Rudki (Ukraina) – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Rudki | |||
|
|||
 Ratusz miejski |
|||
| Państwo |  Ukraina |
||
| Obwód | lwowski | ||
| Rejon | samborski | ||
| Ludność (2001) • liczba ludności |
5000 |
||
| Nr kierunkowy | (00 380 3236) 455-20 | ||
| Kod pocztowy | 81440 | ||
|
Położenie na mapie Ukrainy
  Rudki
|
|||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
Rudki[1][2] (ukr. Рудки) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie samborskim, do 1945[3] w Polsce, w województwie lwowskim, siedziba powiatu rudeckiego.
Rudki leżą nad potokiem Wiszenka.
W 1876 w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Rudkach pochowany został Aleksander Fredro[4][5].
[edytuj] Historia
Miasto założone zostało pod koniec XIV wieku. W tym też okresie powstała parafia łacińska podległa diecezji przemyskiej pw. św. Wojciecha, fundacji Ścibora, konsekrowana ok. roku 1435. W roku 1550 pod wpływem ruchów reformatorskich kościół został zamieniony na zbór kalwiński.
W roku 1655 Andrzej Stano h. Gozdawa, współwłaściciel Rudek, podkomorzy sanocki, syn Jerzego( współdziedzica Rudek) i Zofii Fredro, rozpoczął budowę nowego kościoła, ale prace przerwał najazd szwedzki. W roku 1728 powstaje nowy murowany kościół fundacji Urbańskich. Do roku 1742 właścicielem miasta jest Ignacy Urbański z Urbanic, który następnie odsprzedaje miasto Fredrom herbu Bończa.
Dziedzicem Rudek był Jacek Fredro, hrabia, herbu Bończa (ur. 1770 w Hoczwi – zm. 1828) ojciec Aleksandra Fredry. Od roku 1872 przez miasto prowadzi ważna linia kolejowa łączącą Lwów z Budapesztem tzw. Pierwsza Węgiersko-Galicyjska Kolej Żelazna. W roku 1880 było w miasteczku 2582 mieszkańców (w tym m.in 1352 Żydów, 945 Polaków), własność większościową posiadał do roku 1876 hr. Jan Aleksander Fredro. Tu po wyprawie napoleońskiej powrócił komediopisarz Aleksander Fredro, który napisał: Napoleon na Elbę, a ja prosto do Rudek.
Do roku 1918 Rudki były miastem powiatowym oraz siedzibą starostwa w austriackiej prowincji Galicja. Do roku 1939 pozostały w posiadaniu rodu Fredrów. W roku 1993 w kościele parafialnym w Rudkach złożono ponownie prochy rodziny Fredrów.
W roku 1837 w Rudkach urodził się polski pisarz Walery Łoziński.[potrzebne źródło]
Do 1939 siedziba władz powiatowych, sądu powiatowego, (sąd okręgowy w Samborze), województwo lwowskie. W roku 1938 miasto liczyło ok. 3500 mieszkańców. Istaniała parafia katolicka pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny in loco, cerkiew pw. Narodzenia NMP oraz synagoga.
Po 17. września 1939 miasto zostało włączone do ZSSR. W obliczu ataku Niemiec na ZSSR, prawdopodobnie 26 czerwca 1941 - według świadectwa polskiego - NKWD zamordowało w więzieniu w Rudkach przetrzymywane tam osoby, a ich zwłoki przewieziono następnie do pobliskiego lasku. Odnalezionych zostało dziewięć zwłok, z których rozpoznano cztery, przeważnie aresztowanych po 22 czerwca przedstawicieli miejscowej inteligencji. Część więźniów zdołała uwolnić się i uciec, kiedy NKWD na jakiś czas opuściła więzienie. Wkrótce potem enkawudziści jednak wrócili, choć na krótko, i w odwecie mścili się na okolicznej ludności. Źródła niemieckie oszacowały liczbę ofiar NKWD w Rudkach i pobliskim Komarnie na około dwieście. Większość tych ofiar stanowiły osoby narodowści ukraińskiej, ale także Polacy.[6]
Pod okupacją niemiecką 1941-44 zostały pozbawione praw miejskich, stając się siedzibą wiejskiej gminy Rudki[7]. Następnie zostały ponownie włączone do ZSSR w ramach Ukraińskiej SSR.
Przypisy
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 13: Województwo lwowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 37.
- ↑ Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
- ↑ Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
- ↑ Mieczysław Orłowicz: Ilustrowany przewodnik po Galicyi, Bukowinie, Spiszu, Orawie i Śląsku Cieszyńskim. Lwów: Książnica Polska, 1919, s. 235.
- ↑ Grzegorz Rąkowski: Ziemia lwowska. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 71. ISBN 978-83-89188-66-3.
- ↑ Aleksander Szumański, Bez trumien i krzyży, z ludobójstwem w tle
- ↑ Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Rudki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.
- parafia Rudki, zdjęcia
- zdjęcia z Rudek
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||
