Marszałek Polski – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Marszałek Polski Wojska Lądowe |
|
| Aktualne oznaczenie stopnia | |
 naramiennik |
|
 kurtka nieprzemakalna |
|
| Oznaczenie stopnia – przedwojenny | |
 naramiennik |
Marszałek Polski – najwyższy stopień wojskowy w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Spis treści |
[edytuj] Historia
19 marca 1920 Józef Piłsudski przyjął dla siebie i zatwierdził jako Naczelny Wódz unikalny stopień Pierwszego Marszałka Polski[1]. Z prośbą o przyjęcie takiego stopnia wystąpiła Ogólna Komisja Weryfikacyjna „w dowód czci i hołdu dla Wodza naczelnego”[2]. W sytuacji, w której ustawa z dnia 2 sierpnia 1919 r. o ustaleniu starszeństwa i nadaniu stopni oficerskich w wojsku polskiem[3] nie przewidywała stopnia marszałka, Ogólna Komisja Weryfikacyjna, pomimo powoływania się na powyższą ustawę, działała w powyższym przypadku m.in. z naruszeniem art. 10 tejże ustawy.
W poniedziałek 15 listopada 1920 roku na Placu Zamkowym w Warszawie miało miejsce uroczyste wręczenie buławy marszałkowskiej Pierwszemu Marszałkowi Polski Józefowi Piłsudskiemu. Buławę, symbol władzy i bezwzględnego posłuchu, wręczył żołnierz frontowy. Buława została poświęcona przez biskupa polowego Stanisława Galla w czasie mszy polowej.
Poza Józefem Piłsudskim – Pierwszym Marszałkiem Polski, stopień Marszałka Polski otrzymało jeszcze trzech Polaków, jeden obywatel ZSRR i jeden cudzoziemiec – obywatel III Republiki Francuskiej. Oficerowie legitymujący się obcym obywatelstwem, obok stopnia Marszałka Polski, posiadali już wcześniej stopnie marszałków ZSRR (Rokossowski) oraz Francji i Anglii (Foch).
13 kwietnia 1923 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych gen. dyw. Kazimierza Sosnkowskiego i premiera rządu, gen. dyw. Władysława Sikorskiego mianował Ferdinanda Focha Marszałkiem Polski. 15 kwietnia 1923 generał Sosnkowski, w imieniu prezydenta RP, wręczył mu nominację. Mianowanie Ferdynanda Focha nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 23 marca 1922 r. o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów Wojsk Polskich[4]. Artykuł 39 cytowanej ustawy stanowił, że „stopień marszałka Polski nadaje prezydent Rzeczypospolitej za wyjątkowe zasługi w obronie Ojczyzny”.
| # | Nazwisko | Data nadania | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 1 |  Józef Piłsudski |
19 marca 1920 | Pierwszy Marszałek Polski |
| 2 |  Ferdinand Foch |
13 kwietnia 1923 | także Marszałek Francji, Marszałek polny Wielkiej Brytanii |
| 3 |  Edward Śmigły-Rydz |
10 listopada 1936 | |
| 4 |  Michał Rola-Żymierski |
3 maja 1945 | |
| 5 |  Konstanty Rokossowski |
5 listopada 1949 | także Marszałek ZSRR |
| 6 |  Marian Spychalski |
7 października 1963 |
W II Rzeczypospolitej stopień marszałka otrzymało trzech oficerów. Dwaj kolejni awansowani byli w latach 1945-1949. Władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej mianowały tylko jednego oficera. Trzech, z sześciu Marszałków Polski, w czasie I wojny światowej walczyło w Legionach Polskich. Wszyscy oficerowie mianowani Marszałkami Polski po II wojnie światowej byli ofiarami stalinizmu. Uwzględniając osobę Józefa Piłsudskiego, jako represjonowanego przez carską Ochranę, to czterech z pięciu Polaków, mianowanych Marszałkami Polski, miało w swoich życiorysach pobyt w więzieniach, gułagu i na zesłaniu, z powodów politycznych i ideologicznych. Szczególnym przypadkiem jest Michał Rola-Żymierski, który w dwudziestoleciu międzywojennym był również zdegradowany i więziony z przyczyn natury kryminalnej. Po jego śmierci, 15 października 1989, nie było już w Polsce oficerów noszących stopień marszałka. Stan ten trwa do chwili obecnej pomimo braku przeszkód natury prawnej.
W obecnym stanie prawnym „Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej mianuje na stopień wojskowy Marszałka Polski oficera posiadającego stopień wojskowy generała (admirała) za wyjątkowe zasługi dla Sił Zbrojnych.”[5].
[edytuj] Oznaki i insygnia
Oznakami Marszałka Polski są:
- wężyk generalski oraz dwie skrzyżowane buławy na naramiennikach i otoku czapki,
- dwa galony na daszku czapki (srebrne paski szerokości 6 mm wzdłuż krawędzi daszka, jak u oficerów starszych),
- orzełki i dwie skrzyżowane buławy na kołnierzach kurtek mundurów oraz płaszczy.
- proporczyk marszałkowski na pojazdach mechanicznych (dwie buławy ze złotym wężykiem generalskim)
Insygnium w Polsce stanowi buława marszałkowska.
-
Buława (mniejsza) marsz. Rydza-Śmigłego
Przypisy
- ↑ Dekret L. 2093 Wodza Naczelnego z 19 marca 1920 (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 12 z 03.04.1920 r.).
- ↑ Rozkaz L. 1088 Ministra Spraw Wojskowych z 19 marca 1920 (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 12 z 03.04.1920 r.).
- ↑ Dz. U. z 1919 r. Nr 65, poz. 399
- ↑ Dz. U. z 1922 r. Nr 32, poz. 256
- ↑ Art. 76 ust. 6 Ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z póź. zm.).
[edytuj] Zobacz też
|
||||||||||
|
|||||||||||