Mszana Dolna – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Mszana Dolna | |||
 Mszana Dolna, ul. Św. Maksymiliana Marii Kolbego |
|||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | małopolskie | ||
| Powiat | limanowski | ||
| Gmina | gmina miejska | ||
| Prawa miejskie | 1952 | ||
| Burmistrz | Tadeusz Filipiak | ||
| Powierzchnia | 27,1 km² | ||
| Wysokość | 400-968 m n.p.m. | ||
| Ludność (2010) • liczba • gęstość |
7605[1] 280,6 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
+48 18 | ||
| Kod pocztowy | 34-730 | ||
| Tablice rejestracyjne | KLI | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Mszana Dolna
|
|||
| Na mapach: | |||
| TERC (TERYT) |
2121607021 | ||
|
Urząd miejski
ul. Piłsudskiego 234-730 Mszana Dolna |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
 Hasło Mszana Dolna w Wikisłowniku |
|||
| Strona internetowa | |||
Mszana Dolna – miasto w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. W latach 1934-1952 była to gmina Mszana Dolna I. Jest siedzibą Gminy Mszana Dolna.
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Mszana Dolna leży w zachodniej części Beskidu Wyspowego w zlewisku rzeki Raby, 50 km na południe od Krakowa, 50 km na północ od Zakopanego i 12 km na północny wschód od Rabki. Jest światowym przykładem okna tektonicznego. Kotlina, w której miasto jest położone, otoczona jest szczytami Gorców i Beskidu Wyspowego: Lubogoszcz, Czarny Dział, Grunwald, Kobyla Głowa, Luboń Wielki (1022 m n.p.m.) i Szczebel.
Przez miejscowość przechodzi ważny szlak komunikacyjny, droga krajowa nr 28, zwana także trasą karpacką.
[edytuj] Struktura powierzchni
Według danych z 2002[2] Mszana Dolna ma obszar 27,1 km², w tym:
- użytki rolne: 50%
- użytki leśne: 36%
Miasto stanowi 2,85% powierzchni powiatu.
[edytuj] Demografia
Według danych z 30 czerwca 2004[3] miasto miało 7431 mieszkańców.
Dane z 30 czerwca 2004[1] [3]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 7605 | 100 | 3980 | 52,3 | 3625 | 47,7 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
280,6 | 146,8 | 133,8 | |||
[edytuj] Historia
Pierwszy dokument wzmiankujący Mszanę Dolną pochodzi z 1365. Jej lokacja w poł. XIV w. była zasługą Kazimierza Wielkiego. Prawa miejskie otrzymała jako Kinsbark (Königsberg) pod koniec panowania tego władcy lub pod koniec XIV w. decyzją Władysława Jagiełły. Jednak już w XV w. osada utraciła prawa miejskie, a pozostałość po mieście Kinsbark, zwana Mieściskiem, została w 1464 włączona do istniejącej równolegle starej wsi Mszany[4]. Podczas potopu szwedzkiego miasto zostało doszczętnie zburzone. Istnieją też źródła z 1254 roku mówiące o rzece Mszanka figurującej pod nazwą Mschena[5]. Według niektórych źródeł słowo Mszana jest nazwą topograficzną i pochodzi od słowa Mech[6]. Warto w tym miejscu też wspomnieć o miejscowości Mszana Górna. W dzisiejszych okolicach Mszany Dolnej istniały też miejscowości takie jak: Słomka (ap. Słona) i Gronoszowa[6][5].
W 1772, w wyniku I rozbioru Polski miejscowość przeszła pod władzę Austrii.
W rejonie miasta działania obronne w Kampanii wrześniowej prowadziła 10 Brygada Kawalerii pułkownika Stanisława Maczka. Dnia 4 września 24 Pułk Ułanów, wspomagany przez kompanię czołgów Vickers natarł z zaskoczenia na Niemców zdobywając wzgórza w rejonie Kasiny Wielkiej i Mszany Dolnej. Podczas ataku zniszczono 3 wrogie czołgi. Dwa silne niemieckie kontrataki pancerne odrzuciły ułanów na poprzednie pozycje, którzy nazajutrz wycofali się[7]. W czasie II wojny światowej miasto straciło ok. 1/3 ludności. Niedaleko ul. Kościuszki i Mroza jest mogiła 881 Żydów z Mszany i okolic, zamordowanych przez hitlerowców 19 sierpnia 1943 r. W Kronice Mszany Dolnej zanotowano, że Żydzi przeczuwali nadchodzącą tragedię. Ludność ta od pierwszych tygodni okupacji była traktowana w okrutny sposób. Ulubioną rozrywką burmistrza było obcinanie im bród i pejsów. Wydawał często zarządzenia, by wszyscy Żydzi o godzinie 4 rano gromadzili się w rynku. Ustawiał ich w rzędy i komenderując prowadził z nimi męczącą gimnastykę. Trwało to kilka godzin, a doprowadzonych do kresu sił kazał polewać zimną wodą[8].
W 1952 ponownie przyznano Mszanie Dolnej prawa miejskie.
[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe
- Parafia rzymskokatolicka pw. Michała Archanioła
- Parafia rzymskokatolicka pw. Miłosierdzia Bożego
- Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy
[edytuj] Turystyka
Miejscowość położona u podnóży dużych szczytów Beskidu Wyspowego jest atrakcyjna turystycznie. Ma bazę noclegową i infrastrukturę turystyczną. Z miejscowości wychodzą liczne szlaki turystyczne:
– czerwony przez przełęcz Glisne na Luboń Wielki- – czerwony przez Lubogoszcz do Kasiny Wielkiej
– żółty przez Czarny Dział na Ćwilin
– zielony na Lubogoszcz- – zielony przez Kobylicę na Jasień
– czarny z Lubogoszczy przez Mszanę Dolną i Szczebel do Lubnia
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI ORAZ RUCH NATURALNY W PRZEKROJU TERYTORIALNYM W 2010 R. Stan w dniu 31 XII. [dostęp 2 lipca 2011].
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ 3,0 3,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Franciszek Sikora, "Mszański zespół osadniczy w średniowieczu", [w:] "Ojczyzna bliższa i dalsza. Studia historyczne ofiarowane Feliksowi Kirykowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin", Kraków 1993, s.131-145
- ↑ 5,0 5,1 Mszana na starych kartkach pocztowych
- ↑ 6,0 6,1 Stanisław Stopa: Kurkowe opowieści ISBN 978-83-923624-0-1
- ↑ Andrzej Rukowiecki, "Kronika pancernego szlaku żołnierzy generała Maczka" w "Żołnierze generała Maczka", Muzeum Tradycji Niepodległościowych, folder wystawy Łódź 2010
- ↑ cytat w: M. Mrózek, Czy widzieliście przepiórki?, "histmag.org", 4 października 2008
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Urzędu Miasta Mszana Dolna. [dostęp 2011-02-22].
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||
