Prawo średzkie – Wikipedia, wolna encyklopedia
Prawo średzkie (łac. ius Novi Fori, ius sredense, niem. Neumarkt-Magdeburger Recht) – odmiana prawa niemieckiego powstała w Środzie Śląskiej na wzór praw obowiązujących w Halle na początku XIII wieku. Na podstawie tego prawa dokonywano lokacji miast i wsi, głównie we wschodniej Wielkopolsce i północnej Małopolsce. Prawo średzkie wykorzystywało ponad 100 miast w Polsce, a łącznie z wioskami ponad 1000 miejscowości.
Ponieważ ławnicy magdeburscy nie zawsze instruowali lub rozstrzygali zgłaszane wątpliwości zgodnie z oczekiwaniami Henryka Brodatego po konsultacje prawnicze zaczął się zwracać do Halle (Saale).
Było wczesną i konserwatywną odmianą prawa magdeburskiego - według niego w mieście rządził sołtys lub wójt dziedziczny wraz z ławnikami, a miasto posiadało ograniczoną autonomię i ograniczone sądownictwo. Zapewniało prawo spadkowe kobietom.
Po pierwszej lokacji dokonanej przez Henryka Brodatego w 1214 prawo średzkie nadano Kostomłotom, miejscowości Ujów a następnie Sobótce[1].
Lokalną odmianą prawa średzkiego stosowaną we wschodniej Wielkopolsce było prawo kaliskie[2].