Poznaj przeszłość Warszawy

Ten artykuł dotyczy Nowej Rudy, miasta w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Ten artykuł od 2009-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Nowa Ruda
Panorama miasta z ulicy Kołowej.
Herb Nowej Rudy Flaga Nowej Rudy
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	kłodzki
Gmina	gmina miejska
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	ok. 1434
Burmistrz	Tomasz Jacek Kiliński
Powierzchnia	37,05 km²
Ludność (2008) • liczba • gęstość	23 603[1] 642 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 74
Kod pocztowy	57-400
Tablice rejestracyjne	DKL
Położenie na mapie Polski Nowa Ruda
50°34′45.18″N 16°30′05.25″E / 50.5792167, 16.5014583Na mapach: 50°34′45.18″N 16°30′05.25″E / 50.5792167, 16.5014583
TERC (TERYT)	5020108041
Urząd miejski Rynek 1 57-400 Nowa Ruda
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Nowa Ruda w Wikisłowniku
Strona internetowa

Ratusz w Nowej Rudzie

Ulica Podjazdowa

Nowa Ruda (niem. Neurode, czes. Nová Ruda) – miasto i gmina leżące w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Obecnie miasto pełni funkcje ponadgminnego ośrodka administracyjno-edukacyjnego dla mikroregionu noworudzko-radkowskiego.

Według danych z 30 czerwca 2010 miasto liczyło 23 603 mieszkańców.

[edytuj] Położenie

 Osobny artykuł: Góry Sowie.

 Osobny artykuł: Obniżenie Noworudzkie.

Nowa Ruda położona jest nad rzeką Włodzicą. Miasto położone u podnóża Gór Sowich zamieszkuje ponad 23 tys. mieszkańców, co czyni je drugim miastem pod względem liczby ludności w powiecie (po Kłodzku), oraz piętnastym w województwie dolnośląskim. Nowa Ruda jest ważnym węzłem komunikacyjnym, krzyżują się tutaj trasy wojewódzkie. W mieście znajduje się stacja kolejowa, dworzec autobusowy, dzięki czemu można do Nowej Rudy dotrzeć koleją lub autobusami PKSu. Miasto położone jest w Sudetach Środkowych. Podzielone jest na trzy dzielnice: Centrum, Drogosław i Słupiec.

[edytuj] Historia

Ta sekcja od 2009-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Adnotacja: brak jakichkolwiek źródeł dotyczących historii miasta.

Przygotowania do pogrzebu ofiar katastrofy w noworudzkiej kopalni w lipcu 1930

Nowa Ruda, miasto położone w dolinie rzeki Włodzicy, swą historią sięga XIII wieku. Miasto założone zostało za czasów kolonizacji niemieckiej pod rządami króla czeskiego Przemysława Otokara II. Panował on w latach 1253-1278. Pierwsza pisana wzmianka o Nowej Rudzie datowana jest na rok 1337. Od 1352 r. dobra noworudzkie były własnością rodu Donynów. W latach 1350-1470 w mieście znacząco rozwinęło się rzemiosło takie jak tkactwo, szewstwo, oraz sukiennictwo. Poskutkowało to nadaniem cechu szewcom noworudzkim w 1404 r. oraz miejskim sukiennikom w roku 1416. Podczas wojen husyckich miasto było parokrotnie najeżdżane w latach 1427-1429 i doszczętnie zniszczone. Odbudowywało się ono długo i powoli na podstawie nowo nadanych praw poprzez rodzinę Donynów, którzy prawa te nadali w 1434 r. Rok ten to także rok, w którym po raz pierwszy wzmiankowana była kopalnia węgla kamiennego w mieście. Nowa Ruda w 1472 r. przechodzi pod władanie Jerzego Stillfrieda jednego z rycerzy króla Czech, którym był Jerzy z Podiebradów. Jerzy Stillfried zaślubia także siostrę Donynów – Annę von Donyn. Wiek XVI zapisuje się w historii miasta najazdem hrabiego Bernarda Thurna w 1622 r. Z racji tego, iż Bernard I i jego syn Henryk byli orędownikami wyznania protestanckiego miasto zostaje zniszczone w czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Uwięzieni Stillfriedowie nawracają się jednak na katolicyzm, w efekcie czego uzyskują wolność i ponowne prawo do dóbr noworudzkich. Miasto od 1742 r. zostaje włączone do Państwa Pruskiego na skutek zakupienia ziemi kłodzkiej przez króla Prus Fryderyka II. Stillfriedowie w ciągu następnych lat stali się właścicielami 1/3 obszaru ziemi kłodzkiej. Jednakże w 1810 r. Nowa Ruda wraz z przyległościami przeszła na własność rodziny Magnisów. Pozostali oni właścicielami miasta aż do 1945 r. Wcześniej, bo już w 1855 r. Nowa Ruda stała się siedzibą powiatu, który obejmował dwa miasta – Nową Rudę i Radków, oraz 37 osad wiejskich. Miasto rozwijało się gospodarczo. Powstawały nowe zakłady włókiennicze, lecz przede wszystkim rozwijało się intensywnie górnictwo. Powstało wiele kopalni na terenie miasta m.in. kopalnia "Ruben" w Nowej Rudzie, "Johann Baptysta" w Słupcu, "Rudolph" w Przygórzu, oraz "Wenzeslaus" w Ludwikowicach Kłodzkich. Z rokiem 1871 miasto należało do II Rzeszy Niemieckiej. W 1879 r. doprowadzono do miasta kolej z Kłodzka, a w 1880 na stację w Nowej Rudzie wjechał pociąg z Wałbrzycha. Korzystny rozwój gospodarczy przerwał najtragiczniejszy pożar w dziejach miasta, który miał miejsce 23 maja 1884 r. Spłonęła wówczas spora część śródmieścia, m.in. rynek i kościół parafialny. Działania wojenne podczas I wojny światowej szczęśliwie ominęły miasto, jednak nastąpiła stagnacja gospodarcza miasta, która, pogłębiając się, doprowadziła do odebrania statusu miasta powiatowego Nowej Rudzie w roku 1932. W 1937 r. obchodzono uroczyście 600-lecie miasta, a słynny mieszkaniec miasta – prof. Joseph Wittig wydał obszerną kronikę Nowej Rudy. II wojna światowa, jej zawieruchy, szczęśliwie ominęły miasto, nie niszcząc jego zabudowy. Jednak okres ten to czas największej katastrofy górniczej w historii noworudzkiego górnictwa. W kopalni "Ruben" na skutek zawału zginęło 187 górników.

Armia radziecka zajęła miasto bez walki dopiero po kapitulacji Niemiec 8 maja 1945 r. W czerwcu tegoż roku przybyli pierwsi Polacy. Początkowo prowadzone były spory z Czechami o to, do kogo ma należeć ziemia kłodzka. Jednak po ich rozwiązaniu Nowa Ruda znalazła się ostatecznie w granicach Polski i przyjęła obecną nazwę. Wybrano pierwszego polskiego burmistrza, którym został Edward Miernik. Administracja polska dokonała wysiedlenia dotychczasowej ludności miasta do Niemiec; w jej miejsce napływali Polacy z centralnej części kraju oraz przesiedleńcy z Kresów. Pojawili się też polscy górnicy z Francji oraz Polacy z innych krajów. Spowodowało to trudności integracyjne społeczeństwa Nowej Rudy.

Miasto po wojnie znacznie się rozbudowało. Powstało wiele zakładów przemysłowych dających pracę mieszkańcom, głównie w przemyśle wydobywczym i włókienniczym. Powstawały kopalnie (Kopalnia Węgla Kamiennego "Piast", dawny "Ruben", oraz Kopalnia Węgla Kamiennego "Słupiec", dawniej "Johann Baptysta"). Wybudowano Zakłady Przemysłu Jedwabniczego "Nowar" oraz oddział Dzierżoniowskich Zakładów Radiowych "Diora". W 1954 r. Nowa Ruda po raz drugi w swej historii została stolicą powiatu. Do 1975 r., w którym ten status utraciła, była stolicą najmniejszego powiatu w ówczesnym województwie wrocławskim. W 1970 Noworudzianie otrzymali nowy budynek Miejskiego Ośrodka Kultury, w 1972 r. zorganizowano w mieście Festiwal Studentów Szkół Artystycznych, a w 1973 r. Nową Rudę połączono administracyjnie w jeden organizm miejski z sąsiednim miastem Słupiec (który niespełna kilka lat wcześniej uzyskał prawa miejskie). II połowa lat 70. XX w. to okres kolejnych tragicznych wypadków górniczych. W 1976 r. w KWK "Nowa Ruda" zginęło 17 górników, a w 1979 r. zginęło kolejnych 7 górników. W okresie stanu wojennego w kopalni miał miejsce strajk, który zakończył się aresztowaniami i procesami. Okres transformacji gospodarki nie ominął miasta. Mieszkańcy aktywnie włączyli się w przemiany zachodzące w ich mieście. Kandydaci Komitetu Obywatelskiego uzyskali w czasie pierwszych wolnych wyborów samorządowych wszystkie 28 mandatów w Radzie Miejskiej Nowej Rudy. W 1990 ukazał się pierwszy numer "Gazety Noworudzkiej" oraz podpisano umowę o współpracy partnerskiej z niemieckim miastem Castrop-Rauxel. Rok później z czeskim miastem Broumov i francuskim Wallers-Arenberg podpisano podobne umowy. Transformacja niestety odbiła się głębokim echem na mieście. Skutkiem tego była likwidacja wszystkich większych zakładów w mieście. W 1992 w stan likwidacji postawiona została KWK "Nowa Ruda", w 1994 r. zamknięto także pole "Piast". Pole "Słupiec" działało do 2000 r. kiedy także uległo likwidacji. Los taki spotkał także pozostałe zakłady przemysłowe miasta. W 2001 r. upadły Zakłady Przemysłu Jedwabniczego "Nowar" a nieco wcześniej filia dzierżoniowskiej "Diory". Obecnie bezrobocie jest głównym problemem miasta. W latach 1945-1975 Nowa Ruda należała do starego województwa wrocławskiego, lata 1975-1999 to okres przynależności do województwa wałbrzyskiego, a od 1999 r. Nowa Ruda należy do powiatu kłodzkiego, województwa dolnośląskiego.

[edytuj] Zabytki

Jeden z zabytkowych domów na rynku

Kościół Matki Bożej Bolesnej

• Rynek z Ratuszem z 1884 r. – zaliczany do najładniejszych w Polsce (niedawno wyremontowany)
• Fontanna z figurą Jana Chrzciciela i Jezusa Chrystusa z 1909 r. na rynku
• Dom – Muzeum Josepha Wittiga – kronikarza Nowej Rudy.
• Muzeum Górnictwa z podziemną trasą i kolejką górniczą.
• Kościółek (sanktuarium Matki Bożej Bolesnej) i wieża widokowa na Górze Wszystkich Świętych (dziel. Słupiec)
• Kościół pod wezwaniem św. Mikołaja (z okazałymi murami oporowymi i schodami od strony ul. Fredry)
• Kościół św. Barbary w Drogosławiu (dzielnica Nowej Rudy)
• Barokowa Kaplica Loretańska z lat 1765 – 1768 r. (ul. Cmentarna)
• Dawny zbór ewangelicki wybudowany w latach 1866 – 1868 (obecnie kościół pw. Bożego Ciała, ul. Kolejowa)
• Wiadukt kamienny w ciągu ul. Piłsudskiego, nad ul. Podjazdową (jeden z najstarszych na Dolnym Śląsku)
• Domy Tkaczy z podcieniami nad Włodzicą z XVIII w. (ul. Nadrzeczna)
• Zamek Stillfriedów z XIV w.
• Most kolejowy wzniesiony w latach 1879 – 1880
• Kościół św. Anny z 1644 r.
• Kościół Podwyższenia św. Krzyża z przełomu XIII/XIV w.
• Kościół Wniebowzięcia NMP z XVI w.
• Figura św. Jana Nepomucena
• Kamienice mieszczańskie

[edytuj] Inne ciekawe miejsca

• Samolot MiG-21 z licytacji WOŚP (ustawiony obok stacji paliw Orlenu, pomiędzy dzielnicami Centrum i Słupiec)
• Kompleks Sportowy-Rekreacyjny CTS w dzielnicy Słupiec (hala widowiskowo-sportowa, boiska, korty tenisowe, AQUA Centrum – basen z szeregiem atrakcji)

Latem warto zwiedzić okolice:

• Wzgórza Włodzickie
• Góry Sowie
• Góry Stołowe
• Wielką Sowę (1015 m n.p.m.)
• Podziemne hitlerowskie miasta Gór Sowich (Walim i Osówka)
• Uzdrowiska Kotliny Kłodzkiej
• Bazylikę w Wambierzycach, z ruchomą szopką

Zimą można wybrać się na narty do pobliskich ośrodków narciarskich:

• Sokolec
• Rzeczka
• Przełęcz Jugowska
• nieco dalej Zieleniec

[edytuj] Kultura

Nowa Ruda jest centrum kulturalnym dla okolicznych miejscowości i gmin. W mieście działa Miejski Ośrodek Kultury, kino, Miejska Biblioteka Publiczna w Nowej Rudzie, Noworudzki Klub Literacki Ogma, działają dwa muzea: Górnictwa i Josepha Wittiga. Organizowane są imprezy zarówno plenerowe, jak i salowe z zakresu teatru, muzyki, czy tańca.

[edytuj] Miejski Ośrodek Kultury

W Nowej Rudzie życie kulturalne toczy się głównie wokół Miejskiego Ośrodka Kultury, którego początki sięgają 1971 r. MOK organizuje wiele imprez kulturalno-rozrywkowych, festynów, prowadzi zajęcia z dziedziny plastyki, muzyki, czy teatru. Ośrodek dysponuje dwiema salami. Jedną większą na 360 miejsc, która jest jednocześnie salą kinową. Prowadzone tutaj Kino MOK wyświetla seanse filmowe dla mieszkańców miasta i nie tylko. Druga sala, mniejsza, może pomieścić około 200 widzów. Używana jest podczas imprez estradowych, teatralnych i muzycznych licznie organizowanych w Nowej Rudzie. Spośród najważniejszych imprez organizowanych w mieście wyróżniają się:

• Międzynarodowe Noworudzkie Spotkania z Folklorem
• Dni Nowej Rudy
• Turniej Tańca Towarzyskiego
• Noworudzki Filmowy Zawrót Głowy
• Dni Japonii

[edytuj] Miejska Biblioteka Publiczna

Historia Miejskiej Biblioteki Publicznej w Nowej Rudzie sięga 1949 r. Biblioteka dysponuje pokaźnym księgozbiorem, w którym znajduje się ponad 130 tysięcy woluminów. Biblioteka prenumeruje około 70 tytułów czasopism i gazet. Uzupełnieniem tychże zasobów są zbiory audiowizualne, w którym znajduje się ponad 2,5 tysiąca pozycji. Biblioteka jest współorganizatorem kilku imprez, a mianowicie:

• Noworudzkie Spotkania z Poezją
• Ogólnopolski Konkurs Poetycki O Laur Kosmicznego Koperka
• Polsko-Czeskie Dni Kultury Chrześcijańskiej

Przy Miejskiej Bibliotece Publicznej w Nowej Rudzie działa Noworudzki Klub Literacki Ogma, który patronuje i zrzesza lokalnych poetów i twórców. Wydawane są tomiki poezji oraz antologia poetycka.

[edytuj] Szkolnictwo

W Nowej Rudzie znajdują się następujące placówki edukacyjne:

• Polsko-Czeska Wyższa Szkoła Biznesu i Sportu Collegium Glacense
• Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Henryka Sienkiewicza w Nowej Rudzie
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Nowej Rudzie
• Centrum Szkoleniowo-Usługowe KaeRtur – Niepubliczna Placówka Kształcenia Ustawicznego, Niepubliczna Placówka Doskonalenia Nauczycieli
• Powiatowe Centrum Doradztwa i Poradnictwa Psychologiczno-Pedagogicznego w Kłodzku – Biblioteka Pedagogiczna w Nowej Rudzie
• Centrum Kształcenia Profesja – Szkoła niepubliczna zaoczna

[edytuj] Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

• Kościół Rzymskokatolicki
• Kościół Ewangelicko-Augsburski

[edytuj] Opieka zdrowotna

[edytuj] Opieka zdrowotna ludzi

• W Nowej Rudzie istnieje Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej (organem założycielskim zakładu jest Starostwo Powiatowe w Kłodzku) Zakład posiada 2 przychodnie rejonowe na terenie miasta (dzielnica Centrum i Drogosław) , Ośrodek Zdrowia w Jugowie, Ośrodek Zdrowia w Bożkowie, oraz Szpital Rejonowy, w skład którego wchodzą działy Wewnętrzny "A", Wewnętrzny "B", Pediatryczny, Zakład Opiekuńczo Leczniczy w Nowej Rudzie, Centralne Laboratorium Analityczne.
• W Nowej Rudzie znajdują się również przychodnie niepubliczne: Lekarska Spółdzielnia Specjalistyczna "EVITA" (3 przychodnie w dzielnicach: Centrum, Słupiec, Drogosław), Centrum Medyczne EUROMED NZOZ, NZOZ "Zdrowie", Przychodnia specjalistyczna "Optomed".
• W dzielnicy Centrum przy ul. Krańcowej zlokalizowana jest Podstacja Pogotowia Ratunkowego. Podstacja swoim zasięgiem obejmuje gminy: Nowa Ruda (Miasto), Nowa Ruda, Radków.

[edytuj] Opieka zdrowotna zwierząt

• W Nowej Rudzie znajduje się jedyny ma Dolnym Śląsku punkt usług inseminacyjnych zwierząt hodowlanych ^[2]

[edytuj] Sport i rekreacja

• Klub Sportowy Piast, ul. Sportowa 1
• Centrum Turystyczno-Sportowe Spółka z o.o., ul. Kłodzka 16
• Hala Widowiskowo-Sportowa, ul. Kłodzka 16
• "Aqua Centrum", ul. Kłodzka 16
• Górska Turystyka Konna OVERO Stefan Kobak, ul. Nowa Osada 5
• Stajnia Pod Lasem Janusz Cembryło, ul. Ugory 11
• Korty tenisowe, ul. Kłodzka (przy Hali Sportowej) oraz ul. Łużycka

[edytuj] Gospodarka

W Nowej Rudzie wydobywany był węgiel kamienny. Kopalnia Węgla Kamiennego Nowa Ruda została zamknięta w ramach restrukturyzacji górnictwa. W Słupcu pracuje odkrywkowa kopalnia gabra – kamieniołom.

[edytuj] Sąsiednie gminy

Nowa Ruda, Radków, Bielawa, Pieszyce, Głuszyca, Stoszowice, Kłodzko

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogi Wojewódzkie

• 381: Wałbrzych – Nowa Ruda – Kłodzko
• 384: – Łagiewniki – Dzierżoniów – Bielawa (obwodnica) – Nowa Ruda
• 385: Tłumaczów – Nowa Ruda – Srebrna Góra – Ząbkowice Śląskie – Ziębice – Grodków – Jaczowice

[edytuj] Drogi Lokalne

Ta sekcja od 2009-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

• Nowa Ruda – Jugów – Sokolec – Walim
• Nowa Ruda – Bieganów
• Nowa Ruda – Bożków – Gorzuchów
• Nowa Ruda – Dzikowiec – Wolibórz

Ścisłe centrum miasta ominąć można nowo wybudowaną obwodnicą. Dotychczas wybudowany został I oraz II etap. Do zrealizowania pozostał jeszcze III etap.

[edytuj] Kolej

• Linia kolejowa nr 286: Wałbrzych Główny – Nowa Ruda – Kłodzko Główne (niezelektryfikowana).

Przewozy osobowe obsługuje spółka Koleje Dolnośląskie SA.

Połączenia kolejowe:

• Wałbrzych Główny,
• Kłodzko Główne,
• Międzylesie,
• Bystrzyca Kłodzka.

[edytuj] Miasta partnerskie

• Wallers-Arenberg – Francja
• Castrop-Rauxel – Niemcy
• Broumov – Czechy

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002^[3] Nowa Ruda ma obszar 37,04 km², w tym:

• użytki rolne: 61%
• użytki leśne: 17%

Miasto stanowi 2,25% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004^[4]:

Ludność – podział na dzielnice:

• Nowa Ruda – Centrum — 10528
• Nowa Ruda – Słupiec — 10893
• Nowa Ruda – Drogosław — 3819^[5]

Liczba ludności na osiedlach mieszkaniowych:

• Osiedle Wojska Polskiego — 3679
• Osiedle XXX-lecia — 1897
• Osiedle Piastowskie — 1637^[5]

[edytuj] Władze miasta

• Rada Miejska w Nowej Rudzie

Nowa Ruda ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy miasta wybierają do swojej rady miasta 21 radnych w wyborach co 4 lata, w czterech okręgach wyborczych^[6]. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest ratusz, znajdujący się na rynku^[7].

• Burmistrzowie Nowej Rudy (od 1990)^[8]:
  • 1994-1998: Andrzej Cyman
  • 1998-2002: Marek Lech Bawecki
  • od 2002: Tomasz Jacek Kiliński

Mieszkańcy Nowej Rudy wybierają parlamentarzystów do Sejmu z okręgu wyborczego Wałbrzych, a do Senatu z okręgu wyborczego dzierżoniowsko-kłodzko-ząbkowickiego, zaś posłów do Parlamentu Europejskiego z dolnośląsko-opolskiego okręgu wyborczego z siedzibą we Wrocławiu. W mieście znajdują się 2 biura poselskie: Jakuba Szulca i Moniki Wielichowskiej z PO oraz 1 biuro senatorskie: Stanisława Jurcewicza (PO)^[9].

W Nowej Rudzie znajduje się także siedziba gminy wiejskiej Nowa Ruda. Swoją siedzibę ma tutaj również Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Kłodzku^[10].

[edytuj] Zobacz też

• powiat noworudzki
• Związek Miast Polskich
• Gmina Nowa Ruda
• Obniżenie Noworudzkie
• Cmentarz żydowski w Nowej Rudzie
• Nowa Ruda – inne miejscowości

[edytuj] Media

• Twój Przyjaciel Domu
• Gazeta Noworudzka
• Telewizja Sudecka
• Wiadomości Gospodarcze
• NowaRuda24.pl– radiowy klimat Nowej Rudy, radio internetowe działające przy serwisie informacyjnym.
• Gazeta Noworudzianin

[edytuj] Znane osoby związane z miastem

• Teresa Bazała (ur. 1955) – polski polityk, poseł
• January Brunov (ur. 1964) – polski aktor
• Przemysław Dominas (ur. 1975) – doktor, autor książek, znawca historii kolei
• Joseph Ebers (1845-1923) – niemiecki architekt
• Franz Eckert (1852-1916) – niemiecki kompozytor, współtwórca hymnu państwowego Japonii oraz hymnu Cesarstwa Koreańskiego
• Edyta Geppert (ur. 1953) – polska piosenkarka
• Krystyna Herman (ur. 1951) – polski polityk, poseł
• Jaga Hupało (ur. 1966) – polska kreatorka wizerunku
• Jan Jankiewicz (ur. 1955) – polski kolarz
• Ryszard Jastrzębski (ur. 1956) – polski polityk, poseł
• Fritz Jung (1903-1981) – niemiecki naukowiec i profesor na Uniwersytecie Jana Gutenberga w Moguncji
• Friedrich Kayssler (1874-1945) – niemiecki aktor, pisarz i kompozytor
• Tomasz Leśniowski (ur. 1968) – poeta, animator społeczno-kulturalny
• Grzegorz Kołacz (ur. 1966) – polski polityk,
• Karol Maliszewski (ur. 1960) – doktor, poeta, prozaik, krytyk literacki
• Stanisław Orzechowski (ur. 1939) – prałat, duszpasterz
• Joachim Reinelt (ur. 1936) – biskup Drezna i Miśni
• Ernst Seger (1865-1939) – niemiecki rzeźbiarz
• Jadwiga Zofia Szostakiewicz (1894-1970) – żołnierz AK, Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata
• Janina Teresa Szostakiewicz (1925-2004) – żołnierz AK, Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata
• Mieczysław Szyszka (ur. 1961) – polski polityk, senator
• Olga Tokarczuk (ur. 1962) – polska pisarka, eseistka, autorka scenariuszy, poetka
• Krzysztof Tyniec (ur. 1956) – polski aktor filmowy i teatralny, konferansjer, tancerz
• Jacek Uczkiewicz (ur. 1950) – polski polityk, poseł, były wiceminister finansów
• Monika Wielichowska (ur. 1973) – polska polityk, poseł
• Robert Więckiewicz (ur. 1967) – polski aktor filmowy
• Joseph Wittig (1879-1949) – niemiecki profesor teologii, filozof

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Portal informacyjny i Radio internetowe NowaRuda24.pl

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Zamki Dolnego Śląska Bolczów • Bolków • Brzeg • Chojnik • Chojnów • Cisy • Chobienia • Chocianowiec • Chocianów • Czocha • Czernina Górna • Głogów • Gościszów • Góra • Grodno • Grodziec • Gryf • Homole • Jędrzychowice • Jawor • Jelcz-Laskowice • Kamienna Góra • Karpień • Karpniki • Kopice • Kliczków • Kłodzko • Krosno Odrzańskie • Książ • Legnica • Leśna • Lipa Górna • Leuchtenštejn • Modła • Niesytno • Nowa Ruda • Oleśnica • Oława • Otmuchów • Płakowice • Prochowice • Podskale • Radłówka • Radziechów • Zamek Rajsko • Ratno Dolne • Rokitnica • Siedlęcin • Stary Książ • Zamek Szczerba • Ścinawka Średnia • Świny • Uraz • Warta Bolesławiecka • Wąsosz • Wleń • Wojnowice • Wołów • Ząbkowice Śląskie • Żmigród

p • d • e Gminy górnicze Babice • Bełchatów • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Kłodawa • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory

p • d • e Miasta województwa dolnośląskiego Bardo • Bielawa • Bierutów • Bogatynia • Boguszów-Gorce • Bolesławiec • Bolków • Brzeg Dolny • Bystrzyca Kłodzka • Chocianów • Chojnów • Duszniki-Zdrój • Dzierżoniów • Głogów • Głuszyca • Góra • Gryfów Śląski • Jawor • Jaworzyna Śląska • Jedlina-Zdrój • Jelcz-Laskowice • Jelenia Góra • Kamienna Góra • Karpacz • Kąty Wrocławskie • Kłodzko • Kowary • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Legnica • Leśna • Lubań • Lubawka • Lubin • Lubomierz • Lwówek Śląski • Mieroszów • Międzybórz • Międzylesie • Milicz • Mirsk • Niemcza • Nowa Ruda • Nowogrodziec • Oborniki Śląskie • Oleśnica • Olszyna • Oława • Piechowice • Pieńsk • Pieszyce • Piława Górna • Polanica-Zdrój • Polkowice • Prochowice • Prusice • Przemków • Radków • Siechnice • Sobótka • Stronie Śląskie • Strzegom • Strzelin • Syców • Szczawno-Zdrój • Szczytna • Szklarska Poręba • Ścinawa • Środa Śląska • Świdnica • Świebodzice • Świeradów-Zdrój • Świerzawa • Trzebnica • Twardogóra • Wałbrzych • Wąsosz • Węgliniec • Wiązów • Wleń • Wojcieszów • Wołów • Wrocław • Zawidów • Ząbkowice Śląskie • Zgorzelec • Ziębice • Złotoryja • Złoty Stok • Żarów • Żmigród

p • d • e Gmina Nowa Ruda Siedziba gminy: Nowa Ruda Sołectwa Bartnica • Bieganów • Bożków • Czerwieńczyce • Dworki • Dzikowiec • Jugów • Krajanów • Ludwikowice Kłodzkie • Nowa Wieś Kłodzka • Przygórze • Sokolec • Sokolica • Świerki • Włodowice • Wolibórz

p • d • e Powiat kłodzki Miasta Bystrzyca Kłodzka • Duszniki-Zdrój • Kłodzko • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Międzylesie • Nowa Ruda • Polanica-Zdrój • Radków • Stronie Śląskie • Szczytna Gminy miejskie Duszniki-Zdrój • Kłodzko • Kudowa-Zdrój • Nowa Ruda • Polanica-Zdrój Gminy miejsko-wiejskie Bystrzyca Kłodzka • Lądek-Zdrój • Międzylesie • Radków • Stronie Śląskie • Szczytna Gminy wiejskie Kłodzko • Lewin Kłodzki • Nowa Ruda