Poznaj przeszłość Warszawy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Reda
Herb Redy Flaga Redy
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Powiat	wejherowski
Gmina	gmina miejska
Aglomeracja	gdańska
Założono	1357 (osada)
Prawa miejskie	1 stycznia 1967
Burmistrz	Krzysztof Krzemiński
Powierzchnia	34,92[1] km²
Ludność (31.12.2010) • liczba • gęstość	20 959 ▲[2] 583,0[1] os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 58
Kod pocztowy	84-240
Tablice rejestracyjne	GWE
Położenie na mapie Polski Reda
54°36′27″N 18°20′46″E / 54.6075, 18.34611Na mapach: 54°36′27″N 18°20′46″E / 54.6075, 18.34611
TERC (TERYT)	2215011
SIMC	0934659
Urząd miejski ul. Pucka 9 84-240 Reda
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Reda (kaszb. Réda, niem. Rheda) – gmina miejska w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, położone w Pradolinie Redy-Łeby nad rzeką Redą. Stanowi jedno z miast Małego Trójmiasta Kaszubskiego oraz jest częścią aglomeracji Trójmiasta. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Bardzo szybki rozwój Redy pod koniec XX wieku miał związek z budową osiedla bloków z mieszkaniami dla pracowników budowanej w latach 1982–1990 Elektrowni Jądrowej w Żarnowcu.

Według danych z 31 grudnia 2010 roku miasto miało 20 959 mieszkańców^[2]

[edytuj] Położenie

Reda leży w Pradolinie Redy-Łeby, między zalesionymi wysoczyznami Pucką i Pojezierza Kaszubskiego. Na zachód od miasta znajduje się rozległa nizina, zwana Mościmi Błotami, a na północ - Kępa Rekowska. Przez miasto przebiegają ważne szlaki komunikacji drogowej i kolejowej.

[edytuj] Podział administracyjny

• Betlejem
• Centrum
• Ciechocino
• Marianowo
• Moście Błota
• Osiedle Przy Młynie
• Pieleszewo
• Rekowo Dolne

[edytuj] Środowisko naturalne

Według danych z 2006 roku w mieście 8,76 km² (29,75%) obejmują użytki rolne, a 15,45 km² (52,46%) stanowią lasy^[3].

[edytuj] Geologia

Miasto korzysta z ujęć wód plejstoceńskich i trzeciorzędowych.

[edytuj] Wody

Przez miasto przepływa rzeka Reda. Wypływa ona pod wsią Strzebielino Morskie, a następnie meandruje dnem obniżenia nazywanego Pradoliną Redy-Łeby do Zatoki Puckiej. Wspomniane obniżenie wyżłobiły pod koniec epoki plejstoceńskiej spływające tędy ku zachodowi wody topniejącego lodowca. W późniejszych okresach, po utworzeniu się pod Strzebielinem progu przedzielającego w poprzek pradolinę, rzeka Reda skierowała się ku wschodowi, podczas gdy płynące w zachodniej części pradoliny wody rzeki Łeby zachowały kierunek biegu strumienia polodowcowego.

Rzekę Redę cechują dość wysokie stany wód zimą i wczesną wiosną, powodujące wylewy. Szerokość rzeki na poziomie zwierciadła wody, przy średnim stanie, w środkowym odcinku jej biegu, wynosi 10-12 m. Na wschód od miasta Redy rzeka skanalizowanym korytem kończy swój bieg i wpada do Zatoki Puckiej między Rewą a Osłoninem. Dawniej była ona wykorzystywana do celów transportowych, a obecnie służy rekreacji (spływy kajakowe).

[edytuj] Przyroda

Północno-zachodnie obszary Redy są porośnięte lasami, w których rosną sosny, świerki, graby, buki, a rzadziej modrzew, brzozy i klony. Podobne lasy, pokrywające południowo-zachodnie obszary miasta, mieszczą się w granicach chronionego Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Tereny położone na wschodniej części zajmują łąki torfowe, porośnięte gdzieniegdzie drobnymi zagajnikami, urozmaicającymi krajobraz.

Wysoki stan czystości wód rzeki Redy stwarza warunki do życia w niej wielu gatunkom ryb, a w tym szczególnie pstrągom potokowym, trociom wędrownym i lipieniom. Wzdłuż brzegów rzeki występują stanowiska ciekawych zarośli halofilnego arcydzięgla nadbrzeżnego, osiągającego wysokość 2 m oraz półhalofilnych szuwar z sitowcem nadmorskim.

[edytuj] Historia

Ta sekcja od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

• 1357 - wymienienie w kontrakcie lokalizacyjnym Grężlewa - osady istniejącej na prawie chełmińskim na obecnym obszarze Redy
• 1358 - wystąpienie osady pod nazwą Granslaw
• 1398 - zmiana nazwy Granslaw na Granissow lub Granslow
• 1400 - otrzymanie przez osadę nazwy Redau
• 1433 - zmiana nazwy Redau na Reda
• 1500 - otrzymanie przez wieś na stałe nazwy Reda od nazwy rzeki, nad którą jest położona
• 1627-1628 - zarekwirowanie chłopskiego dobytku z wsi Reda, Ciechocino i Pieleszewo przez oddziały płk. Jana Lanckorońskiego
• 1635 - przekazanie przywileju wsi sołtysowi Redy Szymonowi Borschowi przez króla Władysława IV
• 1656-1660 - obrabowanie i wyniszczenie wsi podczas potopu szwedzkiego
• 1767 - wydanie wilkierza dla starostwa puckiego przez starostę Ignacego Przebendowskiego
• 1772 - wejście Redy pod panowanie monarchii pruskiej w wyniku I rozbioru Polski
• 1870 - przeprowadzenie przez wieś linii kolejowej
• 1891 - podpisanie ustawy pruskiej dotyczącej ustroju samorządowego na terenach Redy
• 1903 - zakończenie budowy kościoła parafialnego Wniebowzięcia NMP
• 1908 - założenie spółki prywatnej, która uruchamia w Redzie cegielnię produkującą cegłę silikatową
• 1920 - 10 lutego wkroczenie do Redy wojska polskiego Frontu Pomorskiego; przejście administracji samorządowej w ręce Polaków
• 1923 - (październik) kolejna fala strajków obejmująca okoliczne zakłady drzewne m.in. w Redzie
• 1934-1935 - modernizacja trasy przelotowej Gdańsk – Koszalin o nawierzchni tłuczniowej, włącznie z ułożeniem nawierzchni bitumicznej na odcinku Rumia – Lębork
• 1939 - 9 września zajęcie Redy przez Niemców
• 1945 - 12 marca wyzwolenie Redy
• 1949 - zakończenie budowy toru kolejowego z Chyloni do Redy
• 1955 - 1 stycznia powołanie w Redzie Gromadzkiej Rady Narodowej obejmującej swoim zasięgiem działania oprócz Redy: Ciechocino, Pieleszewo i Państwowe Gospodarstwo Rolne Kąpino; przewodniczącym Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej zostaje Alfons Wesołka
• 1956 - 1 stycznia uzyskanie przez Redę praw osiedlowych; zmiana nazwy Gromadzka Rada Narodowa na Osiedlowa Rada Narodowa
• 1957 - oddanie do użytku drugiego toru między Redą a Wejherowem z przystosowaniem do ruchu pociągów elektrycznych
• 1967 - 1 stycznia uzyskanie przez Redę praw miejskich
• 1969 - koniec pełnienia funkcji przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przez Alfonsa Wesołkę
• 1972 - oddanie do użytku przystanku kolejowego Reda Pieleszewo
• 1974 - powołanie Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Redzie
• 1974-1975 - budowa cmentarza komunalnego; położenie drugiej jezdni od granicy Gdyni do Redy; zbudowanie mostu, skrzyżowania dróg w kierunku Pucka i Wejherowa, wiadukt pod torami kolejowymi i dwóch jezdni do Wejherowa
• 1995 - 19 sierpnia uchwała Rady Miejskiej o ogłoszeniu konkursu na herb i flagę miasta
• 1996 - 19 sierpnia przyjęcie jako obowiązujący wzór herbu i flagi miasta Redy
• 1998 - wieś Rekowo Dolne została przyłączona w granice administracyjne miasta
• 2010
  • 1 stycznia - osada Moście Błota została przyłączona w granice administracyjne miasta
  • rozpoczęcie budowy drogi pomiędzy Rumią a Redą (koszt ponad 80 mln zł), w celu odciążenia zakorkowanej drogi krajowej nr 6^[4]
  • rozpoczęcie budowy największego obiektu sportowo-rekreacyjnego w Polsce o nazwie AquaSfera^[5]

[edytuj] Demografia

[edytuj] Zmiana liczby ludności na przekroju lat

Dane od 2000 r. wg GUS^[3], według faktycznego miejsca zamieszkania:

[edytuj] Struktura ludności

Dane z 31 grudnia 2006 wg GUS^[3]:

[edytuj] Gospodarka

Według danych z 30 czerwca 2009 roku Reda miała 619 mieszkańców bezrobotnych zarejestrowanych powiatowym urzędzie pracy^[6].

Budżet miasta na rok 2010^[7]:

• Dochody: 47.967.299 zł
• Wydatki: 61.243.803 zł

Budżet miasta na rok 2011^[8]:

• Dochody: 44.969.421 zł
• Wydatki: 52.047.565 zł

Budżet miasta na rok 2012^[9]:

• Dochody: 50.760.926 zł
• Wydatki: 50.066.861 zł

[edytuj] Turystyka

Kościół

Dworzec w Redzie (peron)

Dworzec w Redzie

Informacji turystycznej w Redzie można zasięgnąć w Miejskiej Bibliotece Publicznej.

Jedynym zabytkiem w mieście jest kościół pw. Wniebowzięcia NMP w stylu neogotyckim, wybudowany w latach 1901–1903^[10].

Obiekty o walorach historycznych w Redzie:

• zespół dworca i osiedla kolejowego z 1875 roku, składający się z dworca kolejowego, budynku dawnej poczty i telegrafu, domów mieszkalnych pracowników kolejowych, budynków technicznych i gospodarczych
• budynki mieszkalne przy ul. Ogrodowej liczące ponad 200 lat
• budynek dawnej oberży Kożyczkowskich sprzed 150 lat
• spichlerz i dom mieszkalny - pozostałość po zakładzie produkcyjnym, założonym jeszcze w 1340 roku
• budynki mieszkalne przy ul. ks. Józefa Poniatowskiego z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku
• zespół dworsko-parkowy przy ul. Parkowej i Gajowej, składający się z dworu i parku z pierwszej połowy XIX wieku
• zespół dworsko-parkowy przy ul. Rzecznej z końca XIX wieku
• cmentarzysko grobów skrzynkowych (badane obecnie przez archeologów)

Atrakcje turystyczne:

• Punkt widokowy o wysokości ok. 70 m n.p.m. (ul. Jara) z widokiem na Zatokę Pucką i Mierzeję Helską na który prowadzą 204 stopnie
• Miejska Biblioteka Publiczna przy ul. Hieronima Derdowskiego ze stałą ekspozycją rzeźb w drewnie, obrazów olejnych i wyszywanych oraz utworów poetyckich

[edytuj] Szlaki turystyczne

[edytuj] Piesze

Przez Redę lub w jej okolicy przebiegają następujące piesze szlaki turystyczne:

• "Szlak Krawędzią Kępy Puckiej" - trasa liczy 33,2 km i biegnie z Pucka przez Rzucewo, Osłonino, Mrzezino oraz Redę do Wejherowa.
• "Szlak Zagórskiej Strugi" - szlak ma długość 56 km i prowadzi z Wejherowa przez Zbychowo, Rumię oraz rozmaite dzielnice Gdyni do Gdyni Wzgórza św. Maksymiliana.

[edytuj] Rowerowe

W Redzie nie ma ścieżek rowerowych. Przez miasto przebiega jednak jeden turystyczny szlak rowerowy. Można nim dojechać z jednej strony do Wejherowa, a z drugiej przez Kazimierz do Rumi. Jest on słabo oznakowany, a jego trasę wyznaczają zwykłe uliczki, za miastem szlak biegnie po prowizorycznie ułożonych płytach betonowych lub po prostu po piachu. Orientacyjny przebieg szlaku przez miasto (od strony Wejherowa): ul. 12 Marca, al. Lipowa, ul. Brzozowa, ul. Kazimierska, ul. Mostowa.

[edytuj] Motoryzacyjne

Przez Redę przebiegają następujące szlaki turystyczne dla turystów zmotoryzowanych:

• "Trasa Morska" - szlak ma długość 57 km i prowadzi z Redy przez Puck, Gnieżdżewo, Swarzewo, Władysławowo, Chałupy, Jastarnię oraz Juratę na Hel.
• "Trasa Kaszubska" - szlak liczy 78 km i biegnie ze wsi Piaśnica Wielka przez Wejherowo, Redę, Osłonino, Rzucewo, Puck, Połczyno, Mechowo i Starzyno do Krokowej.
• "Trasa Nadmorska" - trasa liczy 65 km i zatacza koło z Redy przez Puck, Gnieżdżewo, Rozewie, Jastrzębią Górę, Karwię, Krokową, Starzyno oraz Połczyno z powrotem do Redy^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Wodne

Przez Redę przechodzi jeden kajakowy szlak turystyczny na rzece Redzie na dnie Pradoliny Redy-Łeby. Został wytyczony od wsi Zamostne do ujścia w Zatoce Puckiej.

[edytuj] Kościoły

W Redzie (dekanat Reda) istnieją następujące parafie rzymskokatolickie i podlegające im obiekty:

• parafia Wniebowzięcia NMP w Redzie - kościół parafialny Wniebowzięcia NMP,
• parafia NMP Nieustającej Pomocy w Redzie - kościół parafialny Matki Bożej Nieustającej Pomocy,
• parafia św. Wojciecha w Redzie - kościół parafialny św. Wojciecha,
• parafia św. Antoniego Padewskiego w Redzie - kościół parafialny Antoniego Padewskiego,

[edytuj] Edukacja

 Osobny artykuł: lista szkół w Redzie.

[edytuj] Administracja

Reda jest gminą miejską. Mieszkańcy miasta wybierają do rady miasta 15 radnych^[11]. Organem wykonawczym miasta jest burmistrz. Redy należy do Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Serwis informacyjny miasta Redy
• Reda w serwisie Ziemia Wejherowska
• Dziedzictwo Kulturowe Północnych Kaszub

p • d • e Miasta województwa pomorskiego Miasta powiatowe Bytów • Chojnice • Człuchów • Gdańsk • Gdynia • Kartuzy • Kościerzyna • Kwidzyn • Lębork • Malbork • Nowy Dwór Gdański • Pruszcz Gdański • Puck • Słupsk • Sopot • Starogard Gdański • Sztum • Tczew • Wejherowo Miasta gminne Brusy • Czarna Woda • Czarne • Czersk • Debrzno • Dzierzgoń • Gniew • Hel • Jastarnia • Kępice • Krynica Morska • Łeba • Miastko • Nowy Staw • Pelplin • Prabuty • Reda • Rumia • Skarszewy • Skórcz • Władysławowo • Ustka • Żukowo

p • d • e Powiat wejherowski Miasta Reda • Rumia • Wejherowo Gminy miejskie Reda • Rumia • Wejherowo Gminy wiejskie Choczewo • Gniewino • Linia • Luzino • Łęczyce • Szemud • Wejherowo