Poznaj przeszłość Warszawy

Mońki – Wikipedia, wolna encyklopedia

Mońki – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Mońki
Herb Flaga
Herb Moniek Flaga Moniek
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat moniecki
Gmina Mońki
gmina miejsko-wiejska
Założono początek XVI w.
Prawa miejskie 1965 r.
Burmistrz Zbigniew Karwowski
Powierzchnia 7,66[1] km²
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
10 371[1]
1364 os./km²
Strefa numeracyjna
 +48 85
Kod pocztowy 19-100 do 19-101
Tablice rejestracyjne BMN
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Mońki"
Mońki
53°24′N 22°49′E / 53.4, 22.817Na mapach: 53°24′N 22°49′E / 53.4, 22.817
TERC
(TERYT)		 3202608064
Urząd miejski
ul. Słowackiego 5a
19-100 Mońki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Mońki w Wikisłowniku
Strona internetowa

Mońki – miasto w woj. podlaskim, w powiecie monieckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Mońki. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. białostockiego.

Spis treści

[edytuj] Historia

Wieś założona na początku XVI w. przez ród Mońków; jako zaścianek szlachecki,który w 1535 r. otrzymał Mikołaj Kaczorowski, od 1795 w zaborze pruskim, od 1815 w zaborze rosyjskim. W 1881 r. zbudowano stację kolejową, przy której powstało niewielkie osiedle. Rozbudowywało się ono dzięki obecności pobliskich koszar rosyjskich (znajdujących się w Hornostajach). W 1910 istniała placówka pocztowa telegraficzna. Do 1914 w Mońkach miała miejsce dyslokacja 62 Suzdalskiego Pułku Piechoty. Podczas I wojny światowej Niemcy (8 Armia) oblegli pobliską twierdzę w Osowcu, używając gazów bojowych (chloru), jednak zabudowania w samych Mońkach nie zostały zniszczone. W okresie międzywojennym utworzono w Mońkach parafię rzymskokatolicką, a w latach 1921-1935 wybudowano neobarokowy kościół projektu Stefana Szyllera. Pierwszym proboszczem został od 22 grudnia 1920 r. ks. Mieczysław Małynicz-Malicki. Powstał także nowy dworzec. Wraz z wybuchem II wojny światowej i zajęciem wschodnich ziem Polski przez ZSRR, w Mońkach utworzono wydział NKWD. W czasie okupacji niemieckiej zainstalowano regionalne centrum dowodzenia. Działały BCh. Podczas wycofywania się z tego rejonu, hitlerowcy wysadzili moniecki kościół parafialny. W latach 1954-1975 Mońki były siedzibą powiatu, mimo że prawa miejskie uzyskały dopiero 1 stycznia 1965 r. W 1958 roku Przewodniczącym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej został Czesław Gartych. Wraz ze stworzeniem w Mońkach centrum powiatowego, rozpoczął się ich szybszy rozwój. W 1983 roku powstał Zakład Montażu Elementów Dyskretnych UNITRA CEMI. Od reformy administracyjnej w 1999 r. stanowią ponownie siedzibę powiatu.

Organizowane jest dwudniowe święto miasta (od roku 2007 na przełomie lipca i sierpnia).

Od roku 1977 organizowane jest Święto Ziemniaka. W 2008 roku odbyła się XV edycja tej imprezy, jako "Święto Ziemniaka w Mońkach. Kresowy Jarmark Produktów Kresowych i Ekologicznych".

[edytuj] Gospodarka

W Mońkach rozwinął się przemysł spożywczy, obsługujący gospodarstwa rolne powiatu. Największym zakładem w mieście jest mleczarnia "MSM Mońki", specjalizująca się w produkcji serów twardych typu holenderskiego i szwajcarskiego. Ponadto w Mońkach i okolicach istnieje jeszcze pewna liczba pomniejszych zakładów przemysłowych, związanych głównie z przemysłem spożywczym (dojrzewalnia serów, 2 piekarnie, zakłady mięsne). Znaczną część gospodarki miasta stanowią również usługi i handel. W roku 1975 Mońki zostały wyróżnione ogólnopolskim tytułem "Mistrza gospodarności".

W czasie PRL-u największym zakładem był Zakład Produkcji Elementów Dyskretnych "UNITRA" CEMI, został on zamknięty na początku lat dziewięćdziesiątych.

[edytuj] Komunikacja

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 65 oraz linia kolejowa nr 38, po której kursują pociągi osobowe relacji Białystok - Ełk, jak również pociągi dalekobieżne.

[edytuj] Rozrywka, sport i kultura

W Mońkach znajduję się amfiteatr, w którym odbywa się większość plenerowych imprez i koncertów. Najpopularniejsze z nich to coroczne "Dni Moniek", "Dobre Granie" – Festyn Muzyki Chrześcijańskiej oraz "Wojewódzki Przegląd Poezji Śpiewanej im. Jacka Kaczmarskiego". Organizowaniem imprez kulturalnych i bieżącą działalnością w tym zakresie zajmuje się Moniecki Ośrodek Kultury.

Na miejscowym stadionie MOSiR-u rozgrywa swoje mecze lokalna drużyna: Promień Mońki. W klubie tym trenował zapasy późniejszy medalista olimpijski w judo Antoni Zajkowski. W 2007 roku założony został Międzyszkolny Uczniowski Klub Sportowy GIM-NET Mońki. Istnieje także Akademia Karate KATAI.

Od 2002 roku, corocznie odbywają się Wiosenne Biegi Uliczne.

W 2006 roku oddano do użytku krytą pływalnię.

W 2009 roku oddano do użytku dwa boiska - jedno, wielofunkcyjne w ramach programu Orlik 2012 (11 maja), drugie z programu "Blisko - Boisko" (25 czerwca).

[edytuj] Edukacja

W Mońkach znajduje się kilka placówek edukacyjnych, od nauczania przedszkolnego po średnie. W mieście znajduje się przedszkole samorządowe. Istnieją dwie szkoły podstawowe – SP Nr 1 im Jana Pawła II (dawna SP Nr 3) i SP Nr 2, im. Jana Kochanowskiego. W 1999 roku w miejscu Szkoły Podstawowej nr 1 im. Mikołaja Kopernika utworzono Gimnazjum. Jedyną publiczną szkołą średnią jest Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych, składający się z Liceum ogólnokształcącego (położonego w centrum miasta przy ul. Tysiąclecia) oraz Zespołu Szkół Zawodowych (przy ul. Szkolnej). Istnieje także prywatne Centrum Edukacji MENTOR, w którego skład wchodzą: gimnazjum, Liceum ogólnokształcące oraz LO uzupełniające, Szkoła Policealna dla Dorosłych i Podlaski Ośrodek Kształcenia Nauczycieli.

W Monieckim Ośrodku Kultury znajduje się Biblioteka Publiczna oraz jej oddział dla dzieci i młodzieży, a także Filia Biblioteki Pedagogicznej CEN w Białymstoku.

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą:

Kościół parafialny pw. MB Częstochowskiej

[edytuj] Atrakcje turystyczne

[edytuj] Polonia

Mońki w czasach PRL-u były miejscem emigracji zarobkowej do USA. Obecnie posiadają w tym kraju liczną Polonię, szczególnie w Chicago. Z tego powodu w regionie, jak również wśród amerykańskich Polonusów znane są dowcipy związane z tym faktem[2].

[edytuj] Osoby urodzone lub związane z Mońkami

[edytuj] Galeria

  • Kościół pw. św. brata Alberta Chmilewskiego

  • Park - skwer cz. południowa

  • Skwer cz. północna - fontanna

  • Samolot PZL TS-8 Bies stojący przy Al. Niepodległości

  • Pomnik poświęcony żołnierzom AK

  • Pomnik upamiętniający powstanie powiatu w 1954 r.

  • Mońki

  • Mleczarnia

  • Centrum miasta

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. ↑ Koniec dolarów w Mońkach. gazeta.pl, 15 lipca 2008. [dostęp 12 września 2008].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons in image icon.svg
  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Mońki


p • d • e
Miasta województwa podlaskiego
Miasta powiatowe POL województwo podlaskie COA.svg
Miasta gminne
p • d • e
Powiat moniecki
Miasta
Goniądz • Knyszyn • Mońki
 POL powiat moniecki COA.svg
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie