Poznaj przeszłość Warszawy

Rumia
Herb Rumi Flaga Rumi
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Powiat	wejherowski
Gmina	gmina miejska
Aglomeracja	gdańska
Prawa miejskie	1954
Burmistrz	Elżbieta Jolanta Rogala-Kończak
Powierzchnia	30,09 km²
Ludność (31.12.2010) • liczba • gęstość	46 107 (wg GUS) ▲[1] 1508,2 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 58
Kod pocztowy	84-230 i 84-232
Tablice rejestracyjne	GWE
Położenie na mapie Polski Rumia
54°34′14″N 18°23′16″E / 54.57056, 18.38778Na mapach: 54°34′14″N 18°23′16″E / 54.57056, 18.38778
TERC (TERYT)	2215021
SIMC	0934694
Urząd miejski ul. Sobieskiego 7 84-230 Rumia
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Rumia w Wikisłowniku
Strona internetowa

Rondo Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Rumi u zbiegu ulic Gdańskiej i Dębogórskiej.

Rondo Unii Europejskiej

Góra Markowca

Ulica Pomorska

Rumia (kaszb. Rëmiô, niem. Rahmel) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 46.107 mieszkańców^[1] Jest największym miastem niebędącym siedzibą powiatu w Polsce.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z 2002^[2] Rumia ma obszar 32,86 km², w tym:

• użytki rolne: 26 %
• użytki leśne: 44 %

Miasto stanowi 2,35 % powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy: Gdynia, Gmina Kosakowo, Gmina Puck, Reda, Gmina Wejherowo.

[edytuj] Historia

• VI-IV wiek p.n.e. – osada (wykopaliska) pochodząca z wczesnej epoki żelaza.
• 1223/1224 – pierwsza wzmianka w bliżej niedatowanym dokumencie^[3], w którym książę pomorski Świętopełk nadaje wieś Ruminę opactwu cystersów z Oliwy. Klasztor pozostaje w jej posiadaniu do 1772.
• 1870 – doprowadzenie kolei
• 10 lutego 1920 – wkroczenie Wojska Polskiego
• 1939 – w walkach obronnych ginie 2 tys. żołnierzy polskich
• 1939-1945 – niemiecka okupacja Rumi
• 13-27 marca 1945 – niemiecka obrona Góry Markowca
• 1945 – w walkach wyzwoleńczych ginie 4,5 tys. żołnierzy polskich i radzieckich
• 1954 – prawa miejskie – powstało z połączenia wsi: Rumia, Zagórze, Biała Rzeka, Szmelta i Janowo
• 1 stycznia 2001 – przyłączenie do miasta wsi Kazimierz z gminy Kosakowo^[4] (decyzja cofnięta kilka miesięcy później)
• 2004 – obchody pięćdziesięciolecia nadania praw miejskich Rumi

[edytuj] Epizod lotniczy

W latach 1928 - 1931 nastąpiła parcelacja majątku ziemskiego należącego do Dymitra Andault de Langeron, niegdyś folwarku cysterskiego. Tym samym władze gminne uzyskały 280 ha ziemi. Część przejęli lokalni rolnicy, pozostały teren przeznaczono na budowę lotniska.^[5] W sierpniu 1931 Aeroklub Gdański nie mogący korzystać z lotniska Gdańsk - Wrzeszcz założył w Rumi ośrodek szkoleniowy i siedzibę klubu. W początkowym okresie wykorzystywano samoloty typu PZL.5. W 1932 zapadła decyzja o budowie lotniska w Rumi. 1 maja 1935, na przedłużeniu ul. Żwirki i Wigury uruchomiono lotnisko cywilne dla Gdyni, sukcesywnie je rozbudowując w kolejnych latach. Po wybudowaniu budynku dworca w 1936 (o kubaturze około 12 000 m³), obsługiwano połączenia z Warszawą, w początkowym okresie przez Gdańsk, od 1939. z Kopenhagą i Wenecją. W 1937 lotnisko obsłużyło blisko 3 tysiące pasażerów. Utrzymywano też stałe połączenie z Gdańskiem samolotami typu Fokker F-VII/1M. Przed wybuchem wojny lotnisko dysponowało dwoma drogami startowymi o nawierzchni darniowej (o dług. około 1300 m każda) oraz dwoma hangarami konstrukcji łukowej (o wymiarach 40x50,6 m). Lotniskiem zapasowym było lądowisko w majątku Nowe Obłuże, obecnie Gdynia Babie Doły, dzisiejszy Port lotniczy Gdynia-Kosakowo. Na lotnisku montowano też sprowadzane z USA dla PLL LOT samoloty typu Lockheed L-10A Electra oraz L-14H Super Electra, również dla jugosłowiańskich linii lotniczych Aeroput i rumuńskich Lares. Od 1932 rumskie lotnisko stanowiło również zaplecze dla Morskiego Dywizjonu Lotniczego z Pucka. W 1939 podczas uroczystości patriotycznej gościem lotniska był płk Stanisław Dąbek. W czasie okupacji niemieckiej w latach 1941 - 1942 Niemcy rozbudowali tutejsze lotnisko, wraz z puckimi obiektami lotniczymi powstał Gdyński Zespół Lotniskowy. Obiekty pełniły funkcje pomocnicze oraz zaplecze dla fabryk produkujących części samolotowe - Niemcy kontynuowali produkuję samolotów dla niemieckiej Luftwaffe, fabryka istniała w Zagórzu - Gemeinschaftslager-Flugzeugwerk-Kurt-Kannenberg (po 1945 teren pofabryczny zajmowany był przez Rumskie Zakłady Garbarskie, obecnie znajduje się tu Galeria Rumia), pozostałe zakłady rozlokowano w Gdyni. W zakładach tych pracowali jeńcy wojenni, na obszarze obecnej Rumi w okresie okupacji działało kilka obozów pracy, w tym wyżej wspomniana fabryka w Zagórzu. Produkowano tu myśliwce typu Focke-Wulf Fw 190, bombowce Heinkel He 111 oraz Junkers Ju 288. W marcu 1945 w wyniku niemieckich działań minerskich i późniejszych bombardowań alianckich lotnisko zostało zniszczone i w latach powojennych uległo likwidacji. Na jego miejscu powstało osiedle domów jednorodzinnych. W ostatnich latach niszczone są pozostałości rumskiego lotniska (przykładem jest schron-skład ? przy ul. Tysiąclecia), na skrzyżowaniu ulic Sędzickiego i Żwirki i Wigury zachował się schron - stanowisko obserwacyjne, wykorzystywany jako słup ogłoszeniowy. Na przedłużeniu ul. I Dywizji Wojska Polskiego pod wsią Kazimierz znajduje się pozostałość drogowego odcinka lotniskowego (DOL) wraz ze stojanką. Obiekt związany z lotniskiem Marynarki Wojennej w Babich Dołach.^[6]

[edytuj] Dzielnice Rumi^[7]

• Biała Rzeka
• Janowo
• Lotnisko
• Stara Piła
• Stara Rumia
• Szmelta
• Zagórze

[edytuj] Osiedla

• Osiedle Rajskie w Starej Rumi.
• Osiedle Rumia Park w Białej Rzece.
• Osiedle Osada Kolejowa w Janowie wybudowane w 1934 przez Towarzystwo Budowy i Eksploatacji Mieszkań Pracowników Kolejowych dla urzędników PKP. Złożone było z 34 bliźniaków położonych przy ul. Kolejowej, ul. Obrońców Westerplatte oraz ul. Dokerów. Osiedle prężnie rozbudowywało się również w czasie okupacji.
• Osiedle Podgórne w Zagórzu.
• Osiedle Królewskie.
• Osiedle Osada Kazimierza w Starej Rumi.
• Osiedle Morelowe w Starej Rumi.
• Osiedle Żeglarzy w Janowie.

Ruiny kościoła Świętego Krzyża

[edytuj] Zabytki

Zabytkami prawnie chronionymi są:^[8]

• Cmentarz rzym.-kat. (nieczynny), ul. Kościelna 19, 1538 / 2 poł. XIX,
• Ruiny kościoła Świętego Krzyża.

[edytuj] Gospodarka

Według danych z 2005 r.^[2] dochód gminy na mieszkańca wynosił 1658,25 zł.

Struktura demograficzna mieszkańców Rumi wg danych z 31 grudnia 2007:

[edytuj] Ważniejsze zakłady przemysłowe

• Fabryka Kotłów FAKO S.A w Janowie
• Fabryka Urządzeń Okrętowych „Rumia” w Zagórzu (wchodzi w skład grupy Stoczni Remontowej w Gdańsku)
• Fabryka Mebli Tapicerowanych „Meblomak” w Janowie
• Fabryka Nici „Amanda” w Janowie
• Grupa Kapitałowa „Rubo” w Janowie; produkcja i serwis rusztowań

[edytuj] Ważniejsze zakłady spożywcze i handlowe

• Zakłady Mięsne „Kummer” w Rumi
• Palarnia Kawy „Darboven Poland” w Janowie
• Zakład przetwórstwa rybnego „Proryb” w Białej Rzece
• Centra Handlowe „Port Rumia” w Białej Rzece, niedaleko granicy z Redą i „Galeria Rumia” w Zagórzu
• Restauracje sieciowe McDonald's i KFC

[edytuj] Komunikacja

Komunikacja miejska obsługiwana przez MZK Wejherowo (jedna linia) i ZKM Gdynia (3 linie pośpieszne, 7 zwykłych i jedna nocna), zapewnia połączenia wewnątrz miasta i do miejscowości ościennych. Transport wewnątrz aglomeracji zapewnia SKM w Trójmieście z kursami co 7 minut w godzinach szczytu. W mieście znajduje się stacja kolejowa Rumia oraz przystanek SKM Rumia Janowo.

Komunikacja drogowa to przede wszystkim droga krajowa nr 6 (ciąg ulic Morska-Sobieskiego-Grunwaldzka-Gdańska). W odległości 30 km znajduje się Port lotniczy Gdańsk-Rębiechowo z połączeniami do wielu państw europejskich; planowany jest również Port lotniczy Gdynia-Kosakowo, zlokalizowany na lotnisku wojskowym w sąsiedniej gminie.

Połączenia promowe ze Skandynawią są realizowane codziennie z położonego 5 km od miasta Gdyńskiego Terminalu Promowego.

[edytuj] Media

• Radio Kaszëbë
• CSB TV
• „Goniec Rumski” – dodatek do „Polski – Dziennika Bałtyckiego”
• Moja-Rumia.pl^[9]
• Rumia.MTK.pl^[10]
• rumia.naszemiasto.pl^[11]

[edytuj] Oświata

Szkoły podstawowe:

• Szkoła Podstawowa nr 1 im.Józefa Wybickiego
• Szkoła Podstawowa nr 6 im. Aleksandra Majkowskiego
• Szkoła Podstawowa nr 9 im. Kapitana żeglugi wielkiej Karola Olgierda Borchardta
• Szkoła Podstawowa nr 10
• Podstawowa Ekologiczna Szkoła Społeczna
• Publiczna Szkoła Podstawowa Sióstr Salezjanek im. Świętej Rodziny w Rumi

Gimnazja:

• Gimnazjum nr 1 im. ks. Stanisława Ormińskiego w Rumi
• Gimnazjum nr 2 im. Janusza Korczaka
• Gimnazjum nr 4 im. Karola Wojtyły
• Salezjańskie Gimnazjum w Rumi
• Ekologiczne Gimnazjum Społeczne

Szkoły średnie:

• II Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Teodora Konrada Korzeniowskiego
• Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Książąt Pomorskich
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2 im. Hipolita Roszczynialskiego
  • Liceum Profilowane
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa

[edytuj] Sport

• EC Wybrzeże TPS Rumia – siatkówka kobiet
• „Siódemka” Rumia – Bieg na Orientację BnO
• Rugby Club Arka Rumia
• Orkan Rumia – piłka nożna mężczyzn
• OKS Janowo – piłka nożna mężczyzn
• R.F.T.R. (Rumski Freeridowy Team Rowerowy) klub kolarstwa ekstremalnego

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

[edytuj] Buddyzm

• Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu

[edytuj] Kościół Ewangelicki

Kościół Ewangelicki w Rumi - neogotycki kościół zbudowany w latach 1858-1859 w Rumi. Poświęcony 24 lipca 1859. W czasie II wojny światowej doznał znaczących uszkodzeń. Po wojnie kościół został rozebrany i częściowo zaadaptowany na salę gimnastyczną Szkoły Podstawowej nr 1. Przy kościele istniał cmentarz ewangelicki i szkoła.

[edytuj] Kościół rzymskokatolicki

Kościół pod wezwaniem Św. Józefa i Św. Judy Tadeusza w Zagórzu w 2009 r.

Parafia Bł. Edmunda Bojanowskiego w Białej Rzece

Parafia Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Rumi

Kościół św. Jana z Kęt w Janowie

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Rumi

Parafie: Na terenie miasta jest 5 parafii, które wchodzą w skład dekanatu Reda:

• Parafia pw. Bł. Edmunda Bojanowskiego i Antoniego Padewskiego w Białej Rzece. Trwa rozbudowa świątyni.
• Parafia pw. Św. Jana z Kęt w Janowie
• Parafia pw. Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych
• Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Starej Rumi
• Parafia pw. Św. Józefa i Św. Judy Tadeusza w Zagórzu

Domy zakonne:

• Dom zakonny Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego
• Domy zakonne Towarzystwa Salezjańskiego (Salezjanie)
• Domy zakonne Córek Maryi Wspomożycielki (Salezjanki)

[edytuj] Świadkowie Jehowy

• Chrześcijański Zbór Swiadków Jehowy (Sala Królestwa).

[edytuj] Administracja

Rumia jest gminą miejską. W tutejszej radzie miasta zasiada 21 radnych. Miasto jest członkiem następujących organizacji: Związek Miast Polskich, Komunalny Związek Gmin „Dolina Redy i Chylonki”, Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej oraz Stowarzyszenie Turystyczne „Ziemia Wejherowska”.

[edytuj] Zarządzający Rumią

• 1920-1933 Izydor Wysiecki, wójt.
• 1933-1934 Hilary Jarzębiński, wójt.
• 1934-1939 Hipolit Roszczynialski, wójt.
• 1939-1943 Max Hils, komisarz urzędowy.
• 1943-1945 Paul Hoering, komisarz urzędowy.
• 1945 Feliks Sobecki, wójt.
• 1945-1946 Wojciech Marczyński, wójt.
• 1946-1947 Klemens Literski, wójt.
• 1947-1950 Marian Dudzik, wójt.
• 1950-1952 Leon Kulling, przewodniczący Prezydium Gminnej Rady Narodowej (GRN).
• 1950-1952 Władysław Lessnau, przewodniczący Prezydium GRN.
• 1952-1954 Roman Paszki, przewodniczący Prezydium GRN.
• 1954-1962 Jan Kłosiński, przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej (MRN).
• 1962-1965 Antoni Zalewski, przewodniczący Prezydium MRN.
• 1965-1968 Wojciech Elke, przewodniczący Prezydium MRN.
• 1968-1975 Jerzy Kijak, przewodniczący Prezydium MRN, od 1973 naczelnik.
• 1975-1982 Apolinary Bitner, naczelnik.
• 1982-1987 Zdzisław Kończyński, naczelnik.
• 1987-1990 Seweryn Czoska, naczelnik.
• 1990-1992 Tadeusz Wolski, burmistrz.
• 1992-2002 Jan Klawiter, burmistrz.
• 2002 – Elżbieta Rogala-Kończak, burmistrz.

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

• Robert Korzeniowski
• Gunnar Legnegard
• Teresa Kulig-Viklund
• Edmund Wittbrodt
• Zygmunt Malczewski
• Katarzyna (Joanna) Kurowska – aktorka
• Henryk Skorowski

[edytuj] Imię "Rumia" nosiły lub noszą

• Drobnicowiec Polskich Linii Oceanicznych typu B-53/34 zbudowany w 1956 w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni.
• Jacht szkolny Marynarki Wojennej RP typu Delphia 40 zbudowany w 2008 Olecku.

[edytuj] Rumianie

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Rumią.

Pomnik księdza Stanisława Ormińskiego

• Erika Steinbach – parlamentarzystka Bundestagu, przewodnicząca niemieckiego Związku Wypędzonych
• Edmund Wittbrodt – minister Edukacji Narodowej w rządzie Jerzego Buzka
• Joanna Kurowska – aktorka teatralna i filmowa
• Adam Hodysz – podpułkownik, funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa, aresztowany i skazany na karę więzienia za pomaganie działaczom Solidarności
• Piotr Czerski – pisarz, współzałożyciel zespołu muzycznego Towary Zastępcze
• Henryk Skorowski – ks. prof. dr hab. w dziedzinie socjologii, politologii i katolickiej nauki społecznej, rektor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
• Stanisław Ormiński – ks. prof. salezjanin, muzyk, dyrygent i kompozytor, autor melodii Apelu Jasnogórskiego, patron Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Religijnej im. Ks. Stanisława Ormińskiego
• Anna Jamróz – Miss Polski 2009, Miss World 2009 - 10 miejsce.

[edytuj] Współpraca

[edytuj] Miasta siostrzane (zaprzyjaźnione)

•  Polska , Dęblin
•  Francja , Le Creusot
•  Szwecja , gmina Hultsfred

[edytuj] Miasta stowarzyszone

• Reda (w ramach Małego Trójmiasta Kaszubskiego)
• Wejherowo (w ramach Małego Trójmiasta Kaszubskiego)

[edytuj] Zobacz też

• Małe Trójmiasto Kaszubskie
• Ludność Rumi
• Gmina Rumia
• Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Rumi
• Kościół Ewangelicki w Rumi (nieistniejący)

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Haszczyński Jerzy, Adamowicz Piotr: W poszukiwaniu Heimatu szefowej wypędzonych, „Rzeczpospolita” z 9 czerwca 2000, [1]
• Hinc, Ryszard: Port lotniczy w Rumi, „Gazeta Rumska” nr 6/07 (16) z 13 września 2007, [2]
• Mikulski, Mieczysław: Port Lotniczy Gdynia-Rumia, [w:] Polski transport lotniczy 1918-1978, WKiŁ Warszawa 1980, s. 109
• Sadłowski, Andrzej: Rumskie lotnisko

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz hasło Rumia w Wikisłowniku

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa pomorskiego Miasta powiatowe Bytów • Chojnice • Człuchów • Gdańsk • Gdynia • Kartuzy • Kościerzyna • Kwidzyn • Lębork • Malbork • Nowy Dwór Gdański • Pruszcz Gdański • Puck • Słupsk • Sopot • Starogard Gdański • Sztum • Tczew • Wejherowo Miasta gminne Brusy • Czarna Woda • Czarne • Czersk • Debrzno • Dzierzgoń • Gniew • Hel • Jastarnia • Kępice • Krynica Morska • Łeba • Miastko • Nowy Staw • Pelplin • Prabuty • Reda • Rumia • Skarszewy • Skórcz • Władysławowo • Ustka • Żukowo

p • d • e Powiat wejherowski Miasta Reda • Rumia • Wejherowo Gminy miejskie Reda • Rumia • Wejherowo Gminy wiejskie Choczewo • Gniewino • Linia • Luzino • Łęczyce • Szemud • Wejherowo