Poznaj przeszłość Warszawy

Powiat nowotarski
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Województwo	małopolskie
Siedziba władz powiatu	Nowy Targ
Starosta	Krzysztof Faber
Powierzchnia	1474,66 km²
Ludność (2009)  • liczba  • gęstość	185 161 122,73 osób/km²
Urbanizacja	29,71%
Tablica rejestracyjna	KNT
gminy miejskie 1 miejsko-wiejskie 2 wiejskie 11
Adres starostwa powiatowego	al. Tysiąclecia 35 34-400 Nowy Targ
Strona internetowa powiatu

Powiat nowotarski – powiat w Polsce (województwo małopolskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nowy Targ.

W skład powiatu wchodzą:

• gmina miejska: Nowy Targ
• gminy miejsko-wiejskie: Rabka-Zdrój, Szczawnica
• gminy wiejskie: Czarny Dunajec, Czorsztyn, Jabłonka, Krościenko nad Dunajcem, Lipnica Wielka, Łapsze Niżne, Nowy Targ, Ochotnica Dolna, Raba Wyżna, Spytkowice, Szaflary
• miasta: Nowy Targ, Szczawnica, Rabka-Zdrój

Graniczy od południa z powiatem tatrzańskim, a od północy z powiatami: limanowskim, myślenickim, nowosądeckim, suskim. Powiat graniczy również ze Słowacją.

[edytuj] Zmiany administracyjne powiatu nowotarskiego

• Kiedy powstała w 1918 r. niepodległa Rzeczpospolita, należało między innymi stworzyć niezależną administrację. Ustrój terytorialny w niepodległym państwie był konsekwencją systemów prawnych państw zaborczych. Podstawą utworzenia administracji na tym terenie była ustawa z 3 grudnia 1920 r. O tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instytucji (województwa) na obszarach byłego Królestwa Galicji i Lodomerii i Wielkiego Księstwa Krakowskiego oraz wchodzących w skład Rzeczypospolitej obszarach Spisza i Orawy. Tak powstały powstał powiat nowotarski i powiat spisko-orawski, składający się z miejscowości przyłączonych z Czechosłowacji przez Radę Ambasadorów w 1920 r. z siedzibą w Nowym Targu^[1]. Kres temu powiatowi położyła unifikacja z powiatem nowotarskim dokonana 1 lipca 1925r^[2].
• 1 listopada 1929 r. z powiatu wyłączono gminy: Chabówka, Ponice i Rdzawka, które przyłączono do powiatu makowskiego^[3].
• 1 kwietnia 1932 r. po likwidacji powiatu makowskiego, do powiatu nowotarskiego przyłączono gminy wiejskie: Rabka, oraz utracone wcześniej: Chabówka i Ponice^[4].
• Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 lipca 1934 w skład powiatu wchodziły trzy miasta: Nowy Targ, Czarny Dunajec oraz Zakopane (Zakopane na mocy ustawy galicyjskiej z 20 października 1933^[5]). Oprócz miast uformowano 18 gmin wiejskich: Bukowina, Chochołów, Ciche, Czarny Dunajec, Czorsztyn, Jabłonka, Kościelisko, Krościenko, Ludźmierz, Łapsze Niżne, Łopuszna, Ochotnica, Odrowąż, Poronin, Raba Wyżna, Rabka, Szaflary i Szczawnica Wyżna^[6].
• Po zakończeniu II wojny światowej powiat odrodził się w tych samych granicach, ale w innych warunkach politycznych. *Istotnym uszczupleniem terytorium powiatu było utworzenie w 1951 r. powiatu miejskiego Zakopane^[7]. Spowodowane to było szybkim rozwojem tego miasta, które stało się centrum turystyki i sportów zimowych.
• Natomiast Rabka jako centrum uzdrowiskowe uzyskała status miasta w 1953 r.^[8] Tak więc bilans jeśli chodzi o liczbę miast był taki sam, z tym że powiat stracił istotną część terytorium turystycznego z Zakopanem.
• Ważnym momentem była przeprowadzona w 1954 r. reforma struktury administracyjnej państwa, która likwidowała gminy, tworząc w ich miejsce gromady z gromadzkimi Radami Narodowymi, jako organami państwowymi. Zburzyło to system strukturalno-przestrzenny oraz przyzwyczajenie mieszkańców.

• Dlatego 18 lat później wycofano się z tego pomysłu, przywracając ponownie strukturę gmin. Powiat nowotarski podzielono na 16 gmin Biały Dunajec, Bukowina Tatrzańska, Czarny Dunajec, Czorsztyn, Jabłonka, Kościelisko-Witów, Lasek, Ochotnica Dolna, Łapsze Niżne, Łopuszna, Lipnica Wielka, Poronin, Raba Wyżna, Ratułów i Szaflary. Na terenie powiatu znajdowały się też 3 miasta: Nowy Targ, Rabka i Szczawnica-Krościenko
• Tak więc w porównaniu z katalogiem gmin z 1934r nastąpiły pewne zmiany, nie przywrócono gmin Chochołów i Odrowąż, gmina Ludźmierz zmieniła nazwę na Lasek, a gmina Ciche na Ratułów.
• W 1973 r. przyłączono z powiatu myślenickiego, sołectwo Skawa^[9].
• Dekada gierkowska w połowie lat siedemdziesiątych to okres wielu zmian administracyjnych w kraju, która nie ominęła również ziemi podhalańskiej. Bardzo ważnym wydarzeniem była likwidacja powiatu nowotarskiego i przyłączenie miast i gmin byłego powiatu do nowego województwa nowosądeckiego w połowie 1975r^[10].
• Dla ówczesnych władz ważną rzeczą było konsolidowanie jednostek albo ich podział. I tak w styczniu 1976 r. połączono gminy Lipnica Wielka i Jabłonka w gminę Jabłonka, gminę Ratułów i Czarny Dunajec w gminę Czarny Dunajec, Szaflary i Biały Dunajec w gminę Biały Dunajec. Do gminy Raba Wyżna włączono część obszaru gminy Spytkowice)^[11].
• Dalszym krokiem do konsolidacji gmin, było stworzenie w 1977 r. gminy Tatrzańskiej. W jej skład weszły znoszone gminy Poronin, Kościelisko-Witów oprócz Dzianisza i Chochołowa, część gminy Biały Dunajec (Bustryk, Suche, Ząb) oraz część gminy Czarny Dunajec (Nowe Bystre)^[12].
• Wraz z nastaniem przywróceniem niepodległości naszemu krajowi, nastąpił proces demokratyzacji i powołania samorządu gminnego. W maju 1990 r. odbyły się pierwsze wybory do tych organów. Mieszkańcy mogli wreszcie swobodnie wypowiedzieć się o przynależności do tej, czy innej gminy.
• I tak rozporządzeniem Rady Ministrów 2 kwietnia 1991 r. utworzono ponownie: gminę Lipnica Wielka z gminy Jabłonka oraz Szaflary z gminy Biały Dunajec^[13].
• W 1994r zniesiono gminę Tatrzańską, wyodrębniając miasto Zakopane i tworząc gminy: Kościelisko i Poronin^[14]. Z kolei w związku z napełnianiem zbiornika Czorsztyńskiego, uległo zalaniu kilka miejscowości. Co spowodowało wybudowanie nowej wsi Maniowy, gdzie przeniesiono siedzibę gminy Czorsztyn.
• Finałem tych zmian było dopełnienie reformy administracyjnej, gdzie powołano województwo małopolskie i ponownie powiat nowotarski. W jego skład weszły miasta: Nowy Targ, Rabka i Szczawnica oraz gminy Nowy Targ, Jabłonka, Lipnica Wielka, Raba Wyżna, Czarny Dunajec, Szaflary, Czorsztyn, Krościenko nad Dunajcem, Łapsze Niżne, Ochotnica Dolna i Spytkowice. Łatwo zauważyć że nie wszystkie dawniejsze gminy weszły ponownie w skład powiatu nowotarskiego. Gminy Biały Dunajec, Bukowina Tatrzańska, Kościelisko i Poronin wraz z Zakopanem, stworzyły nowy powiat tatrzański. W powiecie nowotarskim znalazła się gmina Spytkowice, która przed reformą stanowiła część powiatu suskiego^[15].

Przypisy

[edytuj] Demografia

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

[edytuj] Użytkowanie gruntów

• użytki rolne – 55%
• użytki leśne – 37%
• pozostałe grunty i nieużytki – 8%

.

p • d • e Powiat nowotarski Miasta Nowy Targ • Rabka-Zdrój • Szczawnica Gminy miejskie Nowy Targ Gminy miejsko-wiejskie Rabka-Zdrój • Szczawnica Gminy wiejskie Czarny Dunajec • Czorsztyn • Jabłonka • Krościenko nad Dunajcem • Lipnica Wielka • Łapsze Niżne • Nowy Targ • Ochotnica Dolna • Raba Wyżna • Spytkowice • Szaflary

p • d • e Województwo małopolskie Powiaty grodzkie Kraków • Nowy Sącz • Tarnów Powiaty ziemskie bocheński • brzeski • chrzanowski • dąbrowski • gorlicki • krakowski • limanowski • miechowski • myślenicki • nowosądecki • nowotarski • olkuski • oświęcimski • proszowicki • suski • tarnowski • tatrzański • wadowicki • wielicki