Poznaj przeszłość Warszawy

Kudowa-Zdrój
Herb Kudowy-Zdroju Flaga Kudowy-Zdroju
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	kłodzki
Gmina	gmina miejska
Założono	1354
Prawa miejskie	1945
Burmistrz	Czesław Kręcichwost
Powierzchnia	33,90 km²
Wysokość	370-420 m n.p.m.
Ludność (30.06.2010) • liczba • gęstość	10 103[1] 299,7 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 74
Kod pocztowy	57-350 57-351
Tablice rejestracyjne	DKL
Położenie na mapie Polski Kudowa-Zdrój
50°26′N 16°14′E / 50.433, 16.233Na mapach: 50°26′N 16°14′E / 50.433, 16.233
TERC (TERYT)	5020108031
Urząd miejski ul. Zdrojowa 24 57-350 Kudowa-Zdrój
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Kudowa-Zdrój w Wikisłowniku
Strona internetowa

Sanatorium „Polonia”

Pijalnia wód oraz fragment Parku Zdrojowego

Kaplica czaszek

Park zdrojowy

Park zdrojowy i pijalnia

Zameczek – stara część

Zameczek – nowa część

Sanatorium Polonia

Kudowa-Zdrój (niem. Bad Kudowa, czes. Lázně Kudova lub Lázně Chudoba) – miasto i gmina uzdrowiskowa w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim.

Historycznie miasto należało do hrabstwa kłodzkiego. W latach 1976-1991 miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Kudowa-Zdrój. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 10 159 mieszkańców.

[edytuj] Położenie

Według danych z roku 2002^[2], Kudowa-Zdrój ma obszar 33,99 km², w tym:

• użytki rolne: 40%
• użytki leśne: 15%

Miasto stanowi 2,07% powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy: Lewin Kłodzki, Radków, gmina Szczytna. Gmina sąsiaduje z Czechami.

[edytuj] Toponimia

W 1946 roku wprowadzono urzędowo nazwę Kudowa Zdrój, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Bad Kudowa^[3]. Stacja kolejowa zaraz po wojnie używała nazwy Chudowa Zdrój^[4].

MS Kudowa Zdrój, drobnicowiec, zatonął 20 stycznia 1983^[5].

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004^[6]:

[edytuj] Geografia

Kudowa jest położona w dolinie na pograniczu Gór Stołowych i Pogórza Orlickiego na wysokości od 370 do 420 m n.p.m.^{[potrzebne źródło]} nad potokiem Bystra, który poprzez rzekę Metuję (czes. Metuje) wpada do Łaby (zlewisko Morza Północnego). Położenie Kudowy na południowych stokach powoduje, że ma ona klimat łagodniejszy od miejscowości położonych w Kotlinie Kłodzkiej, od której jest oddzielona Przełęczą Polskie Wrota. Do 21 grudnia 2007 posiadało cztery przejścia graniczne na granicy z Czechami, w dzielnicach: Słone, Czermna, Brzozowie (Brzozowice) i Pstrążna, wszystkie zlikwidowane na mocy Układu z Schengen.

[edytuj] Tranzyt

• Droga krajowa nr 8 Kudowa-Zdrój (Byłe przejście graniczne Kudowa Słone-Náchod) - Wrocław - Warszawa - Białystok - Byłe Przejście graniczne Budzisko-Kalvarija
• Trasa europejska E67 Praga – Helsinki
• Droga wojewódzka nr 387
• stacja kolejowa Kudowa-Zdrój.

[edytuj] Historia

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1354 r. Wieś, która dała początek miastu, położona była na czeskim obszarze etnicznym i nazywała się Lipolitov a następnie Chudoba. Anegdota głosi, że nazwa ta (w języku polskim bieda) odzwierciedlała status materialny mieszkańców. Znana jest też nazwa Čermenské Lázně . W XVII w. odkryto źródła leczniczych wód o zróżnicowanym składzie chemicznym. W 1636 r. powstały pierwsze urządzenia kąpielowe. W roku 1777 ukazała się we Wrocławiu broszura pt. "Publiczne Uwiadomienie Zdroiów Zdrowych lub wód mineralnych leczących na Śląsku w Kodowie, Reynercu, Altwasser, Szarlotenbrun, Salcbrun i Flinsbergu się znaydujących". Było to dokonane przez Dawida Vogla tłumaczenie niemieckiej książeczki, wydanej w 1774 r., autorstwa Johanna Gotfrieda Morgenbessera, wrocławskiego lekarza i chemika. Publikacja zawierała informacje obejmujące m.in. wyniki przeprowadzonych analiz, skład chemiczny wód oraz medyczne ich zastosowanie^[7]. W połowie XIX w. została uznana za pierwsze uzdrowisko kardiologiczne w Niemczech. Dodatkowy impuls do rozwoju miasta jako kurortu dało otwarcie linii kolejowej Kłodzko-Kudowa-Czechy w 1905 r. W wyniku II wojny światowej, w 1945 r. pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czechosłowacką toczył się spór graniczny, między innymi o Kudowę. Strona czechosłowacka wysłała nawet w ten rejon pociąg pancerny^{[potrzebne źródło]}.

Ostatecznie miasto weszło w skład państwa polskiego. Jego dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. Jednocześnie w 1945 r. Kudowa otrzymała prawa miejskie.

[edytuj] Turystyka

Głównymi atrakcjami turystycznymi Kudowy jest położona w dzielnicy miasta Czermna Kaplica Czaszek – jedna z trzech w Europie (kaplica wyłożona czaszkami i piszczelami ludzi zmarłych w czasie wojny trzydziestoletniej oraz zarazy), odrestaurowany park zdrojowy z pijalnią wód mineralnych (wody arsenowe) i otwarte w 2002 r. kryte kąpielisko. W Kudowie organizowane są Festiwale Moniuszkowskie, których repertuar złożony jest w większej części z dzieł Stanisława Moniuszki, twórcy polskiej opery narodowej^[8][9].

Ponadto jest dogodnym punktem wypadowym dla jednodniowych wycieczek w Góry Stołowe (Szczeliniec Wielki, rezerwat Błędne Skały), sanktuarium w Wambierzycach oraz do Czech, w tym do Pragi położonej w odległości 150 kilometrów.

Posiada rozbudowaną bazę noclegową, zarówno w sanatoriach (możliwość z korzystania z zabiegów przyrodo-leczniczych), jak i w licznych pensjonatach i hotelach.

Kudowa również posiada trzy wody źródlane, dwie z nich (Marchlewski i Śniadecki) są umieszczone w budynku (można się napić za złotówkę), a trzeci jest umieszczony niedaleko stawu (w Parku Zdrojowym, bez opłat), niestety nie ma podziału na zimną i ciepłą jak dwa poprzednie.

W Kudowie działa również Muzeum Zabawek, Muzeum Żaby, gromadzące wszelkie gadżety związane z tym płazem oraz Szlak ginących zawodów.

W dzielnicy Czermna udostępniona jest do zwiedzania szopka zbudowana w latach 1904-1924 składająca się z ok. 250 ruchomych figurek lipowych^[10][11].

W Pstrążnej znajduje się Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego ze skansenem, w którym zgromadzono m.in. drewniane budynki z ziemi kłodzkiej wraz z zabytkami kultury materialnej: ich wyposażeniem – meblami, pościelą, sprzętami gospodarskimi. Muzeum wydaje także kwartalnik Pamiętnik Kudowski.

Piesze szlaki turystyczne:

• Karłów – Błędne Skały – Kudowa-Zdrój – Dańczów – Lewińska Przełęcz – Grodczyn – Duszniki Zdrój (Główny Szlak Sudecki)
• Pasterka – Błędne Skały – Czermna – Kudowa-Zdrój – Krucza Kopa – Darnków – Rozdroże pod Lelkową
• Kudowa-Zdrój – źródło Maryji - Brzozowie - granica z Czechami (dawne przejście graniczne Brzozowie-Česká Čermná)

[edytuj] Sport

W miejscowości działa klub piłkarski Włókniarz.

[edytuj] Wspólnoty religijne

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

• Kościół Rzymskokatolicki
  • Parafia św. Katarzyny
  • Dom Zakonny Misjonarzy Klaretynów
  • Parafia Miłosierdzia Bożego
  • Kaplica Sióstr Elżbietanek
  • Parafia pw. świętego Bartłomieja - Czermna
  • Dom zakonny Willa Diana
• Kościół Ewangelicko-Augsburski (Góra Parkowa)
  • Filiał parafii w Kłodzku
• Kościół Ewangelicko-Reformowany (Pstrążna)
• Kościół Zielonoświątkowy
  • Zbór w Kudowie-Zdroju
• Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Kontrowersje w sprawie nazwy

Nazwa miejscowości Kudowa Zdrój pisana z łącznikiem (dywizem) jest nazwą urzędową, ustaloną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po zasięgnięciu opinii Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych i opublikowaną w Dzienniku Ustaw. W 2004 roku Rada Języka Polskiego uchwaliła taki sposób zapisu wieloczłonowych nazw miejscowych^[12][13][14]. Forma nazwy pisana bez łącznika, tzn. „Kudowa Zdrój” jest obecnie formą potoczną.

[edytuj] Polityka i administracja

[edytuj] Dzielnice i osiedla

• Brzozowie/Brzozowice
• Bukowina
• Czermna
• Jakubowice – polożone niedaleko Narodowego Parku Gór Stołowych.
• Pstrążna
• Słone
• Zakrze

[edytuj] Władze miasta

 Osobny artykuł: Rada Miejska w Kudowie-Zdroju.

Kudowa-Zdrój ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy Kudowy-Zdroju wybierają do swojej rady miasta 15 radnych w wyborach co 4 lata, w sześćiu okręgach wyborczych^[15]. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest zabytkowa willa, znajdująca się przy ulicy Zdrojowej 24.^[16].

Burmistrzowie Kudowy-Zdroju (od 1990)^[17]:

• 1990-1994 Piotr Pawelczyk
• od 1994 Czesław Kręcichwost

Mieszkańcy Kudowy-Zdroju wybierają parlamentarzystów z okręgu wyborczego Wałbrzych, a posłów do Parlamentu Europejskiego z dolnośląsko-opolskiego okręgu wyborczego z siedzibą we Wrocławiu^[18].

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie:

• Náchod^{[potrzebne źródło]}
• Hronov^{[potrzebne źródło]}
• Horn-Bad Meinberg^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Zobacz też

• miasta w Polsce
• nazwy miejscowości z łącznikiem

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Kudowy-Zdroju

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa dolnośląskiego Bardo • Bielawa • Bierutów • Bogatynia • Boguszów-Gorce • Bolesławiec • Bolków • Brzeg Dolny • Bystrzyca Kłodzka • Chocianów • Chojnów • Duszniki-Zdrój • Dzierżoniów • Głogów • Głuszyca • Góra • Gryfów Śląski • Jawor • Jaworzyna Śląska • Jedlina-Zdrój • Jelcz-Laskowice • Jelenia Góra • Kamienna Góra • Karpacz • Kąty Wrocławskie • Kłodzko • Kowary • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Legnica • Leśna • Lubań • Lubawka • Lubin • Lubomierz • Lwówek Śląski • Mieroszów • Międzybórz • Międzylesie • Milicz • Mirsk • Niemcza • Nowa Ruda • Nowogrodziec • Oborniki Śląskie • Oleśnica • Olszyna • Oława • Piechowice • Pieńsk • Pieszyce • Piława Górna • Polanica-Zdrój • Polkowice • Prochowice • Prusice • Przemków • Radków • Siechnice • Sobótka • Stronie Śląskie • Strzegom • Strzelin • Syców • Szczawno-Zdrój • Szczytna • Szklarska Poręba • Ścinawa • Środa Śląska • Świdnica • Świebodzice • Świeradów-Zdrój • Świerzawa • Trzebnica • Twardogóra • Wałbrzych • Wąsosz • Węgliniec • Wiązów • Wleń • Wojcieszów • Wołów • Wrocław • Zawidów • Ząbkowice Śląskie • Zgorzelec • Ziębice • Złotoryja • Złoty Stok • Żarów • Żmigród

p • d • e Powiat kłodzki Miasta Bystrzyca Kłodzka • Duszniki-Zdrój • Kłodzko • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Międzylesie • Nowa Ruda • Polanica-Zdrój • Radków • Stronie Śląskie • Szczytna Gminy miejskie Duszniki-Zdrój • Kłodzko • Kudowa-Zdrój • Nowa Ruda • Polanica-Zdrój Gminy miejsko-wiejskie Bystrzyca Kłodzka • Lądek-Zdrój • Międzylesie • Radków • Stronie Śląskie • Szczytna Gminy wiejskie Kłodzko • Lewin Kłodzki • Nowa Ruda