Polon – Wikipedia, wolna encyklopedia - Poznaj przeszłość Warszawy

Właściwości atomowe

Promień • atomowy	190 (135) pm
Konfiguracja elektronowa	[Xe]4f¹⁴5d¹⁰6s²6p⁴
Zapełnienie powłok	2, 8, 18, 32, 18, 6 (wizualizacja powłok)
Elektroujemność • w skali Paulinga • w skali Allreda	2,0 1,76
Potencjały jonizacyjne	I 812,1 kJ/mol II 1800 kJ/mol III 2700 kJ/mol

Właściwości fizyczne

Ciepło parowania	102,91 kJ/mol
Ciepło topnienia	13 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	0,0176 Pa
Konduktywność	2,19×10⁶ S/m
Ciepło właściwe	126 J/(kg·K)
Przewodność cieplna	20 W/(m·K)
Układ krystalograficzny	regularny prymitywny
Objętość molowa	21,97×10⁻⁶ m³/mol

Najbardziej stabilne izotopy

izotop	wyst.	o.p.r.	s.r.	e.r. MeV	p.r.
²⁰⁸Po	{syn.}	2,898 lat	α	5,215	²⁰⁴Pb
²⁰⁸Po	{syn.}	2,898 lat	w.e.	1,401	²⁰⁸Bi
²⁰⁹Po	{syn.}	103 lata	α	4,979	²⁰⁵Pb
²⁰⁹Po	{syn.}	103 lata	w.e.	1,893	²⁰⁹Bi
²¹⁰Po	ślady	138,376 dni	α	5,407	²⁰⁶Pb

Niebezpieczeństwa
Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów
Wiarygodne źródła klasyfikacji tej substancji według kryteriów systemu GHS są niedostępne.
Europejska klasyfikacja substancji
Wiarygodne źródła klasyfikacji tej substancji według europejskich kryteriów są niedostępne.

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Multimedia w Wikimedia Commons

Hasło polon w Wikisłowniku

Polon (Po, łac. polonium) − pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 84, radioaktywny metal. W układzie okresowym leży w bloku p (grupa 16, okres 6). Nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Polski. Polon bywa błędnie klasyfikowany jako półmetal, mimo iż wykazuje on typowe właściwości metalu^[2]^[3].

[edytuj] Historia odkrycia

Pierwiastek ten został odkryty w 1898 r. przez Marię Skłodowską-Curie i Piotra Curie – w tym samym roku co rad. Curie nadała mu nazwę na cześć Polski, która była wówczas pod zaborami, licząc na to, iż odkrycie nagłośni ten fakt na arenie międzynarodowej. Został on w ten sposób prawdopodobnie pierwszym pierwiastkiem, którego nazwa nosi w sobie wątek polityczny^[4].

[edytuj] Właściwości radioaktywne

Polon jest silnie radioaktywnym, srebrzystoszarym metalem. Jego własności fizyczne i chemiczne zbliżone są do selenu.

Polon jest silnym emiterem promieniowania alfa – miligram polonu-210 emituje tyle samo cząstek alfa, co 4,5 grama radu-226. Próbka polonu emanuje niebieską poświatą – jest to efekt wzbudzenia otaczającego ją powietrza. Jeden gram polonu wydziela 140 watów mocy, ogrzewając się przy tym do ponad 500 °C^[5]. Z tego względu był on niegdyś używany jako lekkie źródło ciepła w satelitach i pojazdach kosmicznych, np. w radzieckich Łunochodach do ogrzewania podzespołów podczas zimnych nocy księżycowych. Obecnie jest jeszcze czasami stosowany jako wygodne, wysokowydajne źródło cząstek alfa.

[edytuj] Izotopy

Posiada 33 izotopy z przedziału mas 188–220. Nie posiada trwałych izotopów. Względnie najtrwalszy jest izotop 209 (okres połowicznego rozpadu – 103 lata), paradoksalnie nie występuje on jednak naturalnie, lecz został otrzymany w wyniku sztucznej syntezy jądrowej poprzez bombardowanie bizmutu neutronami. Najtrwalszym, naturalnie występującym izotopem jest izotop 210. Okres połowicznego rozpadu tego izotopu to 138,3 dni. Produktem tego rozpadu jest stabilny izotop ołowiu ²⁰⁶Pb.

[edytuj] Występowanie

Polon występuje w skorupie ziemskiej w śladowych ilościach w rudach uranu oraz jako tlenek. Jego stężenie w tych rudach jest jednak tak małe, że przemysłowo opłaca się go otrzymywać na drodze wcześniej wspomnianego bombardowania bizmutu neutronami:

20983Bi + 10n → 21083Bi → 21084Po + e⁻ + ν_e

Jego światowa produkcja wynosi ok. 100 gramów rocznie^[5]. Ilość polonu w skorupie ziemskiej jest na tyle mała, że nie podaje się żadnych, nawet szacunkowych danych na ten temat.

[edytuj] Związki chemiczne

Znanych jest kilkanaście związków chemicznych polonu: tlenki PoO₂ i PoO₃, wodorek PoH₂, wodorotlenek Po(OH)₂, halogenki, np. PoCl₂, PoBr₄, siarczek PoS i związki metaloorganiczne. Związki te nie mają jednak żadnego praktycznego zastosowania ze względu na gigantyczny koszt produkcji samego polonu. PoF₆ był używany w latach 60. XX w., w ZSRR jako aktywator lakierów luminescencyjnych stosowanych w lampach, obecnie został już jednak zastąpiony tańszymi zamiennikami.

[edytuj] Oddziaływanie na organizmy żywe

Polon wprowadzony do organizmu jest silnie toksyczny. LD₅₀ dla polonu wynosi ok. 1 mikrograma, co czyni go ok. 250 000 razy bardziej trującym niż cyjanowodór. Emitowane cząstki alfa z łatwością niszczą strukturę tkanek ludzkiego organizmu, jeśli tylko dostanie się on tam poprzez inhalację, połknięcie lub absorpcję. Polon nie przenika przez skórę, toteż znajdując się na zewnątrz ciała nie stanowi tak wielkiego zagrożenia. Izotopy polonu ²¹⁴Po i ²¹⁸Po, jako produkty rozpadu radonu w śladowych ilościach znajdują się w powietrzu wewnątrz pomieszczeń. Dodatkowe zagrożenie stwarza palenie tytoniu, do którego liści przenika polon obecny w nawozach fosforowych. Duże stężenie polonu-210 stwierdzono w organizmie Aleksandra Litwinienki, otrutego w listopadzie 2006 roku w Londynie. Sól polonu, prawdopodobnie azotan(V) pochodził z jednego z rosyjskich reaktorów jądrowych i został mu podany w herbacie. Litwinienko zmarł po 23 dniach.

Przypisy

↑ Polon – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
↑ Stephen J. Hawkes. Polonium and Astatine Are Not Semimetals. „J. Chem. Educ.”. 87 (8), s. 783, 2010. doi:10.1021/ed100308w.
↑ J.D. Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1997, s. 240. ISBN 83-01-12352-4.
↑ K. Kabzińska. „Przemysł chemiczny”. 77, s. 104–107, 1998.
↑ ^5,0 ^5,1 RSC Chemistry World Q&A: Polonium-210 (ang.). [dostęp 2010-10-06].