Kolno S.A.(wcześniej BISON-BIAL S.A., oddział w Kolnie) – fabryka przyrządów i uchwytów
Hetman sp.j. – producent odzieży roboczej

[edytuj] Handel

Dyskonty – Biedronka, POLOmarket, Stokrotka, Lewiatan
targowisko miejskie – Targowica ul.Targowa, '

[edytuj] Bankowość

[edytuj] Komunikacja

Kolno nie posiada połączenia kolejowego (W dniu 1.04.1973 r. zamknięto Ostrołęcka Kolej wąskotorową łączącą miasto z Myszyńcem). W mieście znajduje się dworzec PKS. W komunikacji regionalnej, główną rolę odgrywa PKS Łomża P.T. Kolno.

W mieście krzyżują się drogi (krajowa z wojewódzką):

63 Perły – Giżycko – Kolno – Łomża – Zambrów – Siedlce – Sławatycze
647 Stawiski – Kolno – Dęby

[edytuj] Edukacja

Przedszkola

Przedszkole nr 4

Szkoły Podstawowe

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Henryka Sienkiewicza

Gimnazja

Gimnazjum im. Jana Pawła II

Budynek I LO w Kolnie

Szkoły Ponadgimnazjalne

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Adama Mickiewicza
- I Liceum Ogólnokształcące w Kolnie
Zespół Szkół Technicznych im. Teofila Kubraka
- II Liceum Ogólnokształcące w Kolnie
- Liceum Profilowane Nr II w Kolnie
- Technikum w Kolnie
- Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Kolnie
- Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące w Kolnie
- Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Kolnie
Zakład Doskonalenia Zawodowego w Łomży filia w Kolnie
- Zasadnicza Szkoła Zawodowa
- Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące
- Technikum Uzupełniające dla Dorosłych
- Technikum dzienne

Szkoły Policealne

Policealne Studium Zawodowe w Kolnie Zakład Doskonalenia Zawodowego w Łomży

[edytuj] Sport

[edytuj] Kluby i stowarzyszenia sportowe

Kolno Hovercraft Racin Team – Poduszkowcowy Klub Sportowy "Paweł z Kolna"
Orzeł Kolno – III ligowy klub piłkarski
KOKiS Kolno – III ligowy klub siatkarski (rozwiązany)
BARUCH DOJLIDY II KOKIS Kolno – I ligowy klub tenisa stołowego
Fudokan "Dragon" – międzyszkolny uczniowski klub sportowy karate
UKS "Jedynka"
UKS "Olimpia"
UKS "Rekord"
UKS "Delfin" – sekcja pływacka
TKKF "Rekord"

[edytuj] Obiekty sportowe

Hala Sportowa – ul. Witosa. Kompleks sportowo-rekreacyjny składający się z krytej pływalni z sauną, jakuzzi, siłowni, pełnowymiarowej hali sportowej z salą fitness i ścianką wspinaczkową, ponadto wielofunkcyjne boisko zewnętrzne, na podłożu z tworzywa sztucznego, bieżni.
Stadion Miejski – ul. Sportowa. Mecze rozgrywa Orzeł Kolno

Obydwa te obiekty, jak też Kolneński Dom Kultury, wchodzą w skład powołanego z nowym rokiem – 2009, KOKiS (Kolneńskiego Ośrodka Kultury i Sportu)

[edytuj] Kultura

Państwowa Szkoła Muzyczna I i II Stopnia w Łomży FILIA w Kolnie
Kolneński Ośrodek Kultury i Sportu
Orkiestra Kolneńska
Towarzystwo Jan z Kolna
Stowarzyszenie na Rzecz Integracji i Promocji Powiatu Kolneńskiego
Świetlica Środowiskowa "Stokrotka"

Kolno, kościół parafialny pw. Chrystusa Króla Wszechświata

Cmentarz komunalny w Kolnie.

Biblioteka Pedagogiczna w Łomży Filia w Kolnie
Biblioteka Publiczna
Czytelnia

[edytuj] Religia

Kolno jest siedzibą dekanatu w diecezji łomżyńskiej. Miasto posiada dwie parafie rzymskokatolickie (pw. Chrystusa Króla Wszechświata oraz pw. św. Anny), a także nieczynną bożnicę żydowską. W mieście ma swoją siedzibę również Sala Królestwa Świadków Jehowy. Na początku XX w. w Kolnie znajdowała się też cerkiew św. Mikołaja z 1904 roku; została zniszczona w roku 1929.

Na terenie miasta znajdują się 3 cmentarze: parafialny, komunalny oraz żydowski.

[edytuj] Media

[edytuj] Prasa

Miesięcznik Kolneński – gazeta wydawana przez Urząd Miasta w Kolnie

[edytuj] Media internetowe

www.umkolno.pl – Urząd Miasta Kolno
www.kolno24.pl – Lokalny Portal Internetowy
www.kolnoteka.pl – Cyfrowe Archiwum Ziemi Kolneńskiej
www.tokolno.dl.pl – Album zdjęć ciekawych miejsc w okolicy Kolna

[edytuj] Urodzeni, bądź związani z Kolnem i ziemią kolneńską

Jan z Kolna – żeglarz
Barbara Kudrycka – minister nauki i szkolnictwa wyższego w rządzie Donalda Tuska
Stefan Sewer Kirtiklis – uczestnik walk o niepodległość, major żandarmerii Wojska Polskiego
Kajetan Olszewski – generał major Armii Imperium Rosyjskiego i tytularny generał broni Wojska Polskiego
Marian Jaszewski – polski polityk, lekarz-chirurg, poseł na Sejm III kadencji
Bronisław Kowalewski- żołnierz Armii Krajowej, oficer śledczy żandarmerii Okręgu i Obwodu Łomża AK
Stanisław Skrodzki z Kolna – pisarz bartny, jako jeden z pierwszych w Polsce i na świecie spisał prawa bartne (1616 rok) i zawarł je w pracy "Porządek prawa bartnego dla starostwa łomżyńskiego"^[11].

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑ Dz. U. z 1991 r. Nr 3, poz. 12
↑ Dz. U. z 1991 r. Nr 115, poz. 497
↑ Kazimierz Rymut: Nazwy Miast Polski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 110. ISBN 83-04-02436-5.
↑ ^4,0 ^4,1 Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). , 2009. GUS, Departament Badań Statystycznych. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118 (pol.).
↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
↑ Czesław Brodzicki: Ziemia Łomżyńska do 1529 roku. Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów..., s. 7, 12, 46-47.
↑ Czesław Brodzicki: Ziemia Łomżyńska do 1529 roku. Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów..., s. 47.
↑ Wirtualny Sztetl. Kolno – historia. (pol.). Muzeum Historii Żydów Polskich. [dostęp 18.06.2010].
↑ Polin – dziedzictwo polskich Żydów. Kolno – info. (pol.). Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. [dostęp 2.10.2011].
↑ ^10,0 ^10,1 ^10,2 ^10,3 ^10,4 ^10,5 ^10,6 Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo podlaskie (pol.). 2011-12-31.
↑ Mazowsze. historialomzy.pl – Serwis Historyczny Ziemi Łomżyńskiej. [dostęp 2012-01-20].

[edytuj] Linki zewnętrzne

KolnoTeka.pl – Cyfrowe Archiwum Ziemi Kolneńskiej Źródło wiedzy na temat historii miasta Kolno i jego najbliższych okolic. Zdjęcia, nagrania dźwiękowe.
Zdjęcia z miasta Kolno
BIP gminy miejskiej

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa podlaskiego

Miasta powiatowe	Augustów • Białystok • Bielsk Podlaski • Grajewo • Hajnówka • Kolno • Łomża • Mońki • Sejny • Siemiatycze • Sokółka • Suwałki • Wysokie Mazowieckie • Zambrów

Miasta gminne	Brańsk • Choroszcz • Ciechanowiec • Czarna Białostocka • Dąbrowa Białostocka • Drohiczyn • Goniądz • Jedwabne • Kleszczele • Knyszyn • Krynki • Lipsk • Łapy • Michałowo • Nowogród • Rajgród • Stawiski • Suchowola • Supraśl • Suraż • Szczuczyn • Tykocin • Wasilków • Zabłudów

p • d • e Powiat kolneński

Miasta	Kolno • Stawiski

Gminy miejskie	Kolno

Gminy miejsko-wiejskie	Stawiski

Gminy wiejskie	Grabowo • Kolno • Mały Płock • Turośl

p • d • e Powiat kolneński (1867-1932 i 1948-75)

Siedziba powiatu – Kolno

Przynależność wojewódzka	gubernia łomżyńska (1867-1915) •woj. białostockie (1919-32) • woj. białostockie (1948-75)

Miasta (1867-1932 i 1948-75)	Jedwabne (1927-32 →) • Kolno (do 1932 → i ← od 1948) • Stawiski (do 1871, 1919-32 → i ← od 1948)

Gminy wiejskie (1867-1932, 1948-54 i 1973-75)	Czerwone (do 1932 → i ← 1948-54) • Gawrychy (do 1932 → i ← 1948-54) • Grabowo (← od 1948) • Jedwabne (do 1932 →) • Jedwabne (191?-22) • Kolno (od 1973) • Kubra (do ?) • Lachowo (← od 1948) • Łyse (do 1932 → i ← od 1948) • Mały Płock (do 1932 → i ← od 1948) • Przytuły (?-1932 →) • Rogienice (do 1932 →) • Stawiski (do 1932 → i ← od 1948) • Turośl (do 1932 → i ← od 1948) • Zbójna (od 1973)

p • d • e Powiat łomżyński (1867–1975)

Siedziba powiatu – Łomża

Przynależność wojewódzka	gubernia łomżyńska (1867–1915) • woj. białostockie (II RP) (1919–39) • woj. warszawskie (II RP) (1939) • woj. warszawskie (1945) • woj. białostockie (1945–75)

Miasta	Jedwabne (← od 1932) • Kolno (← 1932-47 →) • Łomża • Nowogród (do 1870 i od 1927) • Stawiski (← 1932-47 →) • Śniadowo (do 1870) • Zambrów (do 1870 i 1919-54 →) • Wizna (do 1870)

Gminy wiejskie (1867–1954 i 1973–75)	Bożejewo (do 1954) • Chlebiotki (do 1954) • Czerwone (← 1932–47 →) • Długobórz (?-1954) • Drozdowo (do 1954) • Jedwabne (← od 1932) • Kołaki (1925–54) • Ko(s)saki(-Rutki) (do 1925) • Kupiski (do 1954) • Lubotyń (do 1954) • Łomża (od 1973) • Mały Płock (← 1932–47 →) • Miastkowo • Nowogród (do 1927) • Nowogród (od 1973) • Piątnica (od 1973) • Pruszki (do 1868) • Przytuły (← od 1932) • Puchały (do 1954) • Rogienice (Wielkie) (← od 1932) • Rutki (1925–54) • Stawiski (← 1932-47 →) • Szczepankowo • Szumowo (od 1954) • Śniadowo • Śniadowo (191?–22) • Wizna (191?/1923–1927) • Wizna (od 1973) • Zambrów (do ?)

Poznaj przeszłość Warszawy