Radzyń Chełmiński – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Radzyń Chełmiński | |||
 Zamek w Radzyniu Chełmińskim |
|||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | kujawsko-pomorskie | ||
| Powiat | grudziądzki | ||
| Gmina | Radzyń Chełmiński gmina miejsko-wiejska |
||
| Prawa miejskie | 1234 | ||
| Burmistrz | Krzysztof Chodubski | ||
| Powierzchnia | 1,78 km² | ||
| Ludność (2007) • liczba • gęstość |
1934 ▼ 1087 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
+48 56 | ||
| Kod pocztowy | 87-220 | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Radzyń Chełmiński
|
|||
| Na mapach: | |||
| TERC (TERYT) |
6040606044 | ||
|
Urząd miejski
Plac Towarzystwa Jaszczurczego 987-220 Radzyń Chełmiński |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa | |||
Radzyń Chełmiński (niem. Rehden, dawn. Radzyn) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Radzyń Chełmiński. Położone jest na Pojezierzu Chełmińskim, 15 km na wschód od Grudziądza, przy drodze do Wąbrzeźna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. toruńskiego.
Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 1946 mieszkańców.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Już w XI wieku istniał tu gród pruski, zdobyty przez Bolesława Chrobrego w 1015 roku. Zdobyty przez Krzyżaków w roku 1231. W państwie zakonnym był siedzibą komtura. Prawa miejskie (chełmińskie) otrzymał w 1234 roku. W roku 1440 wszedł w skład Związku Pruskiego. W roku 1466 znalazł się w granicach Polski i został siedzibą starosty niegrodowego. W latach 1772-1920 pod zaborem pruskim.
[edytuj] Zabytki
- Zamek krzyżacki (w ruinie), gotycki, ceglany zbudowany między końcem wieku XIII i latami 30. XIV wieku.
- Gotycki kościół parafialny pw. św. Anny, wzniesiony w pierwszej połowie XIV w. Mury prezbiterium podwyższono na przełomie XV/XVI w., wtedy też wzniesiono szczyt wsch. Mury nawy podwyższono po pożarze w 1571 r., dodając szczyt zach. i kaplicę Dąbrowskich. Po kolejnym pożarze w 1615 r. odbudowany w latach 1640-1680, restaurowany w końcu XIX i pod koniec XX w. Gotycki, jednonawowy, z prostokątnym prezbiterium i wieżą dobudowaną od strony płd. Spośród wyposażenia wnętrza wyróżnia się obraz Bartłomieja Strobla Koronacja Matki Boskiej z 1643 r. Za prace jego warsztatu uważane są malowidła na stropie prezbiterium. Dekoracja stropu nawy pochodzi z około 1680 r. Wyposażenie wnętrza jest przeważnie barokowe.
- Pozostałości dawnego grodziska pruskiego z VI w., od XIX w. cmentarz ewangelicki (obecnie zdewastowany)
- Dwór "Na Zielonym Wzgórzu", drewniany konstrukcji zrębowej z przełomu XVIII i XIX w., na starszych piwnicach, w otoczeniu parku
- Zabudowa miejska – domy drewniano-murowane i murowane z końca XVIII – początku XX w. (m.in. pl. Towarzystwa Jaszczurczego 12, 16 i 32)
- Drewniany dom z 1838 r. przy ul. Waryńskiego
- Na cmentarzu na południowy zachód od miasta gotycka kaplica św. Jerzego (dawniej szpitalna) z około 1340 r., przebudowana w XV w., odnowiona w 1851 r.
.jpg&filetimestamp=20071116190539.html)
Ruiny zamku krzyżackiego
[edytuj] Bibliografia
- Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 11, Województwo bydgoskie, pod red. Tadeusza Chrzanowskiego i Mariana Korneckiego, z. 19, Powiat wąbrzeski, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, 1967
- Diecezja toruńska. Historia i teraźniejszość, pod red. Stanisława Kardasza, t. 14, Dekanat radzyński, Toruń, Wydaw. Diecezjalne w Toruniu, 1997, ISBN 83-86471-07-7
- Ryszard Boguwolski, Lothar Hyss, Zamki krzyżackie powiatu grudziądzkiego = Burgen des Deutschen Ordens im Kreis Graudenz, Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 2004, ISBN 83-88076-13-2
[edytuj] Filmy realizowane w Radzyniu Chełmińskim
- Samochodzik i templariusze – serial telewizyjny, rok produkcji 1971, premiera 1972, reżyseria Hubert Drapella
[edytuj] Sołectwo Radzyń Chełmiński
Radzyń Chełmiński jest siedzibą sołectwa Radzyń Chełmiński, obejmującego oprócz obszaru miasta również wieś Rozental[1]. Sołtysem jest Józef Klimek.
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
- Synagoga w Radzyniu Chełmińskim
- Cmentarz żydowski w Radzyniu Chełmińskim
- Dekanat Radzyń Chełmiński
- Parafia św. Anny w Radzyniu Chełmińskim
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||