Kowary – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Kowary | |||||
|
|||||
| Państwo |  Polska |
||||
| Województwo | dolnośląskie | ||||
| Powiat | jeleniogórski | ||||
| Gmina | gmina miejska | ||||
| Założono | 1158 | ||||
| Prawa miejskie | 1513 | ||||
| Burmistrz | Mirosław Górecki | ||||
| Powierzchnia | 37,39 km² | ||||
| Wysokość | 420-1280 m n.p.m. | ||||
| Ludność (30.06.2010) • liczba • gęstość |
11 524[1] 309,6 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 75 | ||||
| Kod pocztowy | 58-530 | ||||
| Tablice rejestracyjne | DJE | ||||
|
Położenie na mapie Polski
  Kowary
|
|||||
| Na mapach: | |||||
| TERC (TERYT) |
5020106021 | ||||
|
Urząd miejski
ul. 1 Maja 1a58-530 Kowary |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
 Hasło Kowary w Wikisłowniku |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Kowary (niem. Schmiedeberg) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim, na pograniczu Karkonoszy, Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej w Sudetach Zachodnich. Historycznie leżące Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.
Wg danych GUS z 31 grudnia 2010 miasto liczyło 11 524 mieszkańców.
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Miasto Kowary leży w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego w powiecie jeleniogórskim nad Jedlicą. Miasto o powierzchni 37,4 km² zamieszkuje ponad 11,5 tys. mieszkańców. Kowary położone są w południowo-wschodniej części Kotliny Jeleniogórskiej. Obszar miasta w granicach administracyjnych (3739 ha powierzchni - 120. lokata w kraju) charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu (420-1280 m n.p.m.)[2], a przez to zróżnicowaniem warunków klimatycznych. Od południowego zachodu Kowary graniczą z Czechami. Granica biegnie od Przełęczy Okraj poprzez Kowarski Grzbiet do Skalnego Stołu.
Kowary położone są nad rzeką Jedlicą, wzdłuż której na przestrzeni ok. 5 km ciągnie się zwarta zabudowa. W środkowej jej części usytuowane jest centrum miasta, które jest jego najstarszą częścią. Znajdują się tu liczne placówki usługowo-handlowe, urząd miasta, kościół, ośrodek zdrowia i dwie szkoły podstawowe.
Miasto do niedawna posiadało charakter przemysłowo-turystyczny, obecnie znajduje się w fazie przemian funkcjonalno-strukturalnych. Ich celem ma być nadanie miastu charakteru ośrodka specjalistycznego lecznictwa uzdrowiskowego i turystyki.[potrzebne źródło]
Według danych z roku 2002[3] Kowary mają powierzchnię 37,39 km², w tym:
- użytki rolne: 22%
- użytki leśne: 63%
Miasto stanowi 5,95% powierzchni powiatu.
Sąsiednie gminy: Kamienna Góra, Karpacz, Lubawka, Mysłakowice, Podgórzyn, Svoboda nad Úpou (Czechy)
[edytuj] Transport
[edytuj] Drogi
Kowary leżą przy następujących szlakach:
- 366 Piechowice – Kowary
- 367 Jelenia Góra – Wałbrzych
- drogi lokalne do Bukowca i Wojanowa.
Komunikację publiczną zapewnia PKS i prywatne firmy transportowe.
[edytuj] Kolej
Kowary miały pięć przystanków kolejowych: Kowary - ładownia, Kowary Ścięgny, Kowary Zdrój, Kowary Średnie i Kowary Górne. Na początku marca 1986[potrzebne źródło]zamknięto dla ruchu pasażerskiego, przebiegającą przez Kowary, linię kolejową Kamienna Góra-Mysłakowice. 14 lat później zlikwidowano także ruch towarowy. Odcinek przez Mysłakowice-Kostrzyca-Kowary-Ogorzelec-Kamienna Góra został zamknięty. Zostało odnóże przez Mysłakowice-Miłków-Karpacz.
[edytuj] Historia
 |
Ta sekcja od 2009-02 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Założenie i rozwój miasta Kowary związany jest głównie z wydobyciem rud żelaza oraz z kowalstwem. W 1148 waloński gwarek, Laurentius Angelus dokonał odkrycia - na zboczu góry Rudnik stwierdził obecność rud żelaza. Niespełna 10 lat później, w 1158 książę Bolesław Kędzierzawy wydał rozporządzenie, które zapoczątkowało wydobycie rudy z owej góry. Wkrótce powstały kuźnie i hamernie, w wielu zakładach metalowych wytwarzano wyroby metalowe. 4 września 1513 król Czech i Węgier Władysław Jagiellończyk nadał prawa miejskie Kowarom. Miasto było znaczącym ośrodkiem produkcji broni palnej, zwłaszcza pod koniec XVI wieku. Król Zygmunt August zamówił u kowarskich rusznikarzy 200 luf do muszkietów dla swojego wojska.
Wiek XVII to dalszy intensywny rozwój Kowar, który jednak przerwała wojna trzydziestoletnia. Skutecznie zahamowała ona rozbudowę miasta, wyniszczyła ludność i samo miasto. Polecono zatopić kopalnie. Był to koniec okresu świetności kowarskiego górnictwa. W wyniku upadku przemysłu górniczego i metalurgicznego rozwinął się przemysł tkacki oraz hodowla zwierząt i roślin. Na skutek wojen prusko-austriackich Kowary wraz z całym Dolnym Śląskiem zostały przyłączone do Prus. Król Fryderyk II wykupił dobra kowarskie z czeskich rąk rodu Czerninów. Wcześniej przez ponad 200 lat Kowarami władali Schaffgotschowie. Próby rozwoju kowarskiego górnictwa próbowano jeszcze podjąć w XVIII i XIX w., jednak bezskutecznie. Przez ponad 200 lat miasto utrzymywało się dzięki włókiennictwu, i to dzięki niemu większość mieszkańców miała pracę.
Lata po pierwszej wojnie światowej przyniosły niewielkie ożywienie gospodarcze. Ponownie otwarto kopalnie i rozpoczęto wydobywanie rud żelaza. W 1927 rozpoczęto wydobycie rudy uranu w trakcie eksploatacji rud żelaza. Po przerwie w eksploatacji w latach 1929-1935, spowodowanej światowym kryzysem, wznowiono pracę kopalni, a uran sprzedawano do 1939 zakładom badawczym w Oranienburgu oraz zakładom Stahlwerk Mark A.G. w Hamburgu. Rozwój miasta przerwała II wojna światowa.
W 1945 miasto zostało włączone do Polski. Jego dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec.
Po 1945 wznowiono wydobycie rud uranu, jednak proces wydobywania owiany był tajemnicą i był on pilnie strzeżony. Uran wydobywano dla radzieckiej atomistyki głównie w latach 40. i 50. XX wieku. Robotnicy pracujący przy wydobyciu tegoż surowca nie posiadali odpowiednich zabezpieczeń do pracy w takich warunkach. Skutkowało to w późniejszym okresie licznymi zgonami pracowników owych zakładów.
W okresie powojennym w mieście rozwijał się przemysł wydobywczy (głównie Zakłady Przemysłowe R-1), maszynowy (Fabryka Maszyn Kowary) oraz włókienniczy (zakłady lniarskie, fabryka dywanów).
[edytuj] Gospodarka
Przemysł w mieście został zdominowany przez branże: włókienniczą, budowlaną i drzewną. Najważniejsze[potrzebne źródło] z tych zakładów to:
- Fabryka Dywanów "Kowary" S.A. − zamknięta, postępowanie upadłościowe.
- Zakłady Przemysłu Lniarskiego „Orzeł” Oddział Bielnik w Kowarach − hale wyburzone, zakład zamknięty.
- Zakłady Produkcji Drewnianej Architektury Ogrodowej - "Stelmet" S.A. (Grupa Stelmet).- zakład zamknięty
Oprócz tego w mieście działa kilkanaście mniejszych firm i instytucji w branżach usługowej, handlowej i produkcyjnej. Istnieją hurtownie, liczne sklepy, serwisy samochodowe, punkty usługowe, towarzystwa kredytowe, ubezpieczeniowe i leasingowe, oddział banku. Jest również posterunek policji, poczta, ośrodek zdrowia i szpital.
Niegdyś w Kowarach największym zakładem były Zakłady Przemysłowe R-1, oprócz nich Fabryka Maszyn "Kowary" S.A. (do lat 90. XX w.).
Obecnie rozwój miasta ukierunkowuje się na oferowanie usług turystycznych. Tworzona jest infrastruktura sportowo-turystyczna. W planach jest powstanie "Stacji Sportów Zimowych i Paralotniarstwa Kowary" czyli kompleks wyciągów, stoków jak również infrastruktura paralotniarska na światowym poziomie[potrzebne źródło].
[edytuj] Zabytki
- Stary układ zabudowy ciągnący się wzdłuż Jedlicy z kamieniczkami z XVI-XIX w. wraz z klasycystycznym ratuszem z 1788
- Kościół parafialny pw. NMP z XV w.
- Kaplica wotywna św. Anny z 1727
- Zespół pałacowo-parkowy Radociny, zw. Nowym Dworem z XVI w., przebudowany w XIX w.
- Pałac Ciszyca i Wzgórze Radziwiłłówka
- Kamienny most na Jedlicy z 1725 z figurą św. Jana Nepomucena
- Dawny renesansowy dworek z późniejszymi dobudówkami, była siedziba Nadleśnictwa Śnieżka w Kowarach
- Dawny pawilon oficerski zwany przez mieszkańców "Grzybkiem", znajduje się przy ul. Borusiaka, obecnie w rękach prywatnych, skrajnie zaniedbany przez właściciela
- Były szpital przy ul. Jeleniogórskiej
- Szpital "Wysoka Łąka"
- Szpital "Bukowiec"
- Osiedle Górnicze w stylu socrealizmu - pierwsze osiedle w powojennej Polsce zbudowane na tzw. ziemiach odzyskanych
- Sztolnie dawnej kopalni rud uranu
- Fabryka dywanów
[edytuj] Atrakcje turystyczne
- Kowarska Starówka
- Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska w Kowarach
- Podziemna Trasa Turystyczna "Sztolnie Kowary"
- Dom Tradycji Miasta Kowary
- Szlaki turystyczne w Karkonosze i Rudawy Janowickie
- Synagoga z XIX w., obecnie magazyn
[edytuj] Szlaki turystyczne
- na przełęcz Kowarską
- na Skalny Stół
- na Skalnik
[edytuj] Edukacja
Dawniej w Kowarach było 5 szkół podstawowych (nie istnieją już SP nr 2 w Kowarach Górnych, SP nr 4 przy obecnym ZSO oraz SP nr 5 na Wojkowie). Obecnie istnieją dwie szkoły podstawowe (Szkoła Podstawowa nr 1 w Kowarach oraz Szkoła Podstawowa nr 3 im. Józefa Gielniaka), gimnazjum, liceum ogólnokształcące i liceum dla dorosłych (Zespół Szkół Ogólnokształcących. Gimnazjum i Liceum im. Stanisława Lema).
[edytuj] Kultura
W Kowarach do 2002 istniało Kino "Orzeł" które obecnie jest zamknięte[potrzebne źródło].
Główną instytucją kulturalną i animatorem życia kulturalnego miasta jest Miejski Ośrodek Kultury.
[edytuj] Sport
W Kowarach działa Miejski Klub Sportowy Olimpia. Zrzesza on prawie 400 zawodników którzy uprawiają sport w różnych sekcjach (juniorzy, seniorzy i dzieci). Istnieją sekcje piłki nożnej, karate, piłki siatkowej, koszykówki. Ponadto istnieje sekcja paralotniarska i wędkarstwa, sekcja tenisa stołowego. Klub prowadzi dwie grupy: wyczynową oraz rekreacyjną.[potrzebne źródło] MKS Olimpia organizuje także wiele imprez sportowych jak np. 'Turniej piłki nożnej juniorów im. S.Żurowskiego', Seminaria szkoleniowe 'Funakoshi Shotokan Karate' czy 'Polsko-Czeskie mistrzostwa o puchar Karkonoszy w paralotniach'. Ponadto Klub jest współorganizatorem "Dni Kowar" pod nazwą "Dni Sportu", jak również organizuje "Majówkę", "Jesień Kowarską" czy też inne imprezy sportowo-rozrywkowe na terenie miasta.
[edytuj] Współpraca zagraniczna
Miasta partnerskie[4]
Černý Důl
Jaegerspris Frederikssund- Kamień Pomorski
- Malá Úpa
Schönau-Berzdorf auf dem Eigen- Vrchlabí
- Žacléř
.
[edytuj] Demografia
Dane z 31 grudnia 2007[5]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 11 705 | 100 | 6 267 | 53,54 | 5 438 | 46,46 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
313,1 | 167,6 | 145,5 | |||
[edytuj] Wspólnoty religijne
Katolicyzm
Inne
- Świadkowie Jehowy, (Sala Królestwa, ul. Wiejska 16a)[6]
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2010
- ↑ [http://www.naszlaku.pl/dane/prezent/_prez_gm/n_kowary/n1.htm Opis miasta
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ www.kowary.pl. [dostęp 2011-09-17].
- ↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Sala Królestwa, ul. Wiejska 16a
[edytuj] Bibliografia
- "Kowary" Praca Zbiorowa 2002 wyd. Bis Medium Bydgoszcz ISBN 83-88639-32-3
- "Dolny Śląsk na weekend" 2005 W.Brygier, C.Skała wyd. Pascal Bielsko-Biała ISBN 83-7304-420-5
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||||||
-
Menu