Leszek Balcerowicz – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Leszek Balcerowicz | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 19 stycznia 1947 Lipno |
| Wicepremier, Minister finansów | |
| Okres urzędowania | od 12 września 1989 do 23 grudnia 1991 |
| Poprzednik | Andrzej Wróblewski |
| Następca | Karol Lutkowski |
| Wicepremier, Minister finansów | |
| Przynależność polityczna | Unia Wolności |
| Okres urzędowania | od 31 października 1997 do 8 czerwca 2000 |
| Poprzednik | Marek Belka |
| Następca | Jarosław Bauc |
| Prezes Narodowego Banku Polskiego | |
| Okres urzędowania | od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007 |
| Poprzednik | Hanna Gronkiewicz-Waltz |
| Następca | Sławomir Skrzypek |
| Przewodniczący Unii Wolności | |
| Przynależność polityczna | Unia Wolności |
| Okres urzędowania | od 1 kwietnia 1995 do 18 grudnia 2000 |
| Poprzednik | Tadeusz Mazowiecki |
| Następca | Bronisław Geremek |
| Odznaczenia | |
 |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Leszek Balcerowicz (ur. 19 stycznia 1947 w Lipnie) – polski ekonomista (doktor habilitowany nauk ekonomicznych) i polityk, przedstawiciel szkoły ekonomicznej zwanej monetaryzmem, wicepremier i minister finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego (1989–1991), Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) i Jerzego Buzka (1997–2000), poseł na Sejm III kadencji (1997–2001), prezes Narodowego Banku Polskiego (2001–2007). Drugi przewodniczący Unii Wolności (1995–2000). Kawaler Orderu Orła Białego.
Spis treści |
[edytuj] Wykształcenie i kariera akademicka
W młodości w Toruniu trenował lekkoatletykę (biegi średniodystansowe).
W 1970 otrzymał z wyróżnieniem dyplom magisterski w Szkole Głównej Planowania i Statystyki (od 1990 Szkoła Główna Handlowa) na Wydziale Handlu Zagranicznego. W 1974 uzyskał tytuł MBA na Saint John's University w Nowym Jorku. W 1975 obronił pracę doktorską pt. Koszty przedsięwzięć innowacyjnych w SGPiS i został na tej uczelni zatrudniony jako adiunkt. Przez 11 lat był związany z Instytutem Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych SGPiS, gdzie zajmował się transferem postępu technicznego do krajów słabo rozwiniętych. W latach 1978-1980 pracował w Instytucie Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu przy KC PZPR, gdzie zajmował się urynkowieniem gospodarki socjalistycznej. W latach 80. odbył kilka stażów naukowych, m.in. na University of Sussex (Anglia) i Uniwersytecie w Marburgu. Habilitował się na SGPiS w 1990, przedstawiając pracę pt. Systemy gospodarcze. Elementy analizy porównawczej. W 1992 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego SGH i kierował katedrą Międzynarodowych Studiów Porównawczych. Jego dorobek naukowy to kilkadziesiąt publikacji w czasopismach naukowych oraz kilkanaście książek. Członek Stowarzyszenia Naukowego Collegium Invisibile[1].
[edytuj] Działalność polityczna
[edytuj] Polska Rzeczpospolita Ludowa
Był członkiem PZPR od 1969. W latach 1978-1980 kierował zespołem doradców-ekonomistów przy premierze PRL, który opracował raport o stanie państwa prognozujący szybki upadek polityki ekonomicznej Edwarda Gierka oraz stwierdził konieczność urynkowienia i zmian strukturalnych w przemyśle[2]. Po powstaniu "Solidarności" został członkiem rady ekspertów ekonomicznych związku, w ramach której opracował projekt łagodnego przejścia z gospodarki planowej do gospodarki pół-wolnorynkowej opartej na samorządach pracowniczych. Po wprowadzeniu w 1981 stanu wojennego wystąpił z PZPR.
[edytuj] Minister finansów
W okresie od 12 września 1989[3] do 12 stycznia 1991 zajmował stanowiska wicepremiera i ministra finansów w pierwszym niekomunistycznym rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Te same funkcje pełnił także w gabinecie Jana Krzysztofa Bieleckiego (w okresie od 12 stycznia[4] do 5 grudnia 1991).
Jako minister finansów był praktycznie główną osobą odpowiedzialną za przeprowadzenie transformacji Polski z gospodarki planowo-socjalistycznej do społecznej gospodarki rynkowej. Plan zmian (określany następnie jako "Plan Balcerowicza"), przygotowany pod wpływem doktryny Jeffreya Sachsa (profesora Uniwersytetu Harvarda) umożliwił rozpoczęcie szybkiego programu reform. W ciągu półtora roku doprowadzono do zdławienia hiperinflacji z poziomu 685,8% (1990) do 60% rocznie, urealniono kurs walutowy złotego, wprowadzono jego wewnętrzną wymienialność, przeprowadzono reformę bankowości, zrównoważono detaliczny rynek wewnętrzny, rozpoczęto reformy podatkowe i ubezpieczeniowe, które były później kontynuowane przez kolejnych ministrów. Taki sposób przeprowadzenia transformacji był później naśladowany z różnym skutkiem w innych państwach byłego bloku wschodniego. Pod koniec urzędowania w grudniu 1991 podpisał m.in. Układ Stowarzyszeniowy RP z EWG.
"Plan Balcerowicza" stanowiący przede wszystkim narzędzie antyinflacyjne bywał utożsamiany z całością transformacji ustrojowej. Krytycznie koszty społeczne i osiągnięcia tych reform oceniał m.in. późniejszy minister finansów Grzegorz Kołodko. Sam Leszek Balcerowicz był też uznawany za źródło problemów, które wiązały się z transformacją, co doprowadziło do powstania sloganu "Balcerowicz musi odejść".
Jego działalność jako ministra finansów dwukrotnie była przedmiotem sejmowego postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej. W obu przypadkach sejm umorzył postępowanie: w 1993[5] i 1994[6].
W 1995 powrócił do działalności politycznej, obejmując w kwietniu tego roku stanowisko przewodniczącego Unii Wolności. W wyborach parlamentarnych we wrześniu 1997 z listy tej partii zdobył mandat posła na Sejm III kadencji, uzyskując najlepszy indywidualny wynik w okręgu katowickim (ponad 91 tys. głosów).
W rządzie Jerzego Buzka po raz trzeci objął stanowiska wicepremiera i ministra finansów, zajmując je w okresie od 31 października 1997[7] do 8 czerwca 2000[8], tj. do czasu rozpadu koalicji AWS-UW.
[edytuj] Prezes Narodowego Banku Polskiego
Jesienią 2000 zrezygnował z kandydowania na kolejną kadencję przewodniczącego Unii Wolności. 22 grudnia tego samego roku został wybrany przez Sejm stosunkiem głosów 226:214 prezesem Narodowego Banku Polskiego. Pełnił tę funkcję od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007 i jako prezes NBP od 1 maja 2004 wchodził z urzędu w skład Rady Ogólnej Europejskiego Banku Centralnego.
[edytuj] Działalność pozapolityczna
W latach 1992-2000 przewodniczył radzie naukowej Fundacji Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych CASE.
We wrześniu 2007 stanął na czele założonej przez siebie fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju.
W czerwcu 2008 został przewodniczącym rady nadzorczej europejskiego think tanku Bruegel. W październiku tego samego roku został wiceprezydentem International Atlantic Economic Society[9] oraz członkiem grupy roboczej Unii Europejskiej mającej szukać sposobów wyjścia z kryzysu ekonomicznego[10].
[edytuj] Życie prywatne
Żonaty z Ewą Balcerowicz. Ma troje dzieci: Macieja (ur. 1972), Wojciecha (ur. 1980) i Annę (ur. 1984).
[edytuj] Nagrody i wyróżnienia
Za swoje dokonania jako minister finansów został uhonorowany wieloma nagrodami krajowymi i międzynarodowymi:
- W 1991 otrzymał, jako pierwszy, tytuł Człowiek Roku tygodnika Wprost.
- W 1992 został, jako pierwszy przedstawiciel Europy Środkowo-Wschodniej, wyróżniony Nagrodą Ludwiga Erharda.
- W 1994 otrzymał "Nagrodę Kisiela".
- W październiku 1998 otrzymał nagrodę "Minister Finansów roku 1998" przyznaną przez brytyjski miesięcznik finansowy "Euromoney".
- W styczniu 1999 przyznano mu nagrodę dla najwybitniejszego Europejczyka w 1998.
- W 1999 otrzymał Nagrodę Środkowoeuropejską (Central European Award) dla najlepszego ministra finansów 1998.
- W 2000 otrzymał honorowy tytuł Osobowość Roku Warmii i Mazur 1999.
- W 2000 został wyróżniony, przyznawaną po raz pierwszy, Nagrodą Friedricha Augusta von Hayeka.
- W 2001 otrzymał Nagrodę im. Carla Bertelsmanna za wybitne osiągnięcia w dziedzinie transformacji gospodarczej w Polsce
- W 2002 wyróżniony Nagrodą Fundacji Fasela za zasługi dla społecznej gospodarki rynkowej.
- W 2005 został uhonorowany najwyższym polskim odznaczeniem, Orderem Orła Białego[11].
- Został uhonorowany w swym rodzinnym mieście Toruniu w Alei Gwiazd, gdzie w 2005 na Rynku Staromiejskim odsłonił trzecią z serii "katarzynek" – podpisów słynnych torunian.
- W 2006 został laureatem nagrody "Galeria Chwały Polskiej Ekonomii", wyróżnienia przyznawanego przez jury wytypowane przez "Manager Magazin", PKPP Lewiatan, SGH i Akademię Leona Koźmińskiego.
- W 2009 roku otrzymał Medal św. Jerzego przyznawany przez redakcję "Tygodnika Powszechnego" za walkę ze smokiem ignorancji i apatii w sferze ekonomii[12].
- W 2010 otrzymał nagrodę Superwiktora oraz został laureatem Nagrody Jana Nowaka-Jeziorańskiego[13].
[edytuj] Doktoraty honorowe
Tytuły doktora honoris causa przyznały mu następujące uczelnie:
- 1993: Uniwersytet w Aix-en-Provence (Francja)
- 1994: University of Sussex w Wielkiej Brytanii
- 1996: De Paul University of Chicago (USA)
- 1998: Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu[14], Dundee University, Staffordshire University w Wielkiej Brytanii
- 1999: Uniwersytet Ekonomiczny w Bratysławie (Słowacja)
- 2001: Uniwersytet Europejski Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (Niemcy)
- 2002: Uniwersytet del Pacifico w Limie (Peru), Uniwersytet "Alexandru Ioan Cuza" w Jassach (Rumunia),
- 2004: Uniwersytet im. Georga Mercatora w Duisburgu (Niemcy)
- 2006: Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu, Uniwersytet Gdański[15]
- 2007: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie[16]
- 2008: Uniwersytet Warszawski[17], Uniwersytet Nowej Południowej Walii w Sydney
- 2010: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie[18]
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2 kwietnia 2011].
- ↑ Rząd prawie gotów, "Gazeta Wyborcza" Nr 88 z 9 września 1989, s. 3
- ↑ M.P. z 1989 r. Nr 32, poz. 243
- ↑ M.P. z 1991 r. Nr 3, poz. 12
- ↑ M.P. z 1993 r. Nr 13, poz. 86
- ↑ M.P. z 1994 r. Nr 34, poz. 278
- ↑ M.P. z 1997 r. Nr 81, poz. 787
- ↑ M.P. z 2000 r. Nr 17, poz. 360
- ↑ Balcerowicz wiceprezydentem International Atlantic Economic Society. gazeta.pl, 13 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
- ↑ Balcerowicz przyjął zaproszenie do unijnej grupy ds. kryzysu finansowego. gazeta.pl, 73 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
- ↑ M.P. z 2006 r. Nr 2, poz. 19
- ↑ Werdykt Kapituły Medalu św. Jerzego. onet.pl, 2 czerwca 2009. [dostęp 28 czerwca 2010].
- ↑ Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego 2010. wroclaw.pl, 4 czerwca 2010. [dostęp 4 czerwca 2010].
- ↑ Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
- ↑ Lista honorowych doktoratów UG. univ.gda.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
- ↑ Doktoraty Honoris Causa. sgh.waw.pl. [dostęp 26 maja 2010].
- ↑ Doktorat honoris causa dla prof. Leszka Balcerowicza. uw.edu.pl, 6 marca 2008. [dostęp 26 maja 2010].
- ↑ Balcerowicz z doktoratem honoris causa. wprost.pl, 25 maja 2010. [dostęp 25 maja 2010].
[edytuj] Bibliografia
- Strona sejmowa posła III kadencji. [dostęp 25 maja 2010].
- Leszek Balcerowicz w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 25 maja 2010].
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Leszek Balcerowicz – strona prywatna. [dostęp 25 maja 2010].
- Strona poświęcona Leszkowi Balcerowiczowi. [dostęp 25 maja 2010].
|
||||||||||
|
||||||||||
|
|||||||
|
|||||
|
|||||||