Poznaj przeszłość Warszawy

Powiaty w Polsce od 1945 – Wikipedia, wolna encyklopedia

Powiaty w Polsce od 1945 – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj

Powiaty w Polsce od 1945 roku – poniższe tabele są graficzną prezentacją okresów istnienia i przynależności wojewódzkiej wszystkich powiatów (bądź ich części) znajdujących się na obszarze Polski w latach 1945-1975 i ponownie od 1999 roku do dziś. Uwzględniają one także ewentualne zmiany przynależności wojewódzkiej.

Spis treści

[edytuj] Legenda

  • Powiaty podzielono na dwie grupy (w dwóch tabelach) – powiaty ziemskie i miasta na prawach powiatu.
  • Każda kolumna reprezentuje jeden rok funkcjonowania powiatu (podany w nagłówku).
  • Dla ułatwienia orientacji, ciąg lat funkcjonowania jednostek przytoczono przy każdym powiecie. W przypadku kiedy powiat istniał już w 1945 roku, nie znaczy to, że powiat powołano w 1945 roku; ciąg istnienia powiatów przekraczający próg tabeli oznaczono strzałką (→) – lista powiatów funkcjonujących w okresie II Rzeczypospolitej dostępna jest w artykule Powiaty w Polsce 1919-1939.
  • Dla uproszczenia, zabarwiono całą kolumnę nawet wtedy, gdy aktualny powiat powołano lub zniesiono w środku danego roku.
  • Kiedy w środku roku nastąpiła zmiana przynależności wojewódzkiej, zabarwiona kolumna odnosi się zawsze do roku nowej przynależności administracyjnej. Jedynym wyjątkiem są zmiany wprowadzone w 1945 roku oraz zmiany, po których nowa przynależność utrzymała się mniej niż jeden rok, gdzie ze względów technicznych (brak poprzedzającej bądź zamykającej kolumny) przedstawiono to odwrotnie.
  • Nazwy województw zmieniały się na przestrzeni lat. Aby móc porównać przynależność wojewódzką poszczególnych powiatów w różnych podziałach administracyjnych, kolory użyte w tabelach nie powiązano do nazw województw, lecz do miast wojewódzkich, pod które powiaty te podlegały. Dane o faktycznych nazwach województw i ich siedzibach można pobrać tu.
Kolor Miasto wojewódzkie Kolor Miasto wojewódzkie Kolor Miasto wojewódzkie
Białystok Brześć nad Bugiem Bydgoszcz / Toruń
Gdańsk Katowice[1] Kielce
Koszalin Kraków Lublin
Lwów Łódź Olsztyn
Opole Poznań Rzeszów
Szczecin Warszawa Wrocław
Zielona Góra / Gorzów Wlkp. Tereny z tzw. Ziem Odzyskanych w 1945 roku (wraz z Wolnym Miastem Gdańsk)
  • Powiaty uszeregowane są według nazw obowiązujących w okresie ich istnienia. Nazwy powiatów utworzone po ewentualnych formalnych zmianach nazw powiatów, którym często wtórowały zmiany siedzib (od których nowe nazwy były wywodzone) znacznie się różnią od pierwotnych. W celu sprawniejszej nawigacji po artykule potraktowano je dlatego jako osobne hasła, natomiast ciąg prawny powiatów przed lub po zmianie nazwy zaznaczono odsyłaczem (→ lub ← zależnie od sytuacji chronologicznej). Jedynym wyjątkiem są występujące w różnych okresach oboczne warianty tej samej nazwy, które przytoczono obok nazwy głównej, np. powiat opolski (lubelski) i powiat opolsko-lubelski.
  • Powiaty z tzw. Ziem Odzyskanych przedzielone w 1945 roku granicą państwową przytoczono jednokrotnie (jako powiat polski) jeśli: a) stolica powiatu znalazła się w granicach Polski (np. powiat gołdapski), b) nazwa powiatu została utworzona od tejże siedziby (np. powiat gryfiński) i c) przedzielona jednostka została zniesiona w kraju ościennym (np. powiat żarski). Powiaty przytoczono dwukrotnie – jako pierwotny oraz polski – jeśli: a) stolica powiatu pozostała poza granicami Polski z jednoczesnym utrzymaniem powiatu w Polsce (np. powiat iławecki) lub w przypadku kiedy stolica powiatu nie wchodziła w jego skład, stanowiąc oddzielny powiat grodzki (np. powiat gubiński), b) nazwa powiatu została zmieniona (np. powiat wschodniotorzymski/sulęciński) i/lub c) jednostka została utrzymana w kraju ościennym z równocześnie istniejącą jednoimienną jednostką w Polsce (np. powiat zgorzelecki)
  • Fragmenty powiatów bez siedziby w obrębie Polski powojennej oznaczono symbolem (►) oraz przytoczono nazwę powiatu docelowego.
  • Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej, ## – dwukrotną, a ### – trzykrotną. Oznaczenia te przytoczono zarówno przy nazwie powiatu (w wersji skupionej) jak i w prezentacji graficznej (w wersji rozbieżnej, bezpośrednio przed i po każdej zmianie przynależności)
  • Kiedy zmiana przynależności wojewódzkiej nastąpiła w 1945 roku w przypadku powiatów z tzw. Ziem Odzyskanych, manewr ten przedstawiono kolorową kropką (o odpowiedniej barwie) na tle czarnym (reprezentującym Ziemie Odzyskane) i dodatkowo opisano przy nazwie powiatu.
  • W czasie obowiązywania podziału administracyjnego 1975-1998 (od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998) powiaty były zlikwidowane. Dlatego okres ten, dla uproszczenia, zastąpiono w tabelach jedną wspólną kolumną.
  • Dla niektórych powiatów miejskich brak jest źródeł weryfikujących ich datę utworzenia (do 1975), należy to uzupełnić w sekcji → Źródła.

[edytuj] Powiaty ziemskie 1945-2008

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat 4
5		 4
6		 4
7		 4
8		 4
9		 5
0		 5
1		 5
2		 5
3		 5
4		 5
5		 5
6		 5
7		 5
8		 5
9		 6
0		 6
1		 6
2		 6
3		 6
4		 6
5		 6
6		 6
7		 6
8		 6
9		 7
0		 7
1		 7
2		 7
3		 7
4		 7
5		 — 9
9		 0
0		 0
1		 0
2		 0
3		 0
4		 0
5		 0
6		 0
7		 0
8
aleksandrowski [2] ← 1948-75 1999 →
augustowski[3] → 1975 1999 →
babimojski #[4] ● →1950 # # 1950 → sulechowski
bartoszycki[5][6] [7] 1946-75 1999 →
bełchatowski 1956-75 1999 →
bełżycki 1956-75
będziński #[8] # # → 1975 1999 →
bialski (krakowski) → 1950 → bielski (śląski) (s. Bielsko-Biała)
bialski (podlaski)[9] → 1975 1999 →
białobrzeski # 1956-75 # # 1999 →
białogardzki ##[10] →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
białostocki[11] → 1975 1999 →
bielski (podlaski)[12][9][11] → 1975 1999 →
bielski (śląski) (s. Bielsko) → 1950 → bielski (śląski) (s. Bielsko-Biała)
bielski (śląski) (s. Bielsko-Biała) [13] ← 1951-75 1999 →
bieruńsko-lędziński tyski ← 2002 →
bieszczadzki (s. Lesko) 1972-75
bieszczadzki (s. Ustrzyki Dolne) (1952-72 jako ustrzycki) 1999 →
biłgorajski → 1975 1999 →
biskupiecki reszelski ← 1959-75
błoński → 1948 → grodzisko-mazowiecki
bocheński → 1975 1999 →
bolesławiecki → 1975 1999 →
braniewski[14][15] → 1975 1999 →
brodnicki → 1975 1999 →
brzeski (małopolski) → 1975 1999 →
brzeski (nadbuż.) (cz. pn.-zach.) #[9] ●● # → 1945; ► bielski / ► bialski
brzeski (opolski) # →1950 # # 1950-75 1999 →
brzeziński → 1975 2002 →
brzozowski #[16] # # → 1975 1999 →
buski [17] ← 1948-75 1999 →
bychawski 1956-75
bydgoski → 1975 1999 →
bystrzycki → 1975
bytomski → 1951
bytowski ###[18] ● #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
chełmiński → 1975 1999 →
chełmski → 1975 1999 →
chmielnicki 1956-61
chodzieski → 1975 1999 →
chojeński[19][20] → 1975
chojnicki # → 1975 # # 1999 →
choszczeński → 1975 1999 →
chrzanowski → 1975 1999 →
ciechanowski → 1975 1999 →
cieszyński[21][22][23] → 1975 1999 →
czadecki (fragment)[23] Słowacja ►[24]
czarnkowski → 1975
czarnkowsko-trzcianecki 1999 →
częstochowski # →1950 # # 1950-75 1999 →
człuchowski ###[25] ● #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
darkiejmski (część pd.)[26] ●● → 1945; ► węgorzewski / ► gołdapski
dąbrowski (białostocki) 1956-75
dąbrowski (tarnowski) → 1975 1999 →
dębicki #[27] # # → 1975 1999 →
dobrodzieński → 1951
dobromilski (część zach.) #[28] ● # → 1945; ► przemyski
drawski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
drezdeńsko-budziszyński (część wsch.)[29] ● → 1945; ► zgorzelecki
działdowski # →1950 # # 1950-75 1999 →
dzierżoniowski[30] → 1975 1999 →
elbląski #[18] ● → 1975 # # 1999 →
ełcki #[31] ● → 1975 # # 1999 →
frydlądzko-bartoszycki (cz. pd.)[5] ● → 1945; → bartoszycki
frysztacki (część ?)[22] → 1945; ► cieszyński ?[22]
garwoliński → 1975 1999 →
gdański[32] → 1975 1999 →
gierdawski (część pd.)[6] ● → 1945; ► bartoszycki / ► kętrzyński / ► węgorzewski
giżycki[33] → 1975 1999 →
gliwicki → 1975 1999 →
głogowski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
głubczycki #[34] →1950 # # 1950-75 1999 →
gnieźnieński → 1975 1999 →
goleniowski 1954-75 1999 →
golubsko-dobrzyński 1956-75 1999 →
gołdapski #[35][26][31] ● → 1975 # # 2002 →
gorlicki ##[27][36] # # → 1975 # # 1999 →
gorzowski #[4][37] ● →1950 # # 1950-75 1999 →
gostyniński → 1975 1999 →
gostyński → 1975 1999 →
górowski (iławecki) iławecki (polski) ← 59-61
górowski (śląski) → 1975 1999 →
grajewski [38] ← 1948-75 1999 →
grodkowski #[39] →1950 # # 1950-75
grodzieński (polski) (cz. pd.-zach.)[40] → 1945; ► sokólski
grodzieński (radziecki) (cz. zach.)[41] Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich → 1948; ► sokólski
grodziski (mazowiecki)[42] [43] ← 1948-75 1999 →
grodziski (wielkopolski) 1999 →
grójecki → 1975 1999 →
grudziądzki → 1975 1999 →
gryficki[44] → 1975 1999 →
gryfiński[45][46] → 1975 1999 →
gubiński (niem.) (cz. pd.-wsch.)[47][48] → 1945; → gubiński (polski)
gubiński (polski) #[47][48][4] [49] ↔1950# # 1950-61
hajnowski[11] 1954-75 1999 →
hrubieszowski[50][51] → 1975 1999 →
iławecki (polski)[52] [53] 1946-58 → górowski (iławecki)
iławecki (pruski) (część pd.)[52][5] ● → 1945; → iławecki (polski)
iławski suski ← 1959-75 1999 →
iłżecki → 1973 → starachowicki
inowrocławski → 1975 1999 →
janowski → 1945 1956-75 1999 →
jarociński → 1975 1999 →
jarosławski #[16][54] # # → 1975 1999 →
jasielski #[27] # # → 1975 1999 →
jaworowski (część zach.) #[54] ● # → 1945; ► lubaczowski / ► jarosławski
jaworski[55] → 1975 1999 →
jeleniogórski[56] → 1975 1999 →
jesienicki (część pn.)[57] Czechy → 1958; ► nyski
jędrzejowski → 1975 1999 →
jilemnicki (część pn.-zach.)[56] Czechy → 1958; ► jeleniogórski
kaliski → 1975 1999 →
kamiennogórski[58] → 1975 1999 →
kamieński → 1975 1999 →
kartuski #[59] # # → 1975 1999 →
katowicki → 1951
kazimierski 1956-75 1999 →
kędzierzyńsko-kozielski 1999 →
kępiński → 1975 1999 →
kętrzyński[6][60] → 1975 1999 →
kielecki → 1975 1999 →
kieżmarski (fragment)[61] Słowacja ►[62]
kluczborski #[63] →1950 # # 1950-75 1999 →
kłobucki 1952-75 1999 →
kłodzki[64] → 1975 1999 →
kolbuszowski #[16] # # → 1975 1999 →
kolneński 1948-75 1999 →
kolski → 1975 1999 →
kołobrzeski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
konecki # →1950 # # 1950-75 1999 →
koniński → 1975 1999 →
koszaliński ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
kościański → 1975 1999 →
kościerski #[59] # # → 1975 1999 →
kozielski # →1950 # # 1950-75
kozienicki # → 1975 # # 1999 →
kożuchowski # →1950 # # 50-53 → nowosolski
krakowski → 1975 1999 →
krapkowicki 1956-75 1999 →
krasnostawski → 1975 1999 →
kraśnicki 1945-75 1999 →
krośnieński (odrzański) #[4] ● →1950 # # 1950-75 1999 →
krośnieński (podkarpacki) #[16][65] # # → 1975 1999 →
krotoszyński → 1975 1999 →
kutnowski → 1975 1999 →
kwidzyński[18] ● → 1975 1999 →
legionowski 1999 →
legnicki[66] → 1975 1999 →
leski #[16][67][68][51] # # → 1972 2002 →
leszczyński → 1975 1999 →
leżajski 1956-75 1999 →
lęborski[18] ● → 1975 1999 →
lidzbarski[69] → 1975 1999 →
limanowski → 1975 1999 →
lipnowski → 1975 1999 →
lipski # 1956-75 # # 1999 →
lubaczowski #[16][54][70] # # → 1975 1999 →
lubartowski → 1975 1999 →
lubawski → 1948 → nowomiejski
lubelski → 1975 1999 →
lubański → 1975 1999 →
lubiński[71] → 1975 1999 →
lubliniecki → 1975 1999 →
lubski 1954-75
lubuski (część wsch.)[72] ● → 1945; ► rzepiński
lwówecki[73] → 1975 1999 →
łańcucki #[16] # # → 1975 1999 →
łapski 1954-75
łaski → 1975 1999 →
łęczycki → 1975 1999 →
łęczyński 1999 →
łomżyński #[74] # # → 1975 1999 →
łobeski[75] → 1975 2002 →
łosicki 1956-75 1999 →
łowicki → 1975 1999 →
łódzki → 1975
łódzki wschodni 1999 →
łukowski → 1975 1999 →
makowski → 1975 1999 →
malborski[18] ● → 1975 1999 →
medycki[76] Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich → 1948; ► przemyski
miastecki ##[18] ● #→1950# # 1950-75
miechowski #[77] # # 1945-75 1999 →
mielecki #[27] # # → 1975 1999 →
międzychodzki → 1975 1999 →
międzyrzecki #[4] ● →1950 # # 1950-75 1999 →
mikołowski 1999 →
milicki → 1975 1999 →
miński → 1975 1999 →
mławski → 1975 1999 →
mogileński # →1950 # # 1950-75 1999 →
moniecki 1954-75 1999 →
morąski → 1975
morski #[59] # # → 1951 → wejherowski
mościski (część zach.) #[78] ● # → 1945; ► przemyski
mrągowski[79] → 1975 1999 →
myszkowski 1956-75 1999 →
myślenicki → 1975 1999 →
myśliborski → 1975 1999 →
namysłowski # →1950 # # 1950-75 1999 →
nidzicki[80] → 1975 1999 →
niemodliński # →1950 # # 1950-75
nieszawski → 1948 → aleksandrowski
niżański #[16] # # → 1973 →[81] 1999 →
notecki[82] ● → 1945; → trzcianecki
nowodworski (gdański) 1954-75 1999 →
nowodworski (mazowiecki) 1952-75 1999 →
nowogardzki[83] → 1975
nowomiejski # [84] ← 1948 -50# # 1950-75 1999 →
noworudzki 1954-75
nowosądecki[85][86] → 1975 1999 →
nowosolski kożuchowski ← 1953-75 1999 →
nowotarski[87][61][86] → 1975 1999 →
nowotomyski → 1975 1999 →
nyski #[88][57] →1950 # # 1950-75 1999 →
nytyski[32][89] ● → 1945
obornicki → 1975 1999 →
olecki #[31] ● → 1975 # ol.-gołd. ← # 2002 →
olecko-gołdapski 99-01 → olecki
oleski # →1950 # # 1950-75 1999 →
oleśnicki → 1975 1999 →
olkuski #[8] # # → 1975 1999 →
olsztyński → 1975 1999 →
oławski → 1975 1999 →
opatowski → 1975 1999 →
opoczyński ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
opolski (lubelski)[90] 1954-75 1999 →
opolski (śląski) # →1950 # # 1950-75 1999 →
ostrołęcki → 1975 1999 →
ostrowiecki 1999 →
ostrowski (mazowiecki) → 1975 1999 →
ostrowski (wielkopolski) → 1975 1999 →
ostródzki → 1975 1999 →
ostrzeszowski 1954-75 1999 →
oświęcimski 1951-75 1999 →
Otwock, powiat miejsko-uzdrowiskowy[91] 1952-57 → otwocki / Otwock miasto
otwocki miejsko-uzdrowiskowy Otwock ← 1958-75 1999 →
pabianicki 1999 →
pajęczański 1956-75 1999 →
parczewski 1954-75 1999 →
pasłęcki → 1975
piaseczyński 1952-75 1999 →
pilski[4] [92] → 1958 → trzcianecki 1999 →
pińczowski → 1975 1999 →
piotrkowski → 1975 1999 →
piski[93] → 1975 1999 →
pleszewski 1956-75 1999 →
płocki → 1975 1999 →
płoński → 1975 1999 →
poddębicki 1956-75 1999 →
policki 1999 →
polkowicki 1999 →
popradzki (fragment)[86] Czechy → 1976; ► nowotarski
poznański → 1975 1999 →
proszowicki 1954-75 1999 →
prudnicki #[94] →1950 # # 1950-75 1999 →
pruszkowski 1952-75 1999 →
przasnyski → 1975 1999 →
przemyski #[16][28][67][95][76][51] # # → 1975 1999 →
przeworski #[16] # # → 1975 1999 →
przysuski # 1956-75 # # 1999 →
pszczyński → 1975 1999 →
pucki 1954-75 1999 →
puławski → 1975 1999 →
pułtuski → 1975 1999 →
pyrzycki → 1975 1999 →
raciborski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
radomski # → 1975 # # 1999 →
radomszczański → 1975 1999 →
radymniański 1954-61
radziejowski 1956-75 1999 →
radzymiński → 1952 → wołomiński
radzyński → 1975 1999 →
rawicki → 1975 1999 →
rawski (mazowiecki) → 1975 1999 →
rawski (ruski) (część pn.-zach.) #[50][70] ●● # → 1945; ► tomaszowski / ► lubaczowski
reszelski → 1958 → biskupiecki
ropczycki 1956-75 1999 →[96]
ropczycko-sędziszowski (1956-75 jako ropczycki) 1999 →
rózborski (część pn.-wsch.)[97][98] ● → 1945; ► żarski / ► zgorzelecki
rybnicki → 1975 1999 →
rycki # 1956-75 # # 1999 →
rypiński → 1975 1999 →
rzepiński #[99][72][100][100][101][4] [102] ↔1950# # 1950-58 → słubicki
rzeszowski #[16] # # → 1975 1999 →
sandomierski → 1975 1999 →
sanocki #[16] # # → 1972 2002 →
sejneński 1956-75 1999 →
sępoleński → 1975 1999 →
siedlecki # → 1948 # # 1949-75 1999 →
siemiatycki[9] 1952-75 1999 →
sieradzki → 1975 1999 →
sierpecki → 1975 1999 →
skarżyski 1999 →
skierniewicki → 1975 1999 →
skwierzyński #[4] ● →1950 # # 1950-61
sławieński ###[18] ● #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
słubicki rzepiński ← 1959-75 1999 →
słupecki 1956-75 1999 →
słupski ###[18] ● #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
sochaczewski → 1975 1999 →
sokalski (część zach.) #[50] ● # → 1945; ► hrubieszowski
sokołowski → 1975 1999 →
sokólski[40][103][41] → 1975 1999 →
stalowowolski niżański ← 73-75 1999 →
starachowicki iłżecki ← 73-75 1999 →
stargardzki[104] → 1975 1999 →
starogardzki #[59] # # → 1975 1999 →
staszowski 1954-75 1999 →
stopnicki → 1948 → buski
strzelecki (krajeński) #[4] ● →1950 # # 1950-75 1999 →[105]
strzelecki (opolski) #[106] →1950 # # 1950-75 1999 →
strzelecko-drezdenecki (→ 1975 jako strzelecki (krajeński)) 1999 →
strzeliński → 1975 1999 →
strzyżowski 1954-75 1999 →
sulechowski babimojski ← 1951-75
sulechowsko-świebodziński[107][4] ● → 1946; → świebodziński
sulęciński #[108][109][4] [110] ↔1950# # 1950-75 1999 →
suski (iławski) → 1958 → iławski
suski (małopolski) 1956-75 1999 →
suwalski[111] → 1975 1999 →
sycowski → 1975
szamotulski → 1975 1999 →
szczecinecki ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
szczeciński[112][113][114] [115] → 1975
szczuczyński → 1948 → grajewski
szczycieński → 1975 1999 →
szprotawski # →1950 # # 1950-75
sztumski[18] ● → 1975 2002 →
szubiński → 1975
szydłowiecki # 1954-75 # # 1999 →
średzki (śląski) → 1975 1999 →
średzki (wielkopolski) → 1975 1999 →
śremski → 1975 1999 →
świdnicki (lubelski) 1999 →
świdnicki (słowacki) (fragment)[65] Słowacja ►[116]
świdnicki (śląski) → 1975 1999 →
świdwiński # 1954-75 # # 1999 →
świebodziński # [117] 1946-50# # 1950-75 1999 →
świecki → 1975 1999 →
świętomiejski (część pd.)[14] ● → 1945; ► braniewski
tarnobrzeski #[16] # # → 1975 1999 →
tarnogórski → 1975 1999 →
tarnowski → 1975 1999 →
tatrzański 1999 →
tczewski #[59] # # → 1975 1999 →
tomaszowski (lubelski)[50][51] → 1975 1999 →
tomaszowski (mazowiecki) 1999 →
toruński → 1975 1999 →
trzcianecki[118][4][82] [119] → 1946 → pilski ← 1959-75
trzebnicki → 1975 1999 →
tucholski → 1975 1999 →
turczański (część zach.) #[67] ● # → 1945; ► leski
turecki → 1975 1999 →
tyski 1954-75 99-01 → bier.-lędziński
ustrzycki (polski)[67][51] 1952-72 1999 →[120]
ustrzycki (radziecki)[51] Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich → 1951; → ustrzycki (polski)
uznamsko-woliński (cz. wsch.)[121][122] ● → 1945; → woliński
wadowicki → 1975 1999 →
wałbrzyski → 1975 1999 →
wałecki ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
warszawski / warszawski → 1952 99-02
warszawski zachodni 1999 →
wąbrzeski → 1975 1999 →
wągrowiecki → 1975 1999 →
wejherowski morski ← 1951-75 1999 →
węgorzewski[123][26][6][124] → 1975 2002 →
węgrowski → 1975 1999 →
wielicki 1999 →
wieluński → 1975 1999 →
wieruszowski 1954-75 1999 →
wkryujski (część wsch.)[112][113][114] ● [125] Niemcy → 1949; ► szczeciński
włocławski → 1975 1999 →
włodawski → 1975 1999 →
włoszczowski → 1975 1999 →
wodzisławski 1954-75 1999 →
woliński[121][46] [126] 1946-72
wolsztyński → 1975 1999 →
wołkowyski (część zach.)[11] → 1945; ► bielski / ► białostocki
wołomiński radzymiński ← 1952-75 1999 →
wołowski → 1975 1999 →
wrocławski → 1975 1999 →
wrzesiński → 1975 1999 →
wschodniotorzymski[108] ● → 1945; → sulęciński
wschowski #[4] ● →1950 # # 1950-75 2002 →
wyrzyski → 1975
wysokomazowiecki → 1975 1999 →
wyszkowski 1956-75 1999 →
zachodniotorzymski[101] ● → 1945; → rzepiński
zambrowski 1954-75 1999 →
zamojski → 1975 1999 →
zawierciański #[8] # # → 1975 1999 →
ząbkowicki → 1975 1999 →
zduńskowolski 1999 →
zgierski 1999 →
zgorzelecki (niem.) (cz. pn.-wsch.)[127][128] ● → 1945; → zgorzelecki (polski)
zgorzelecki (polski)[98][127][128][129][29] [130] → 1975 1999 →
zielonogórski #[4] ● →1950 # # 1950-75 1999 →
złotoryjski[131] → 1975 1999 →
złotowski ###[25] ● #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
zwoleński # 1954-75 # # 1999 →
żagański # →1950 # # 1950-75 1999 →
żarski #[132][133][134][98] →1950 # # 1950-75 1999 →
żniński # →1950 # # 1950-75 1999 →
żuromiński 1956-75 1999 →
żyrardowski 1999 →
żywiecki #[135] → 1975 # # 1999 →

[edytuj] Powiaty miejskie 1945-2008

Informacje dotyczące istnienia powiatów w latach 1946, 1947, 1948 i 1949 pobrane głównie z Roczników Statystycznych GUS:u oraz z dodatkowych źródeł podanych w przypisach Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat 4
5		 4
6		 4
7		 4
8		 4
9		 5
0		 5
1		 5
2		 5
3		 5
4		 5
5		 5
6		 5
7		 5
8		 5
9		 6
0		 6
1		 6
2		 6
3		 6
4		 6
5		 6
6		 6
7		 6
8		 6
9		 7
0		 7
1		 7
2		 7
3		 7
4		 7
5		 — 9
9		 0
0		 0
1		 0
2		 0
3		 0
4		 0
5		 0
6		 0
7		 0
8
Będzin 1948-75
Biała (Krakowska)[136] 48-50 → Bielsko-Biała
Biała Podlaska 1999 →
Białystok → 1975 1999 →
Bielsko [137] [138] 48-50 → Bielsko-Biała
Bielsko-Biała Bielsko/Biała← 1951-75 1999 →
Brzeg (#) [139] (#) 1951-75
Bydgoszcz → 1975 1999 →
Bytom → 1975 1999 →
Chełm 1951-75 1999 →
Chorzów → 1975 1999 →
Cieszyn 1951-75
Czeladź 1951-75
Częstochowa # →1950 # # 1950-75 1999 →
Dąbrowa Górnicza 1949-75 1999 →
Elbląg #[18] ● [140] 1948-75 # # 1999 →
Forst (część wsch.)[134] → 1945; ► żarski
Frankfurt n. Odrą (część wsch.)[100] → 1945; ► rzepiński
Gdańsk[32] → 1975 1999 →
Gdynia #[59] # # 1945-75 1999 →
Gliwice → 1975 1999 →
Głogów → 1946; ► głogowski
Gniezno → 1975
Gorzów Wielkopolski #[4] ● [141] 48- 50# # 1950-75 # 1999 →
Grudziądz → 1975 1999 →
Gubin (część wsch.)[48] → 1945; ► gubiński
Inowrocław → 1975
Jastrzębie-Zdrój 1999 →
Jaworzno 1956-75 1999 →
Jelenia Góra [142] 1948-75 1999 →
Kalisz 1947-75 1999 →
Katowice → 1953 Stalinogród 1956-75 1999 →
Kielce 1947-75[143] 1999 →
Kołobrzeg → 1946; ► kołobrzeski
Konin 73-75 1999 →
Koszalin (#)# [144] (#) 1950-75 # # 1999 →
Kraków → 1975 1999 →
Krosno 1999 →
Legnica [145] 1948-75 1999 →
Leszno 1951-75 1999 →
Lublin → 1975 1999 →
Łomża 1999 →
Łódź → 1975 1999 →
Mysłowice 1951-75 1999 →
Nowy Bytom 1951-58 → Ruda Śląska
Nowy Sącz 1951-75 1999 →
Nysa # [146] 48- 50# # 1950-75
Olsztyn → 1975 1999 →
Opole # [147] 48- 50# # 1950-75 1999 →
Ostrołęka 1999 →
Ostrowiec Świętokrzyski 1951-75
Ostrów Wielkopolski 1951-75
Otwock, powiat miejsko-uzdrowiskowy 1952-57 → otwocki / Otwock miasto
Otwock miejsko-uzdrowiskowy Otwock ← 1958-75
Pabianice 1951-75
Piekary Śląskie 1999 →
Piła[4] ● [148] 1948-75
Piotrków Trybunalski 1947-75 1999 →
Płock 1948-75 1999 →
Poznań → 1975 1999 →
Pruszków[149] 1951[149]-75
Przemyśl 1951-75 1999 →
Racibórz # [150] 48- 50# # 1950-75
Radom # → 1975 # # 1999 →
Ruda 1951-58 → Ruda Śląska
Ruda Śląska Ruda / Nowy Bytom ← 1959-75 1999 →
Rybnik 1951-75 1999 →
Rzeszów 1950-75 1999 →
Sanok 1972-75
Siedlce # 1948 # # 1949-75 1999 →
Siemianowice Śląskie 1951-75 1999 →
Skarżysko-Kamienna 1954-75
Skierniewice 1999 →
Słupsk ###[18] ● # [151] 48# #50 # 1950-75 # # 1999 →
Sopot 1947-75 1999 →
Sosnowiec → 1975 1999 →
Stalinogród Katowice ← 1953-56 → Katowice
Stalowa Wola 1953-75
Starachowice 1952-75
Stargard Szczeciński → 1946; ► stargardzki 73-75
Suwałki 1999 →
Szczecin → 1975 1999 →
Szopienice 1951-59
Świdnica [152] 1948-75
Świętochłowice 1951-75 1999 →
Świnoujście 73-75 1999 →
Tarnobrzeg 1999 →
Tarnów 1951-75 1999 →
Tczew 1952-75
Tomaszów Mazowiecki 1948-75
Toruń → 1975 1999 →
Tychy 1956-75 1999 →
Wałbrzych → 1975 99-02
Warszawa → 1975 2002 →
Włocławek 1947-75 1999 →
Wrocław → 1975 1999 →
Zabrze → 1975 1999 →
Zakopane 1951-75
Zamość 1952-75 1999 →
Zawiercie 1948-75
Zduńska Wola 1956-75
Zgierz 1951-75
Zgorzelec (część wsch.)[128] → 1945; ► zgorzelecki
Zielona Góra[153] (#) 1950[154]-75 1999 →
Żory 1999 →
Żyrardów 1948-75

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ (1953-56 Stalinogród)
  2. ↑ nieszawski ←
  3. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła środkowo-zachodnia część powiatu augustowskiego z woj. białostockiego. Gminy Balla Wielka, Łabno i – prawie cała – Wołłowiczowce (z siedzibą w Sopoćkiniach) oraz wschodnia część gminy Hołynka i dwa wschodnie skrawki gminy Lipsk (do 1936 należące do gminy Kurjanka) weszły w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Augustów – znalazła się po polskiej stronie granicy
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody poznańskiego
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 w 1945 roku Polsce przypadły południowe 2/3 powiatu frydlądzko-bartoszyckiego z tzw. Ziem Odzyskanych z siedzibą powiatu Bartoszycami po południowej, polskiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu frydlądzko-bartoszyckiego utworzono powiat bartoszycki, który wszedł w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego (1946)
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 w 1945 roku Polsce przypadła południowa 1/4 powiatu gierdawskiego z tzw. Ziem Odzyskanych z m.in. miejscowościami Asuny, Lipica i Skandawa. Siedziba powiatu – Gierdawy (obecnie Żeleznodorożnyj) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Polską część powiatu gierdawskiego przyłączono do powiatów bartoszyckiego, kętrzyńskiego i węgorzewskiego w nowo utworzonym woj. olsztyńskim (1946)
  7. ↑ frydlądzko-bartoszycki ←
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 do 17 VIII 1945 w woj. kieleckim
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 w 1945 roku Polsce przypadły północno-zachodnie skrawki powiatu brzeskiego z woj. poleskiego (fragmenty a) gminy Połowce – zniesionej przed 1933 rokiem i włączonej do gmin Wierzchowice i Wysokie Litewskie) – z m.in. miejscowościami Klukowicze, Litwinowicze, Siemichocze, Tymianka, Wólka Nurzecka, Wyczółki i Zubacze; b) gminy Wysokie Litewskie z m.in. miejscowościami Tokary i Wilanowo; c) gminy Wołczyn z miejscowością Koterka oraz d) gminy Miedna - niewielka eksklawa położona po lewej stronie od Bugu, na terenie gminy Zabłocie, niedaleko miejscowości Szostaki. Siedziba powiatu – Brześć nad Bugiem – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu brzeskiego została zintegrowana z powiatem bielskim w woj. białostockim (1945); utworzono z niej nową gminę Klukowicze, a część obszaru włączono do gminy Kleszczele) – od 1952 tereny te należą do powiatu siemiatyckiego; jedynie eksklawa gminy Miedna weszła w skład powiatu bialskiego w woj. lubelskim
  10. ↑ początkowo pod nazwą powiat białogrodzki
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 w 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu wołkowyskiego z woj. białostockiego – gmina Tarnopol (w całości), zachodnio-środkowa część gminy Jałówka oraz dwa niewielkie skrawki gminy Świsłocz. Siedziba powiatu – Wołkowysk – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu wołkowyskiego została zintegrowana z powiatami bielskim i białostockim w tymże województwie (1945); od 1954 część tych terenów należy do powiatu hajnowskiego
  12. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła główna część powiatu bielskiego z woj. białostockiego. Jedynie wschodnie części gmin Białowieża i Masiewo (głównie obszar Puszczy Białowieskiej) weszły w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Bielsk Podlaski – znalazła się po polskiej stronie granicy
  13. ↑ bialski (krakowski) / bielski (s. Bielsko) ← mimo tej samej nazwy przymiotnikowej, powiat bielski sprzed 1951 roku miał siedzibę w Bielsku a od 1951 w Bielsku-Białej, odkąd zwiększył się jego obszar po dołączeniu znacznej części zniesionego powiatu bialskiego; ciągłość prawna pomiędzy powiatem bielskim sprzed 1951 i tym od 1951 roku została zachowana
  14. ↑ 14,0 14,1 w 1945 roku Polsce przypadła południowa 1/3 powiatu świętomiejskiego z tzw. Ziem Odzyskanych z m.in. miejscowościami Grzechotki, Lelkowo, Stara Pasłęka i Żelazna Góra. Siedziba powiatu – Świętomiejsce (lub Święta Siekierka, obecnie Mamonowo) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Polską część powiatu świętomiejskiego przyłączono do powiatu braniewskiego w nowo utworzonym woj. olsztyńskim (1946)
  15. ↑ początkowo pod nazwą powiat broniewski
  16. ↑ 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 16,10 16,11 16,12 do 17 VIII 1945 w woj. lwowskim
  17. ↑ stopnicki ←
  18. ↑ 18,00 18,01 18,02 18,03 18,04 18,05 18,06 18,07 18,08 18,09 18,10 Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody gdańskiego
  19. ↑ początkowo pod nazwą powiat królewiecko-chojnicki (od obocznych nazw Chojny: Królewiec (Königsberg) i Chojnica)
  20. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła wschodnia (główna) część powiatu chojeńskigo (Landkreis Königsberg Nm.) z prowincji Brandenburgii; jedynie prawobrzeżny (od Odry), zachodni pas obszaru z m.in. miejscowościami Neulietzegöricke i Neulewin pozostał w Niemczech. Siedziba powiatu – Chojna – znalazła się po polskiej stronie granicy. W 1946 z powiatu chojeńskiego wyłączono Kostrzyn (bez jego lewobrzeżnych dzielnic Długie Przedmieście, Kuhbrücke i Kietz, które pozostały w Niemczech) i włączono go powiatu gorzowskiego
  21. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła część powiatu cieszyńskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez dawnego powiatu czeskocieszyńskiego oraz włączonych 1 lutego 1939 roku fragmentów powiatów czadeckiego i frydeckiego), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku (obszary te weszły w skład Czechosłowacji)
  22. ↑ 22,0 22,1 22,2 powiat frysztacki, będący w latach 1938-1939 częścią województwa śląskiego jako część Polski wymieniony jest w Dzienniku Ustaw RP po II wojnie światowej tylko raz (Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196), co może być spowodowane sporem o Zaolzie między Polską a Czechosłowacją i nieuregulowaną prawnie kwestią przebiegu granicy, brak innych źródeł potwierdzających przynależność całego powiatu lub jego części do Polski w 1945 roku. Siedziba powiatu – Frysztat – znalazła się ostatecznie po czechosłowackiej stronie granicy.
  23. ↑ 23,0 23,1 na mocy umowy zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką sporządzonej w Starej Lubowli 29 lipca 2002 roku i ratyfikowanej w 2005 roku w rejonie polskiej miejscowości Jaworzynka i słowackiej miejscowości Skalité Polska odstąpiła Słowacji 304 m² obszaru powiatu cieszyńskiego, a Słowacja odstąpiła Polsce terytorium powiatu czadeckiego o takiej samej powierzchni (włączone do powiatu cieszyńskiego); zmiana była podyktowana prośbami mieszkańców (po roku 1953 powstała w regionie kilkakrotnie przecięta przez granicę droga, co powodowało wiele utrudnień w dostępie do działek po obu stronach; obecnie granica przebiega środkiem drogi)
  24. ↑ → 2005; ► cieszyński
  25. ↑ 25,0 25,1 Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody pomorskiego
  26. ↑ 26,0 26,1 26,2 w 1945 roku Polsce przypadły dwa południowe skrawki powiatu darkiejmskiego z tzw. Ziem Odzyskanych (oddzielone od siebie wąskim pasmem powiatu węgorzewskiego) z m.in. miejscowościami Rogale, Pietrasze i Żabin. Siedziba powiatu – Darkiejmy (obecnie Oziorsk) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu darkiejmskiego została częściowo zintegrowana z powiatem węgorzewskim w nowo utworzonym woj. olsztyńskim (1946) a częściowo z powiatem gołdapskim, który przyłączono do woj. białostockiego (1946)
  27. ↑ 27,0 27,1 27,2 27,3 do 17 VIII 1945 w woj. krakowskim
  28. ↑ 28,0 28,1 w 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu dobromilskiego z woj. lwowskiego z m.in. miejscowościami Bircza, Kalwaria Pacławska i Wojtkowa. Siedziba powiatu – Dobromil – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu dobromilskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945)
  29. ↑ 29,0 29,1 w 1945 roku Polsce przypadła z tzw. Ziem Odzyskanych wschodnia prawobrzeżna (od Nysy Łużyckiej) część powiatu drezdeńsko-budziszyńskiego (Kreishauptmannschaft Dresden-Bautzen) z prowincji Saksonia, stanowiąca tzw. Worek Turoszowski z m.in. miejscowościami Bogatynia i Turoszów. Zachodnia część powiatu z m.in. siedzibą – Żytawą – pozostała w Niemczech. Polską część powiatu drezdeńsko-budziszyńskiego włączono do powiatu zgorzeleckiego (utworzonego ze wschodniej części niemieckiego powiatu zgorzeleckiego), przyłączonego do woj. wrocławskiego (1946). Jest to jedyne terytorium Saksonii w granicach obecnych Polski
  30. ↑ początkowo pod nazwą powiat rychonecki
  31. ↑ 31,0 31,1 31,2 Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody białostockiego
  32. ↑ 32,0 32,1 32,2 z Wolnego Miasta Gdańsk
  33. ↑ początkowo pod nazwą powiat lecki lub łuczański
  34. ↑ początkowo pod nazwą powiat głupczycki
  35. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła południowe 2/3 powiatu gołdapskiego z tzw. Ziem Odzyskanych z siedzibą powiatu Gołdapią po południowej, polskiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu gołdapskiego utworzono mniejszy powiat gołdapski, który przyłączono do woj. białostockiego (1946)
  36. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła część powiatu gorlickiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez terenów nad rzeką Cygiełką, które weszły w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku
  37. ↑ W 1946 do powiatu gorzowskiego przyłączono Kostrzyn z powiatu chojeńskiego (bez jego lewobrzeżna dzielnic Długie Przedmieście, Kuhbrücke i Kietz, które pozostały w Niemczech)
  38. ↑ szczuczyński ←
  39. ↑ początkowo pod nazwą powiat grotkowski
  40. ↑ 40,0 40,1 w 1945 roku Polsce przypadły południowo-zachodnie skrawki powiatu grodzieńskiego z woj. białostockiego – miasto Krynki i zachodnie części gmin Krynki (połowa) i Hołynka (większa część) oraz skrawek gminy Brzostowica Wielka. Siedziba powiatu – Grodno – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu grodzieńskiego została zintegrowana z powiatem sokólskim w tymże województwie (1945)
  41. ↑ 41,0 41,1 w ramach decyzji o korekcie granicy polsko-radzieckiej z 1947 roku, w maju 1948 roku do Polski przyłączono fragment rejonu grodzieńskiego z obwodu grodzieńskiego (m.in. miejscowości Nowodziel, Tołcze, Szymaki i Klimówka), który wszedł w skład powiatu sokólskiego (gminy Kuźnica) w woj. białostockiem
  42. ↑ do 1975 pod nazwą powiat grodziskomazowiecki
  43. ↑ błoński ←
  44. ↑ początkowo pod nazwą powiat zagórzański (od Zagórze = Gryfice)
  45. ↑ w 1945 roku Polsce przypadły wschodnie 2/3 powiatu gryfińskiego z prowincji Pomorze bez miejscowości takich jak Gartz, Tantow, Pieńkuń i Casekow, które pozostały w Niemczech. Siedziba powiatu – Gryfino – znalazła się po polskiej stronie granicy
  46. ↑ 46,0 46,1 po zatwierdzeniu granicy w 1945 roku Świnoujście straciło dostęp do wody pitnej, po czym przez sześć lat sprowadzano wodę zza granicy; sytuację zmieniła dopiero korekta granicy na wyspie Uznam w czerwcu 1951 roku, kiedy to włączono do Polski obszar o powierzchni około 76,5 ha wraz ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w obszar niemiecki charakterystyczny cypel (w zamian Niemcom przyznano podobny obszar w okolicach Gryfina)
  47. ↑ 47,0 47,1 w 1945 roku Polsce przypadła południowo-wschodnia część powiatu gubińskiego (niemieckiego) (Landkreis Guben) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych) z miejscowościami Biecz, Chlebowo, Czarnowice, Grabice, Markosice, Pole, Stargard Gubiński i Wałowice. W skład powiatu weszło także lewobrzeżne (od Odry) miasto Przybrzeg (Fürstenberg an der Oder) (od 1961 dzielnica miasta Eisenhüttenstadt), tworzące enklawę powiatu gubińskiego na terenie powiatu rzepińskiego (w Poznańskim Dzienniku Wojewódzkim z roku 1945, nr 12, poz. 88 wymienione jako polskie miasto Przybrzeg); ostatecznie miasto pozostało w Niemczech wraz z większą, zachodnią częścią powiatu gubińskiego (z m.in. miejscowością Neuzelle). Siedziba powiatu – Guben, która nie wchodziła w jego skład (stanowiła oddzielny powiat miejski) została przedzielona granicą państwową (patrz dalej → Guben w sekcji powiaty miejskie). Z polskiej części powiatu gubińskiego utworzono polski powiat gubiński, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946)
  48. ↑ 48,0 48,1 48,2 w 1945 roku Polsce przypadła wschodnia część powiatu miejskiego Guben. Z części tej utworzono polskie miasto Gubin, które włączono do powiatu gubińskiego (utworzonego ze wschodnich części niemieckiego powiatu gubińskiego); w Niemczech pozostały lewobrzeżne (od Odry) dzielnice powiatu, tworzące okrojone miasto Guben
  49. ↑ gubiński (niemiecki) ←
  50. ↑ 50,0 50,1 50,2 50,3 w 1945 roku do przywróconego woj. lubelskiego przyłączono z woj. lwowskiego: 1) północno-zachodnie skrawki powiatu rawskiego, które włączono do powiatu tomaszowskiego: a) miasto Uhnów; b) gminy: Bełżec, Lubycza Królewska, Tarnoszyn i Wierzbica (przekształconą w gminę Uhnów); oraz c) gromady Hrebenne i Siedliska z gminy Siedliska; i 2) zachodnie powiatu sokalskiego, które włączono do powiatu hrubieszowskiego: a) miasto Bełz; b) gminy Bełz, Chorobrów, Krystynopol i Waręż (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160)
  51. ↑ 51,0 51,1 51,2 51,3 51,4 51,5 w wyniku umowy o zamianie granic z ZSRR w 1951 roku do Polski przyłączono rejon ustrzycki z obwodu drohobyckiego (z siedzibą Ustrzykami Dolnymi i wsiami Czarna, Lutowiska, Krościenko, Bandrów Narodowy, Bystre i Liskowate), z którego (oraz z fragmentów polskich powiatów leskiego i przemyskiego) utworzono polski powiat ustrzycki w woj. rzeszowskim. W zamian Polska odstąpiła ZSRR fragmenty powiatów hrubieszowskiego i tomaszowskiego z woj. lubelskiego (m.in. miejscowości Bełz, Uhnów, Krystynopol, Waręż, Chorobrów, Zabuże i lewobrzeżną część Sokala – Żwirkę, wraz z linią kolejową Rawa Ruska-Krystynopol). Pierwotnie Polsce miała przypaść także miejscowość Niżankowice oraz linia kolejowa Przemyśl-Zagórz, w zamian za co ZSRR zażądał dopłaty w złocie. Wobec odmowy strony polskiej korekta dotyczyła tylko 480 km²
  52. ↑ 52,0 52,1 w 1945 roku Polsce przypadła południowa połowa powiatu iławeckiego (pruskiego) z tzw. Ziem Odzyskanych. Siedziba powiatu – Iławka (lub Pruska Iława, obecnie Bagrationowsk) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Z polskiej części powiatu iławecki utworzono mniejszy powiat iławecki z siedzibą w Górowie Iławeckim, który wszedł w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego (1946)
  53. ↑ iławecki (pruski) ←
  54. ↑ 54,0 54,1 54,2 w 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu jaworowskiego z woj. lwowskiego (gmina Wielkie Oczy = 8 gromad i gmina Gnojnice – 4 gromady, którą przekształcono w gminę Młyny). Siedziba powiatu – Jaworów – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu jaworowskiego została zintegrowana z powiatami lubaczowskim (Wielkie Oczy) i powiatem jarosławskim (Młyny) w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945)
  55. ↑ początkowo pod nazwą powiat jaworowski
  56. ↑ 56,0 56,1 w 1958 roku dokonano korekty granicy między Polską a Czechosłowacją; Czechosłowacja zyskała od Polski wieś Tkacze (obecnie Mýtiny – część Harrachova) i osadę Zieliniec, w zamian za południowy stok szczytu Kocierz koło Przełęczy Szklarskiej z powiatu jilemnickiego (włączony do powiatu jeleniogórskiego w woj. wrocławskim). Protokół z 23 września 1955 roku, wytyczający granicę polsko-czechosłowacką, zawierał 85 poprawek, których bilans wykazywał nadwyżkę terenów po stronie czechosłowackiej, wynoszącą 370 hektarów. Republika Czeska zamierza rozliczyć się z Polską z tej nadwyżki, oddając Polsce fragmenty nadgranicznych terenów. W tym celu od 1995 roku działa wspólna czesko-polska komisja. Jednak dotychczas strona czeka wytypowała zaledwie 132 ha do przekazania Polsce, która może je zaakceptować w całości, w części lub je odrzucić
  57. ↑ 57,0 57,1 w 1958 roku dokonano korekty granicy między Polską a Czechosłowacją; Czechosłowacja zyskała od Polski wieś Krasów (czes. Krasov, niem. Schubertskrosse) z powiatu nyskiego (do wojen śląskich wieś była częścią Widnawy) w zamian za wieś Skowronków (czes. Skřivankov) z jesienickiego, którą włączono do gminy Głuchołazy w powiecie nyskim (woj. opolskie) jako przysiółek (w zamian Czechosłowacja poszerzyła swoje terytorium w pobliżu Jarnołtówka)
  58. ↑ początkowo pod nazwą powiat kamieniogórski
  59. ↑ 59,0 59,1 59,2 59,3 59,4 59,5 do 7 IV 1945 w woj. pomorskim
  60. ↑ początkowo pod nazwą powiat rastemborski
  61. ↑ 61,0 61,1 na mocy umowy zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką sporządzonej w Starej Lubowli 29 lipca 2002 roku i ratyfikowanej w 2005 roku na rzece Dunajec w rejonie polskich miejscowości Sromowce Niżne i Sromowce Wyżne oraz słowackich miejscowości Červený Kláštor i Spišská Stará Ves Polska odstąpiła Słowacji część bezimiennej wyspy o powierzchni 2289 m² z powiatu nowotarskiego a Słowacja odstąpiła Polsce część wyspy Nokiel o takiej samej powierzchni z powiatu kieżmarskiego (włączoną do powiatu nowotarskiego); zmiana była podyktowana brakiem możliwości osadzenia znaków granicznych w odpowiednich miejscach, ze względu na zmianę kształtu wyspy
  62. ↑ → 2005; ► nowotarski
  63. ↑ początkowo pod nazwą powiat kluczborecki
  64. ↑ początkowo pod nazwą powiat kładzki
  65. ↑ 65,0 65,1 na mocy umowy zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką sporządzonej w Starej Lubowli 29 lipca 2002 roku i ratyfikowanej w 2005 roku w pobliżu wieży widokowej na Przełęczy Dukielskiej w rejonie polskiej miejscowości Barwinek i słowackiej miejscowości Vyšný Komárnik Polska odstąpiła Słowacji 376 m² terytorium z powiatu krośnieńskiego, a Słowacja odstąpiła Polsce terytorium o takiej samej powierzchni z powiatu świdnickiego (włączone do powiatu krośnieńskiego); zmiana była podyktowana brakiem możliwości przywrócenia do poprzedniego stanu wspólnej drogi granicznej (droga ta została wybudowana w 1958 roku w celu umożliwienia turystom słowackim zobaczenia miejsc walk – po korekcie granica przebiega środkiem drogi)
  66. ↑ początkowo pod nazwą powiat lignicki
  67. ↑ 67,0 67,1 67,2 67,3 w 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu turczańskiego z woj. lwowskiego (do 1931 w woj. stanisławowskim): gmina Tarnawa Niżna oraz część gminy Sianki (z m.in. miejscowościami Beniowa i Sianki). Siedziba powiatu – Turka – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu turczańskiego została zintegrowana z powiatem leskim w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945); w 1952 tereny te weszły w skład powiatu ustrzyckiego (łącznie z trzema miejscowościami z powiatu turczańskiego sprzed 1945 – Bystre, Lipie i Michniowiec z dawnej gminy Łomna) – przyłączone do Polski z ZSRR w ramach umowy o zmianie granic)
  68. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła część powiatu leskiego z woj. lwowskiego m.in. bez miejscowości (które weszły w skład ZSRR) przyłączonych później do Polski (1951) w wyniku umowy o zmianie granic z ZSRR (w tym Ustrzyk Dolnych), przywrócono także granicę południową sprzed listopada 1938 roku (bez tzw. źródłowiska Udawy), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku
  69. ↑ początkowo pod nazwą powiat licbarski
  70. ↑ 70,0 70,1 w 1945 roku 4 zachodnie gromady powiatu rawskiego (z woj. lwowskiego) znalazły się w granicach Polski: Dziewięcierz (z gminy Potylicz), Radruż (z gminy Wróblaczyn), Werchrata i Prusie (z gminy Siedliska). Przyłączono je do powiatu lubaczowskiego w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945)
  71. ↑ początkowo pod nazwą powiat bukowiecko-lubiński
  72. ↑ 72,0 72,1 w 1945 roku Polsce przypadł wschodni prawobrzeżny (od Odry) skrawek powiatu lubuskiego (Landkreis Lebus) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych) z miejscowościami Nowy Lubusz i Pławidło. Główna część powiatu z miejscowościami takimi jak Selowice (siedziba starostwa), Lubusz, Przygród (Fürstenwalde/Spree), Miłoraz, Müncheberg i Buckow (Märkische Schweiz) pozostały w Niemczech. Polską część powiatu lubuskiego włączono do powiatu rzepińskiego, przyłączonego do woj. poznańskiego (1946)
  73. ↑ początkowo pod nazwą powiat lwowski
  74. ↑ do 17 VIII 1945 w woj. warszawskim
  75. ↑ początkowo pod nazwą powiat ławicki (od Ławiczka = Resko)
  76. ↑ 76,0 76,1 w ramach decyzji o korekcie granicy polsko-radzieckiej z 1947 roku, w maju 1948 roku do Polski przyłączono rejon medycki z obwodu drohobyckiego (z siedzibą Medyką), który wszedł w skład powiatu przemyskiego w woj. rzeszowskim
  77. ↑ do 7 IV 1945 w woj. kieleckim
  78. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu mościskiego z woj. lwowskiego – fragment gminy Małnów z Kalnikowem i zachodnim fragmentem Starzawy. Siedziba powiatu – Mościska – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu mościskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945)
  79. ↑ początkowo pod nazwą powiat ządzborski
  80. ↑ początkowo pod nazwą powiat niborski
  81. ↑ → stalowowolski
  82. ↑ 82,0 82,1 w 1945 roku Polsce w całości przypadł powiat notecki (Netzekreis) z prowincji Pomorze (z tzw. Ziem Odzyskanych), z siedzibą w Trzciance; powiat przekształcono w polski powiat trzcianecki, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946)
  83. ↑ początkowo pod nazwą powiat nowogrodzki
  84. ↑ lubawski ←
  85. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowosądeckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez przyłączonego wówczas fragmentu doliny Popradu koło Żegiestowa, który wszedł w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku
  86. ↑ 86,0 86,1 86,2 na mocy umowy zawartej pomiędzy PRL a Czechosłowackją sporządzonej w Warszawie 21 marca 1975 roku (która weszła w życie 14 marca 1976 roku) dokonano korekty granicy między Polską a Czechosłowacją; Czechosłowacja zyskała od Polski część terytorium powiatu nowosądeckiego (0,25 km²) w rejonie miejscowości Wojkowa, który włączono do powiatu bardiowskiego; Polska zyskała od Czechosłowacja część terytorium powiatu popradzkiego (0,25 km²) w rejonie miejscowości Łysa nad Dunajcem, który włączono do powiatu nowotarskiego (woj. krakowskie); zamiana terytoriów była powiązana z budową i eksploatacją zapory na Dunajcu; ustawę o zamiaie terytoriów ustalono na podstawie podziału administracyjnego sprzed czerwca 1975 roku, jednak została ona została wyegzekwowana w terenie dopiero 1976 roku, a więc już po zniesieniu powiatów
  87. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowotarskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez Jaworzyny Spiskiej i Leśnicy, Głodówki, Suchej Góry i skrawków terenów leśnych między Lipnicą Wielką a Bobrowem i Rabczą, które weszły w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku
  88. ↑ początkowo pod nazwą powiat niski (od Nissa=Nysa)
  89. ↑ w 1945 w woj. gdańskim
  90. ↑ do 1975 pod nazwą powiat opolsko-lubelski
  91. ↑ Określany w wykazach jako powiat grodzki
  92. ↑ trzcianecki ←
  93. ↑ początkowo pod nazwą powiat jańsborski
  94. ↑ początkowo pod nazwą powiat prądnicki
  95. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu przemyskiego z woj. lwowskiego bez miejscowości (które weszły w skład ZSRR) takich jak Medyka (przyłączona ponownie do Polski w 1948 roku) i Niżankowice. Siedziba powiatu – Przemyśl – znalazła się po polskiej stronie granicy
  96. ↑ od 1999 jako powiat ropczycko-sędziszowski
  97. ↑ inna używana nazwa: powiat rothenburski lub Landkreis Rothenburg (Oberlausitz)
  98. ↑ 98,0 98,1 98,2 w 1945 roku Polsce przypadły dwie prawobrzeżne sekcje (od Nysy Łużyckiej) powiatu rózborskiego (Landkreis Rothenburg (Oberlausitz)) z prowincji Śląsk (z tzw. Ziem Odzyskanych): a) północno-wschodnia (z m.in. Łęknicą i Przewozem), którą włączono do powiatu żarskiego (utworzonego ze wschodniej części niemieckiego powiatu żarskiego); b) wschodnia (z m.in. Lipną, Dobrzyniem, Buczem i Sobolicami), którą włączono do powiatu zgorzeleckiego (utworzonego ze wschodniej części niemieckiego powiatu zgorzeleckiego); oba docelowe powiaty przyłączono do woj. wrocławskiego (1946); w Niemczech pozostała większa lewobrzeżna część powiatu, z m.in. siedzibą Białą Wodą oraz miastami Niską i Rózborkiem
  99. ↑ początkowo pod nazwą powiat rypiński (od Rypin = Rzepin)
  100. ↑ 100,0 100,1 100,2 w 1945 roku Polsce przypadła wschodnia prawobrzeżna (od Odry) część powiatu miejskiego Frankfurt nad Odrą. Z części tej utworzono polskie miasto Słubice, które włączono do powiatu rzepińskiego (z tzw. Ziem Odzyskanych)
  101. ↑ 101,0 101,1 w 1945 roku Polsce przypadł powiat zachodniotorzymski (Landkreis Weststernberg) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych), z siedzibą w Rzepinie; powiat przekształcono w polski powiat rzepiński, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946); jedynie niewielki prawobrzeżny (od Odry) fragment powiatu naprzeciw Górzycy pozostał w Niemczech
  102. ↑ zachodniotorzymski←
  103. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła główna część powiatu sokólskiego z woj. białostockiego. Jedynie wschodnie części gmin Nowy Dwór, Kuźnica i Odelsk (z Odelskiem) weszły w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Sokółka – znalazła się po polskiej stronie granicy
  104. ↑ początkowo pod nazwą powiat starogrodzki
  105. ↑ od 1999 jako powiat strzelecko-drezdenecki
  106. ↑ początkowo pod nazwą powiat wielkostrzelecki
  107. ↑ początkowo pod nazwą powiat cylichowsko-świebodziński lub powiat sulichowsko-świebodziński
  108. ↑ 108,0 108,1 w 1945 roku Polsce w całości przypadł powiat wschodniotorzymski (Landkreis Oststernberg) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych), z siedzibą w Sulęcinie; powiat przekształcono w polski powiat sulęciński, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946)
  109. ↑ początkowo pod nazwą powiat cielęciński
  110. ↑ wschodniotorzymski ←
  111. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła główna część powiatu suwalskiego z woj. białostockiego. Jedynie południowo-wschodnia część gminy Giby (należąca do 1924 do powiatu sejneńskiego) weszła w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Suwałki – znalazła się po polskiej stronie granicy
  112. ↑ 112,0 112,1 w 1945 roku Polsce przypadła wschodnia połowa powiatu wkryujskiego (Landkreis Ueckermünde) z prowincji Pomorze (z tzw. Ziem Odzyskanych) z m.in. miejscowościami Nowe Warpno i Trzebież. Siedziba powiatu – Wkryujście (lub Wkra, obecnie Ueckermünde) oraz miejscowości takie jak Pozdawilk, Łęknica, Turzegłowy, Ferdinandshof i Eggesin pozostały w Niemczech. Z polskiej części powiatu wkryujskiego utworzono polski powiat szczeciński w nowo utworzonym woj. szczecińskim (1946)
  113. ↑ 113,0 113,1 granica z NRD ustanowiona na konferencji poczdamskiej miała w wielu miejscach absurdalny przebieg, dlatego jeszcze w 1945 roku dokonano szeregu korekt dotyczących powiatów wkryujskiego (NRD) i powiat szczecińskiego (PRL); pierwotnie miejscowości Rieth i Altwarp miały być polskie – przeszły one na rzecz strony niemieckiej w zamian za wsie Stolec i Buk. Polsce przyznano także w całości miejscowości Bobolin, Barnisław, Rosówek, Pargowo oraz drogę Stobno–Kołbaskowo
  114. ↑ 114,0 114,1 w 1949 roku dokonano korekty granicy państwowej PRL i NRD a za razem powiatów wkryujskiego (NRD) i szczecińskiego (PRL); regulację granicy wykonano na wysokości skrzyżowania i drogi Linki – Neu Lienken – Buk
  115. ↑ wkryujski ←
  116. ↑ → 2005; ► krośnieński
  117. ↑ sulechowsko-świebodziński ←
  118. ↑ Oboczna nazwa powiatu: powiat trzciański
  119. ↑ notecki ←
  120. ↑ od 1999 jako powiat bieszczadzki a po odłączeniu się powiatu leskiego w 2002, również o granicach z lat 1952-72
  121. ↑ 121,0 121,1 w 1945 roku Polsce przypadła wschodnia połowa powiatu uznamsko-wolińskiego z prowincji Pomorze (z tzw. Ziem Odzyskanych) (wyspa Wolin i wschodni kraniec wyspy Uznam z siedzibą powiatu Świnoujściem). Miejscowości takie jak Wołogoszcz, Uznam, Kujawice (Pianoujście) i Ahlbeck pozostały w Niemczech. Z polskiej części powiatu uznamsko-wolińskiego utworzono powiat woliński z siedzibą w Świnoujściu, w nowo utworzonym woj. szczecińskim (1946)
  122. ↑ początkowo pod nazwą powiat uzdamsko-wołyński
  123. ↑ w 1945 roku Polsce przypadł niemal cały obszar powiatu węgorzewskiego z tzw. Ziem Odzyskanych; jedynie mały fragment powiatu na wschód od Dąbrówki znalazł się po północnej stronie granicy w ZSRR. Powiat wszedł w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego (1946)
  124. ↑ początkowo pod nazwą powiat węgoborski
  125. ↑ → 1945; → szczeciński / Niemcy 1945 ► szczeciński
  126. ↑ uznamsko-woliński ←
  127. ↑ 127,0 127,1 w 1945 roku Polsce przypadła północno-wschodnia część powiatu zgorzeleckiego (niemieckiego) (Landkreis Görlitz) z prowincji Śląsk (z tzw. Ziem Odzyskanych) z m.in. miejscowościami Pieńsk, Ruszów i Węgliniec. Mniejsza południowo-zachodnia część powiatu zgorzeleckiego (z m.in. miejscowoścami Reichenbach/O.L. i Nickrisch (Hagenwerder)) pozostała w Niemczech. Siedziba powiatu – Görlitz, która nie wchodziła w jego skład (stanowiła oddzielny powiat miejski) została przedzielona granicą państwową (patrz dalej → Görlitz w sekcji powiaty miejskie). Z polskiej części powiatu zgorzeleckiego utworzono polski powiat zgorzelecki, który wszedł w skład woj. wrocławskiego (1946)
  128. ↑ 128,0 128,1 128,2 w 1945 roku Polsce przypadła wschodnia część powiatu miejskiego Görlitz. Z części tej utworzono polskie miasto Zgorzelec, które włączono do powiatu zgorzeleckiego (utworzonego ze wschodnich części niemieckiego powiatu zgorzeleckiego); w Niemczech pozostała większa lewobrzeżna (od Odry) część powiatu, tworząca okrojone miasto Görlitz
  129. ↑ początkowo pod nazwą powiat zgorzelicki
  130. ↑ zgorzelecki (niemiecki) ←
  131. ↑ początkowo pod nazwą powiat złotogórski (od Złotogóra=Złotoryja)
  132. ↑ początkowo pod nazwą powiat żarowski (od Żarów=Żary)
  133. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła wschodnia (większa) część powiatu żarskiego z prowincji Brandenburgii; prawobrzeżna (od Nysy Łużyckiej) 1/4 część obszaru z m.in. miejscowościami Derbno i Groß Schacksdorf pozostała w Niemczech. Siedziba powiatu – Żary – znalazła się po polskiej stronie granicy
  134. ↑ 134,0 134,1 w 1945 roku Polsce przypadł wschodni prawobrzeżny (od Odry) skrawek powiatu miejskiego Forst (Barść). Część tę przekształcono w polską wieś Zasieki, które włączono do powiatu żarskiego (utworzonego ze wschodnich części niemieckiego powiatu żarskiego); w Niemczech pozostała główna lewobrzeżna część powiatu, stanowiąca miasto Forst
  135. ↑ w 1945 roku Polsce przypadła część powiatu żywieckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez południowego stoku Mędralowej, który wszedł w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku
  136. ↑ w aktach urzędowych z okresu 1926-1950 miasto wymieniane jest jako Biała (np. obwieszczenie o uzyskaniu przez Białą statusu powiatu miejskiego – M.P. z 1948 r. Nr 56, poz. 336) lub Biała Krakowska (np. rozporządzenie w sprawie połączenia powiatów miejskich Bielsko i Biała Krakowska – Dz. U. z 1950 r. Nr 58, poz. 531)
  137. ↑ → 1945; bielski|► bielski
  138. ↑ Według stanu z 1 stycznia 1946 Bielsko jest jeszcze powiatem grodzkim (Podział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad. Katowice, Wrocław: Instytut Śląski, 1947). Natomiast nie jest już nim według stanów z 1 kwietnia 1947 i 1948; jako powiat grodzki pojawia się ponownie według stanu z 1 kwietnia 1949 (według Roczników Statystycznych GUS:u z odpowiednich lat)
  139. ↑ → 1946; ► brzeski
  140. ↑ → 1946; ► elbląski
  141. ↑ → 1946; ► gorzowski
  142. ↑ → 1946; ► jeleniogórski
  143. ↑ informacja uzyskana 31 grudnia 2008 roku od Krzysztofa Tworogowskiego, dyrektora Wydziału Kultury, Turystyki i Promocji Miasta przy Urzędzie Miasta Kielce
  144. ↑ → 1946; ► koszaliński
  145. ↑ → 1946; ► legnicki
  146. ↑ → 1946; ► nyski
  147. ↑ → 1946; ► opolski
  148. ↑ → 1946; ► pilski
  149. ↑ 149,0 149,1 1 stycznia 1946 z powiatu warszawskiego wydzielono powiat miejski Pruszków (M.P. z 1946 r. Nr 43, poz. 84 - Obwieszczenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 listopada 1945 r. o wydzieleniu miasta Pruszkowa w województwie warszawskim z powiatowego związku samorządowego), jednakże w 1951 roku powiat "ponowenie" został wydzielony z powiatu warszawskiego (Dz. U. z 1951 r. Nr 20, poz. 161 - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich z obszarów niektórych miast). Ponieważ Roczniki Statystyczne z 1947, 1948 i 1949 nie zaliczają Pruszkowa do powiatów grodzkich, przyjęto rok 1951 jako wstępną progową
  150. ↑ → 1946; ► raciborski
  151. ↑ → 1946; ► słupski
  152. ↑ → 1946; ► świdnicki
  153. ↑ Zielona Góra posiadała także status powiatu grodzkiego w latach 1922-33 (w Niemczech)
  154. ↑ Rocznik Statystyczny GUS:u z 1949 wymienia Zieloną Górę jako powiat grodzki już według stanu administracyjnego z 1 kwietnia 1949

[edytuj] Bibliografia

  • Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 159 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o zniesieniu powiatu janowskiego i utworzeniu powiatu kraśnickiego w województwie lubelskim.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o przyłączeniu gminy wiejskiej Tarnoszyn do powiatu tomaszewskiego w województwie lubelskim.
  • Monitor Polski – z 1945, Nr 29, poz. 77 – Uchwała Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. w sprawie wyłączenia z Okręgów Pomorze Zachodnie, Mazurskiego, (Prusy Wschodnie) i Śląsk Dolny niektórych powiatów i przyznania na terenie tychże powiatów wojewodom: Gdańskiemu, Białostockiem, Pomorskiemu, i Poznańskiemu uprawnień Pełnomocników Okręgowych Rządu R.P.
  • Monitor Polski – z 1946, Nr 52, poz. 92 – Uchwała Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie zmian administracyjnych
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196 – Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących dotychczas rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego.
  • M.P. z 1946 r. Nr 43, poz. 84 – Obwieszczenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 listopada 1945 r. o wydzieleniu miasta Pruszkowa w województwie warszawskim z powiatowego związku samorządowego.
  • Dz. U. z 1948 r. Nr 12, poz. 97 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim.
  • M.P. z 1948 r. Nr 56, poz. 336 – Obwieszczenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 5 maja 1948 r. o uzyskaniu przez miasto Biała w województwie krakowskim charakteru samodzielnego powiatu miejskiego.
  • Dz. U. z 1948 r. Nr 49, poz. 371 – Dekret z dnia 6 października 1948 r. o zmianie granic województwa lubelskiego i województwa warszawskiego (powiat siedlecki i powiat miejski Siedlce).
  • Dz. U. z 1950 r. Nr 28, poz. 260 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 1950 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich z miast: Zielona Góra w województwie poznańskim, Rzeszów w województwie rzeszowskim i Koszalin w województwie szczecińskim.
  • Dz. U. z 1950 r. Nr 57, poz. 507 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego z obszaru miasta Rybnika i zmiany jego granic.
  • Dz. U. z 1950 r. Nr 57, poz. 510 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. w sprawie zmiany granic powiatów babimojskiego, świebodzińskiego i zielonogórskiego oraz zmiany nazwy powiatu babimojskiego.
  • Dz. U. z 1950 r. Nr 58, poz. 531 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1950 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Bielsko-Biała, zmiany granic powiatów: cieszyńskiego, wadowickiego i żywieckiego, zniesienia powiatu bialskiego i utworzenia powiatu oświęcimskiego.
  • Dz. U. z 1951 r. Nr 18, poz. 147 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 marca 1951 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów oraz utworzenia i zmiany granic niektórych miast, stanowiących powiaty miejskie w województwie katowickim.
  • Dz. U. z 1951 r. Nr 60, poz. 412 – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1951 r. w sprawie zmiany siedzib i nazw niektórych gmin w powiatach hrubieszowskim i tomaszowskim, w województwie lubelskim.
  • Dz. U. z 1952 r. Nr 17, poz. 102 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 1952 r. w sprawie utworzenia powiatu siemiatyckiego oraz zmiany granic powiatu wysokomazowieckiego w województwie białostockim.
  • Dz. U. z 1952 r. Nr 19, poz. 118 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich: Starachowice w województwie kieleckim, Tczew w województwie gdańskim i Zamość w województwie lubelskim.
  • Dz. U. z 1952 r. Nr 27, poz. 185 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 maja 1952 r. w sprawie zniesienia powiatu warszawskiego, utworzenia powiatów piaseczyńskiego, pruszkowskiego, nowodworskiego i miejsko-uzdrowiskowego Otwock oraz zmiany granic, siedziby i nazwy powiatu radzymińskiego w województwie warszawskim.
  • Dz. U. z 1953 r. Nr 13, poz. 51 – Dekret z dnia 7 marca 1953 r. o przemianowaniu miasta Katowice na miasto Stalinogród i województwa katowickiego na województwo stalinogrodzkie.
  • Dz. U. z 1953 r. Nr 23, poz. 95 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1953 r. w sprawie przeniesienia siedziby Powiatowej Rady Narodowej z Kożuchowa do Nowej Soli i zmiany nazwy powiatu kożuchowskiego na nowosolski w województwie zielonogórskim.
  • Dz. U. z 1953 r. Nr 51, poz. 255 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1953 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Skarżysko-Kamienna w województwie kieleckim.
  • Dz. U. z 1954 r. Nr 6, poz. 15 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 1953 r. w sprawie zmiany granic powiatów białostockiego i sokólskiego, utworzenia powiatu monieckiego oraz zmiany granic miasta Białegostoku w województwie białostockim.
  • Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 239 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu proszowickiego w województwie krakowskim oraz zmiany granic województw krakowskiego i kieleckiego.
  • Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 242 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu wieruszowskiego w województwie łódzkim i zmiany granic województw poznańskiego i łódzkiego.
  • Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 243 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu ostrzeszowskiego w województwie poznańskim oraz zmiany granic województw łódzkiego i poznańskiego.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 282 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: łosickiego, ryckiego, wyszkowskiego, żuromińskiego i zmiany granic niektórych powiatów w województwie warszawskim oraz w sprawie zmiany granic województw: bydgoskiego, olsztyńskiego, warszawskiego i lubelskiego.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 283 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów leżajskiego i ropczyckiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 284 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów pleszewskiego i słupeckiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie poznańskim.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 286 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: bełchatowskiego, pajęczańskiego, poddębickiego i zmiany granic niektórych powiatów w województwie łódzkim oraz w sprawie zmiany granic województw poznańskiego i łódzkiego.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 288 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: białobrzeskiego, chmielnickiego, kazimierskiego, lipskiego, przysuskiego i zmiany granic niektórych powiatów w województwie kieleckim oraz w sprawie zmiany granic województw warszawskiego i kieleckiego.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 289 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów golubsko-dobrzańskiego i radziejowskiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie bydgoskim.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 44, poz. 290 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów dąbrowskiego i sejneńskiego oraz zmiany granic powiatów łapskiego i białostockiego w województwie białostockim.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 45, poz. 296 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: bełżyckiego, bychawskiego i janowskiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie lubelskim.
  • Dz. U. z 1955 r. Nr 45, poz. 297 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatu myszkowskiego w województwie stalinogrodzkim oraz zmiany granic województw: krakowskiego, opolskiego i stalinogrodzkiego.
  • Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 176 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1957 r. w sprawie zniesienia powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, utworzenia powiatu miejskiego Otwock, powiatu otwockiego i niektórych osiedli oraz w sprawie zmiany granic niektórych powiatów w województwie warszawskim.
  • Dz. U. z 1958 r. Nr 76, poz. 393 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim (iławecki na górowski, reszelski na biskupiecki, suski na iławski, pilski na trzcianecki, rzepiński na słubicki)
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 159 – Umowa między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisana w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 160 – Oświadczenie Rządowe z dnia 7 marca 1959 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisanej w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.
  • Dz. U. z 1961 r. Nr 46, poz. 241 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 października 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie zielonogórskim (znisienie powiatów gubińskiego i skwierzyńskiego).
  • Dz. U. z 1961 r. Nr 46, poz. 245 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 października 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim (zniesienie powiatu radymniańskiego).
  • Dz. U. z 1961 r. Nr 49, poz. 263 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów oraz zmiany granic miasta Kielc w województwie kieleckim (zniesienie powiatu chmielnickiego).
  • Dz. U. z 1961 r. Nr 50, poz. 271 –Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim (zniesienie powiatu górowskiego).
  • Dz. U. z 1972 r. Nr 43, poz. 273 –Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 października 1972 r. w sprawie utworzenia powiatu bieszczadzkiego i powiatu miejskiego Sanok oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim.
  • Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 326 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Świnoujście, zniesienia powiatu wolińskiego oraz zmiany granic powiatu kamieńskiego w województwie szczecińskim.
  • Dz. U. z 1973 r. Nr 39, poz. 229 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1973 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich Konin w województwie poznańskim i Stargard Szczeciński w województwie szczecińskim.
  • Dz. U. z 1973 r. Nr 39, poz. 230 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1973 r. w sprawie zmiany granic miasta Stalowa Wola oraz zmiany siedziby i nazwy powiatu niżańskiego w województwie rzeszowskim.
  • Dz. U. z 1973 r. Nr 46, poz. 272 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 listopada 1973 r. w sprawie zmiany nazwy powiatu iłżeckiego (na starachowicki) w województwie kieleckim.
  • Dz. U. z 1976 r. Nr 11, poz. 59 – Umowa między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Czechosłowacką Republiką Socjalistyczną o zmianie przebiegu granicy państwowej oraz niektórych innych sprawach związanych z budową i eksploatacją przez Stronę Polską zapory na Dunajcu, podpisana w Warszawie dnia 21 marca 1975 r.
  • Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 631 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia (wschowski, brzeziński, leski, sztumski, gołdapski, węgorzewski, łobeski) ustalenia granic i zmiany nazw (tyski → bieruńsko-lędziński, olecko-gołdapski → olecki) powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu.
  • Dz. U. z 2005 r. Nr 203, poz. 1686 – Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką z dnia 29 lipca 2002 r. o zmianach przebiegu granicy państwowej i zatwierdzeniu dokumentacji granicznej