Poznaj przeszłość Warszawy

Mława
Herb Mławy Flaga Mławy
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	mławski
Gmina	gmina miejska
Prawa miejskie	1429[1]
Burmistrz	Sławomir Kowalewski
Powierzchnia	35,50 km²
Wysokość	135–180 m n.p.m.
Ludność (2009) • liczba • gęstość	30 423 857,0 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 23
Kod pocztowy	06-500 do 06-501
Tablice rejestracyjne	WML
Położenie na mapie Polski Mława
53°07′N 20°22′E / 53.117, 20.367Na mapach: 53°07′N 20°22′E / 53.117, 20.367
TERC (TERYT)	1141813011
Urząd miejski Stary Rynek 19 06-500 Mława
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Mława w Wikisłowniku
Strona internetowa

Mława – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim. Miasto powiatowe leżące na Mazowszu, na Wzniesieniach Mławskich, w pobliżu rzeki Mławki, tuż przy granicy z województwem warmińsko-mazurskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego. Wg danych z 26 czerwca 2009 miasto posiadało 30 423 mieszkańców.

[edytuj] Geografia

Według danych z roku 2005 Mława ma obszar 34,86 km², w tym:

• użytki rolne: 54%
• użytki leśne: 24%
• tereny zurbanizowane i zabudowane: 21%
• pozostałe – tereny różne i pod wodą 1%

Miasto stanowi 2,08% powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy: Iłowo-Osada, Lipowiec Kościelny, Szydłowo, Wieczfnia Kościelna, Wiśniewo, Dzierzgowo

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2004^[2]:

[edytuj] Klimat

[edytuj] Komunikacja

Ratusz

Przedsiębiorstwo PKS Mława jest jedną z największych firm tego typu w województwie mazowieckim. Zapewnia bezpośrednie połączenia Mławy z Bydgoszczą, Warszawą, Olsztynem, Toruniem, Łodzią, Łomżą, Płockiem, Ciechanowem i Gdańskiem. Kursy lokalne docierają do Żuromina, Lidzbarka, Raciąża, Działdowa, Nidzicy, Strzegowa, Glinojecka i innych miejscowości. W porze wakacji letnich przedsiębiorstwo uruchamia szereg linii dalekobieżnych łączących Warszawę i Mławę z kurortami takimi jak Jastrzębia Góra, Hel, Krynica Morska, Darłowo, Giżycko i Międzyzdroje. PKS Mława posiada 2 placówki terenowe – w pobliskim Żurominie oraz w Działdowie w województwie warmińsko-mazurskim.

W Mławie zatrzymują się pociągi Kolei Mazowieckich oraz Przewozów Regionalnych.

Przez Mławę przebiega droga krajowa nr 7, drogi wojewódzkie: nr 544 Brodnica - Działdowo – Mława – Przasnysz - Ostrołęka, nr 563 Rypin – Żuromin – Mława, nr 615 Mława – Ciechanów, drogi powiatowe o numerach: 351, 303, 312, 320, 352.

[edytuj] Edukacja

 Osobny artykuł: Edukacja w Mławie.

Edukacja mławska ma bogate tradycje historyczne a od pewnego czasu zapewnia pełen cykl edukacyjny od żłobka po studia wyższe zarówno w placówkach publicznych jak i prywatnych. W Mławie znajduje się 5 szkół podstawowych, 4 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące i 5 liceów profilowanych i szkół zawodowych. Tę podstawową edukację uzupełnia szkolnictwo artystyczne – szkoła muzyczna I i II stopnia i wyższe – Wydział Humanistyczno-Techniczny w Mławie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Ciechanowie. Kształci on studentów w kierunkach Elektronika i Telekomunikacja oraz Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna.

[edytuj] Życie kulturalne

• Kino "Kosmos"
• Miejski Dom Kultury – strona
• Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej – strona
• Muzeum Juszkiewiczów – prywatne
• Stacja Naukowa im. Stanisława Herbsta
• Galeria Z – pracownia malarska
• Archiwum Państwowe
• Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia – sala koncertowa z organami

[edytuj] Historia

Stary Rynek w Mławie. Widok ogólny na kościół farny Św. Trójcy i ratusz

Kamienica secesyjna, róg ulic Żeromskiego i 3 Maja

Kamienica secesyjna, Stary Rynek

Kamienica secesyjna przy Zielonym Rynku (w stanie ruiny)

Hala targowa

Kościół farny pod wezwaniem Św. Trójcy

Kościół na wzgórzu cmentarnym pod wezwaniem Św. Wawrzyńca

Dom drewniany piętrowy, ul. Warszawska 51

Modernistyczny budynek bankowy (lata trzydzieste XX wieku), ul. Lelewela 6

[edytuj] Kalendarium

• 1426 – 2 lipca trzej książęta mazowieccy: Siemowit V, Trojden II i Władysław I odbywają w Mławie posiedzenie sądu książęcego.
• 1429 – 13 lipca nadanie praw miejskich. Książęta mazowieccy, Siemowit, Kazimierz II, Władysław I, nadają Mławie przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim.
• 1470 – pierwszy mławianin Jakub syn Wojciecha z Mławy zapisał się na Akademię Krakowską.
• 1477 – prawdopodobny rok wzniesienia pierwszego murowanego kościoła – kościół parafialny na rynku pod wezwaniem Św. Trójcy.
• 1485 – najstarsza (pierwsza) wzmianka o szkole parafialnej i jej nauczycielu, był nim bakałarz Mikołaj
• 1491 – został zatwierdzony przez księcia Janusza II cech szewców w Mławie na prawach szewców w Ciechanowie.
• 1495 – Mława przestała być miastem książęcym i została przez króla Jana Olbrachta włączona do ziem Królestwa Polskiego stając się częścią dóbr królewskich. Mława została starostwem niegrodzkim.
• 1504 – źródła historyczne wymieniają pierwszego znanego burmistrza Mławy, którym jest Piotr Czychwlas.
• 1521 – podczas wojny pruskiej Mławę najechały i złupiły wojska krzyżackie, w mieście wybuchł wielki pożar
• 1543 - Zygmunt I Stary potwierdza przywileje dla miasta.
• 1545
  • Mława powiększyła swoje terytorium przez włączenie do miasta części łąk Niemyje.
  • przywilej Zygmunta Starego na pobudowanie ratusza.
• 1550 – prawdopodobnie w tym roku powstał na obecnym wzgórzu cmentarnym drewniany kościół pw. Św. Wawrzyńca.
• 1564 - lustracja miasta wymienia 424 domy i 22 niezabudowane działki.
• 1572-1573 – epidemia dżumy, zmarło 1300 osób
• Pod koniec XVI w. Janusz Grabowski wykupił wójtostwo Mławy z rąk prywatnych^[4]
• 1659 – wojska szwedzkie spaliły Mławę.
• 1661-1662 – epidemia dżumy
• 1692 – 23 listopada wielki pożar strawił prawie całe miasto włącznie z kościołem i ratuszem.
• 1708-1712 – epidemia dżumy.
• 1730 – powstanie na mocy przywileju Augusta II cechu oraczy.
• 1764 – Mława staje się starostwem grodowym. Do starostwa należą wsie: Modła,Nowa Wieś, Wola i Mławka.
• 1765 - według lustracji miasto liczy 85 domów.
• 1776 – 19 września kolejny wielki pożar niszczy pięć ulic i ratusz.
• 1782 – zakończenie odbudowy spalonego ratusza
• 1795 – Mława przechodzi pod panowanie Prus (III rozbiór Polski)
• 1797 – władze zaborcze zorganizowały getto żydowskie
• 1805 – powstała pierwsza apteka
• 1807 – Mława została włączona do Księstwa Warszawskiego.
• 1815 – Mława została włączona do Królestwa Polskiego.
• 1824 – zwiększenie terytorium miasta przez włącznie w jego skład przedmieść (wsi?) Zabrody.
• 1837 – epidemia cholery
• 1856 – powstaje szpital
• 1869 – popowstaniowe represje, carskie władze zamykają szkołę powiatową.
• 1877 – oddanie do użytku linii kolejowej, dworca, powstaje komora celna i warsztaty kolejowe
• 1889 – powstanie straży pożarnej
• 1898 – epidemia cholery
• 1906
  • otwarcie Szkoły Handlowej (siedmioklasowej)
  • otwarcie pierwszej biblioteki i czytelni
• 1909 – powstała Mławska Spółdzielnia Spożywców
• 1914 (lipiec i sierpień) – miasto na przemian czternaście razy zajmowane przez wojska niemieckie i rosyjskie.
• 1917 – powstało gimnazjum żydowskie
• 1923 – data założenie Miejskiego Klubu Piłkarskiego – Mławianka Mława
• 1925 – została uruchomiona elektrownia miejska
• 1929 – 18 grudnia otwarcie muzeum regionalnego
• 1930 – w Mławie złożył wizytę prezydent Ignacy Mościcki.
• 1939 – II wojna światowa
  • 1-3 września bitwa pod Mławą. Bitwa pod Mławą: http://mlawainfo.pl/?p=1447
  • Mława została przyłączona do Rzeszy Niemieckiej
• do 1942 - wymordowanie przez Niemców 6.500 mławskich Żydów
• 1945 – 18 stycznia Niemcy zamordowali w żwirowni na Kalkówce pod Mławą 364 osoby.
• 1985 – w Mławie uroczystą wizytę złożył przedstawiciel stolicy apostolskiej arcybiskup Luigi Poggi.
• 1987 – powstała parafia Matki Bożej Królowej Polski
• 1991 – Pogrom mławski
• 1999 – Mława po raz kolejny stałą się miastem powiatowym
• 2003 – 12 października Rada Miejska w Mławie nadała tytuł Honorowego Obywatela miasta Mławy papieżowi Janowi Pawłowi II
• 2004 – 1 stycznia przyłączono do granic administracyjnych Mławy wsie Piekiełko i Krajewo

[edytuj] Zabytki

• Kościół parafialny pw. św. Trójcy – wybudowany w 1477 r. pierwotnie w stylu gotyckim. Po pożarze z 1692 roku został odnowiony w stylu barokowym latach 1712-1719. Powiększony i całkowicie przebudowany w latach 1882-1886 w stylu stylu neobarokowym poprzez dostawienie naw bocznych i wież frontowych^[5]. Pozostałościami po pierwotnym założeniu gotyckim są ściany prezbiterium z oknem nad ołtarzem, łuk tęczowy oddzielający prezbiterium od nawy głównej i widoczna za ołtarzem bocznym w prawej nawie przypora zewnętrzna znajdująca się obecnie wewnątrz świątyni.
• Kościół pw. św. Wawrzyńca – 1786 r. na wzgórzu cmentarnym, późnobarokowy z klasycyzującą elewacją frontową. Wcześniejsza od kościoła zakrystia sklepiona kolebkowo-krzyżowo powstała w 2 poł. XVI wieku z fundacji mieszczan mławskich braci Zagórnych: Marcina i Andrzeja kanonika gnieźnieńskiego. W 1550 roku powstał kolejny kościół drewniany, a w 1786 obecny murowany^[6].
• Ratusz miejski – zbudowany pod koniec XVIII w. Z wieży ratuszowej odgrywany jest codziennie o 12:00 hejnał Mławy
• Spichlerz "Lelewelówka" drewniany z XVIII w., jedyna pozostałość po zabudowaniach starościńskich, czasami zwyczajowo zwanych zamkiem
• Kamienice z elementami dekoracji secesyjnych z początku XX w.
• Pomnik Obrońcom Mławy upamiętniający bitwę pod Mławą w 1939 r.
• Pozycja Mławska – linia polskich fortyfikacji wybudowanych w przeddzień II wojny światowej. W skład obiektu wchodzi 55 schronów żelbetowych, pozostałości budowli ziemno drewnianych i okopów. Pozycja Mławska była główna areną bitwy po Mławą
• Więzienie powiatowe wybudowane w 1889 roku, obecnie siedziba oddziału Archiwum Państwowego Miasta Stołecznego Warszawy.
• Hala Targowa z 1912 roku wybudowana według projektu miejskiego architekta Stefana Usakiewcza
• Spichlerz Obywatelski przy ulicy Długiej, wybudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku, obecnie supermarket i dom handlowy
• Park miejski im. Dąbrowszczaków, założony w 1897 roku jako ogród spacerowy, powstał z poszerzenia ogrodu przy cerkwi prawosławnej. Przez mieszczan zwany "Salonem Mławy". Po II wojnie światowej nazwany im. J. Stalina a od 1956 do dzisiaj im. Dąbrowszczaków. W parku warto zobaczyć fontannę wykonaną w brązie według projektu autorstwa Andrzeja Borcza przedstawiającą czterech zdunów, legendarnych założycieli miasta i Muławę od której imienia miasto wywodzi swoją nazwę, pomnik Józefa Piłsudskiego, Dąb Niepodległości z tablicą pamiątkową oraz dawną popówkę, jedyna pozostałość po cerkwi mieszcząca obecnie przychodnię dziecięcą.
• Bank przy ulicy Lelewela 6 (lata trzydzieste XX w.) – wybitny w skali kraju przykład architektury modernistycznej, realizacja pracy dyplomowej absolwenta Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Wacława Olszewskiego (domniemane autorstwo projektu).
• Dom drewniany piętrowy przy ulicy Warszawskiej 51

[edytuj] Wspólnoty religijne

W Mławie działają cztery parafie rzymskokatolickie oraz dwa zbory o charakterze ewangelicznym:

[edytuj] Parafie rzymskokatolickie

• Parafia Świętej Rodziny w Mławie (której proboszczem jest ks. Sławomir Kowalski)
• Parafia Matki Boskiej Królowej Polski w Mławie (której proboszczem jest ks. Kazimierz Ziółkowski)
• Parafia św. Jana Kantego w Mławie (której proboszczem jest ks. Janusz Cegłowski)
• Parafia św. Stanisława BM w Mławie (której proboszczem jest ks. Ryszard Kamiński)

[edytuj] Zbory ewangelickie

• Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan
• Kościół Chrześcijański w Mławie

[edytuj] Mławianie

[edytuj] Znane osoby urodzone w Mławie

• Roman Chałaczkiewicz − ambasador w Zjednoczonych Emiratach Arabskich
• Stefan Dołęga-Zakrzewski
• Tadeusz Wacław Korzybski − biochemik, twórca polskiej penicyliny (zm. 2002)
• Bernard Kryszkiewicz
• Wojciech Lipniacki
• Halina Rudnicka
• Hanna Rudzka-Cybisowa
• Wincenty Rzymowski − polityk
• Waldemar Tkaczyk
• Anna Tomaszewicz-Dobrska (1854-1918) − pierwsza Polka, która uzyskała dyplom lekarza
• Grzegorz Skawiński
• Barbara Rogowska
• Tekla Bądarzewska-Baranowska − polska pianistka, kompozytorka Modlitwy Dziewicy

[edytuj] Osoby związane z Mławą

• Ryszard Bacciarelli
• Stanisław Grzepski (Grzebski)
• Ryszard Juszkiewicz
• Zuzanna Morawska
• Władysław Smoleński
• Ewa Szelburg-Zarembina
• Marek Jóźwiak - Były piłkarz m.in. MKS Mława, Legii Warszawa i Reprezentacji Polski

[edytuj] Sport i turystyka

• Zalew "Ruda"
• Stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji
• Hala sportowa
• Klub Strzelectwa Sportowego "Kaliber" - w pełni kryta strzelnica sportowa
• Mławska Kolej Dojazdowa (wąskotorowa)
• Korty ziemne "TKiKF Relax"
• Kryty basen
• MKS Mława
• AZS UWM Mława – siatkówka
• Las miejski – strzelnica sportowa, ścieżka zdrowia, miejsce spacerów
• Park miejski im. Dąbrowszczaków
• Uczniowski klub judo
• 19 sierpnia 2007 miał miejsce w Mławie wyścig rowerowy z serii Mazovia MTB Marathon. Rozegrano też Mistrzostwa Mazowsza w Maratonie MTB

[edytuj] Ciekawostki

W filmie Nie ma róży bez ognia rozgrywa się "dramatyczna" sytuacja związana z autobusem do Mławy, do którego chce wejść główny bohater Jan Filikiewicz, aby dowiedzieć się, co wiąże z Mławą Jerzego Dąbczaka, byłego męża Wandy Filikiewicz, zakwaterowanego do mieszkania Filikiewiczów.

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie^[7]:

• Bartoszyce
• Raseiniai
• Saverne
• Baranáin
• Castellalto
• Cellino Attanasio
• Cermignano
• Canzano ^[8]
• Năsăud
• Moscufo

[edytuj] Zobacz też

• Gazeta Mławska
• Gmina Mława
• Stary cmentarz żydowski w Mławie
• Nowy cmentarz żydowski w Mławie

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• praca zbiorowa, Ziemia Zawkrzeńska, Mława 1996, wyd. Stacja Naukowa w Mławie im. Stanisława Herbsta, ISBN (brak)
• Wojciech Górczyk. Ciechanów - Lokacja i geneza herbu. „In Tempore”, s. 11, 2010. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. ISSN 1898-9020 (pol.). [dostęp 2011-07-20]. 
• Leszek Zygner, Historia parafii mławskiej, Toruń 1995, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, ISBN 83-86014-09-6
• Leszek Zygner, Mława – miasto pogranicza, Ciechanów 2002, wyd. Drukarz S.C. i Stowarzyszenie Rozwoju Wiedzy i Umiejętności w Mławie, ISBN 83-905127-7-7
• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce pod redakcją Izabeli Galiciej i Hanny Sygietyńskiej, tom X – Dawne województwo warszawskie zeszyt 9 – Mława i okolice, Warszawa 1985, wyd. Polska Akademia Nauk Instytut Sztuki, ISBN 83-221-0300-X
• Dominik Staszewski, Mława – opis historyczny, Warszawa 1907, druk Fr. Karpińskiego, Elektoralna 14, ISBN (brak)
• Józef Ostaszewski, Osobliwości historyczne Mławy, Mława 1937, druk B. Kowalskiego, ISBN (brak)

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Hufiec ZHP Mława
• Mława w dokumencie archiwalnym
• Mława w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.

p • d • e Miasta powiatowe województwa mazowieckiego Miasta grodzkie Ostrołęka • Płock • Radom • Siedlce • Warszawa Siedziby powiatów ziemskich Białobrzegi • Ciechanów • Garwolin • Gostynin • Grodzisk Mazowiecki • Grójec • Kozienice • Legionowo • Lipsko • Łosice • Maków Mazowiecki • Mińsk Mazowiecki • Mława • Nowy Dwór Mazowiecki • Ostrów Mazowiecka • Otwock • Ożarów Mazowiecki • Piaseczno • Płońsk • Pułtusk • Pruszków • Przasnysz • Przysucha • Sierpc • Sochaczew • Sokołów Podlaski • Szydłowiec • Węgrów • Wyszków • Zwoleń • Żuromin • Żyrardów

p • d • e Powiat mławski Miasta Mława Gminy miejskie Mława Gminy wiejskie Dzierzgowo • Lipowiec Kościelny • Radzanów • Strzegowo • Stupsk • Szreńsk • Szydłowo • Wieczfnia Kościelna • Wiśniewo