Poznaj przeszłość Warszawy

Sieraków – Wikipedia, wolna encyklopedia

Sieraków – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w województwie wielkopolskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Sieraków
Panorama Sierakowa z górującym pobernardyńskim kościołem
Panorama Sierakowa z górującym pobernardyńskim kościołem
Herb Flaga
Herb Sierakowa Flaga Sierakowa
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat międzychodzki
Gmina Sieraków
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja nie tworzy
Prawa miejskie 1358[1]
Burmistrz Witold Bruno Maciołek
Powierzchnia 14,08 km²
Wysokość 31 m n.p.m.
Ludność (2010)
• liczba
• gęstość
6093
432 os./km²
Strefa numeracyjna
 (+48) 61
Kod pocztowy 64-410
Tablice rejestracyjne PMI
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Sieraków"
Sieraków
52°38′56″N 16°04′53″E / 52.64889, 16.08139Na mapach: 52°38′56″N 16°04′53″E / 52.64889, 16.08139
TERC
(TERYT)		 4303914044
Hasło promocyjne: Turystyczna kraina
Urząd miejski
ul. 8 Stycznia 38
64-410 Sieraków
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Sieraków (niem. Zirke) – miasto w zachodniej Polsce, w woj. wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sieraków. Położone nad Wartą, na skraju Puszczy Noteckiej, na pograniczu Kotliny Gorzowskiej i Pojezierza Poznańskiego, pomiędzy dwoma jeziorami: Jaroszewskim i Lutomskim. Miasto posiada rozbudowaną infrastrukturą wypoczynkową (kryta pływalnia, kręgielnia, liczne ośrodki wypoczynkowe) nad Jeziorem Jaroszewskim.

Według danych z 1 października 2010 miasto liczyło 6093 mieszkańców.

Spis treści

[edytuj] Położenie

Miasto jest położone nad Wartą i nad dwoma jeziorami: Jez. Jaroszewskim i Jez. Lutomskim.

Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 14,08 km²[2].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Większa część miasta położona jest na lewym brzegu Warty, na prawym znajduje się dzielnica Piaski.

[edytuj] Historia

Question book-4.svg
 Ta sekcja od 2010-10 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Znaleziska archeologiczne z prac wykopaliskowych prowadzonych w latach 1911 – 1914 wskazują na istnienie w tym miejscu osady już w epoce brązu. Pierwszy zapis informujący o istnieniu grodu przy brodzie Warty pochodzi z 1251 r. Gród został założony na szlaku handlowym prowadzącym z Poznania przez Drezdenko do Szczecina. Prawa miejskie zostały nadane przed 1388 przez Kazimierza Wielkiego. Nazwa miasta pochodzi od słowa Sierak oznaczającego biedaka (w zapisie z 1388 nazwa miała brzmienie Syrakowo, zapiski z 1397 informują o Sierakowie, obecne brzmienie Sieraków pojawia się w 1580 r.). Miasto było prywatną własnością rodziny Nałęczów, a ściślej gałęzi rodziny, która przyjęła nazwisko Sierakowskich. W 1416 r. Władysław Jagiełło odnowił przywilej lokacyjny Sierakowa na prawach magdeburskich. W 1450 właścicielem miasta został wojewoda poznański Łukasz I Górka. Jego syn, Uriel Górka wybudował w Sierakowie szpital i kościół pod wezwaniem św. Ducha. Rodzina Górków w 1591 r. odsprzedała miasto wraz z czternastoma okolicznymi wsiami Piotrowi Opalińskiemu. Okres, w którym ta rodzina była właścicielami miasta należy do najpomyślniejszych w jego historii. Nowy właściciel rozpoczął budowę kościoła bernardyńskiego. W mieście założono drukarnię i powstał teatr. W 1649 r. Krzysztof Opaliński wspólnie z czeskim nauczycielem Janem Amosem Komeńskim, założył w mieście świeckie gimnazjum. Ostatnia właścicielka Sierakowa z rodu Opalińskich, Maria Leszczyńska (córka Katarzyny z Opalińskich i Stanisława Leszczyńskiego) wniosła Sieraków w wianie królowi francuskiemu, Ludwikowi XV. Miasto kupił w 1752 r. minister króla Augusta III, Henryk Brühl. Pod koniec XVIII wieku właścicielem został Łukasz Bniński. Po II rozbiorze Polski przeszło pod panowanie pruskie. W 1793 wojska pruskie wkraczające do miasta spotkały się ze zbrojnym oporem stacjonujących tu jednostek polskich (podobny opór stawiły wojska jeszcze w drugim wielkopolskim mieście – w Kargowej). Pożar, który miał miejsce w 1817 r. prawie całkowicie zniszczył miasto. Podczas wiosny ludów, w 1848 mieszkańcy przyłączyli się do walk. Jednak powstanie zostało szybko stłumione.

Podczas powstania wielkopolskiego, w 1918 roku w mieście został uformowany oddział, który wspólnie z powstańcami z Pniew i Szamotuł usunął z Sierakowa administrację pruską, a następnie wziął udział w walkach pod Kolnem i Zatomiem. W 1920 r. Sieraków wraz z większością historycznej Wielkopolski ponownie wszedł w skład państwa polskiego.

[edytuj] Zabytki

Zabytki Sierakowa
Muzeum Zamek Opalińskich
Muzeum Zamek Opalińskich
 

Lista zabytków chronionych prawem w Sierakowie:

  • Historyczne założenie urbanistyczne z okresu 1416–XX wiek,
  • Zespół klasztorny bernardynów:
  • Kościół ewangelicki – gmina ewangelicka została założona w Sierakowie w roku 1750. Kościół konstrukcji szachulcowej wzniesiono w latach 1783-1985. Nieczynny obiekt, znajdujący się dawniej w zarządzie parafii sierakowskiej w listopadzie 2010 r. uległ katastrofie budowlanej (zawaliła się południowa część świątyni - wieża). Był on jednym z dwóch zachowanych w Wielkopolsce oryginalnych (nieprzebudowanych) kościołów ewangelickich konstrukcji szachulcowej.[3].
  • Synagoga - budowla z końca XIX wieku,
  • pozostałość Zamku Opalińskich – odrestaurowane lewe skrzydło istniejącego od XIV wieku zamku, gdzie czerwcu 1995 roku w zamku zostało otwarte muzeum. Do piwnic zamkowych, zamienionych na kryptę z ołtarzem, przeniesiono odnalezione w 1991 r., w podziemiach kościoła pobernardyńskiego sarkofagi z prochami rodu Opalińskich.
  • Zespół zabudowań stada ogierów z 1. połowy XIX–XX, obejmujący:
    • dom kierownika (tzw. pałac) z 1890,
    • ujeżdżalnię z 1829,
    • stajnię (z wozownią i szorownią),
    • 4 pawilony mieszkalne (narożne),
    • ambulatorium,
    • dom „Biały Domek”,
    • park dworski.
  • dawny szpital św. Ducha - obecnie dom mieszkalny,
  • dom z 1. połowy XIX wieku (ul. 8 Stycznia 7).
Information icon.svg Osobny artykuł: Zabytki Sierakowa.

[edytuj] Transport i komunikacja

Dworzec PKP

[edytuj] Drogi

Wewnętrzny układ drogowy na terenie miasta Sieraków ma charakter promienisty, dośrodkowy. Na rynku (plac Powstańców Wielkopolskich) krzyżują się 3 ciągi drogowe łączące Sieraków z drogami wojewódzkimi i pośrednio z przyległymi gminami. Przez miasto przebiegają 4 drogi wojewódzkie[4]:

Najwygodniejszą opcją dojazdu do Sierakowa z Poznania, jest dojazd południową częścią miasta drogą powiatową nr 32101, która w Upartowie łączy się z drogą nr 186, bezpośrednio biegnącą do najbliższej drogi krajowej nr 24 w Kwilczu. Droga ta cechuje się bardzo dobrym stanem technicznym i stanowi główną arterię umożliwiającą połączenie Sierakowa ze stolicą województwa, Poznaniem.

[edytuj] Kolej

Information icon.svg Osobny artykuł: Sieraków Wielkopolski.

Przez Sieraków przebiega jednotorowa, niezelektryfikowana linia kolejowa nr 368 drugorzędna łącząca Szamotuły i Międzychód. Dworzec kolejowy dysponuje bocznicą kolejową i rampami wyładowczymi. Z uwagi na małe zainteresowanie usługami świadczonymi przez PKP Linie Lokalne od roku 1995 ruch pociągów osobowych na trasie Szamotuły – Międzychód został zawieszony. Najbliższa stacja kolejowa obsługująca ruch osobowy znajduje się około 20 km od Sierakowa w mieście Wronki.
Linia ożyła ponownie 13 sierpnia 2011 roku za sprawą przyjazdu pociągu Pojezierze z Poznania. Zabytkowy parowóz przejechał nieczynny szlak z Międzychodu do Sierakowa[5].

[edytuj] Komunikacja PKS

W Sierakowie znajduje się 5 przystanków autobusów PKS[a]. Autobusem z Sierakowa można dojechać między innymi do stolicy województwa (przez Pniewy lub Wronki) oraz do Międzychodu. Pojedyncze kursy wykonywane są również w relacjach do Szamotuł, Międzyrzecza, Sulęcina i Chrzypska Wielkiego.[6] Na przystankach zatrzymują się autobusy PPKS Poznań oraz PKS Gorzów Wlkp..

[edytuj] Komunikacja LKM

Pojazdy Lokalnej Komunikacji Mikrobusowej zapewniają łączność okolicznych wiosek z Sierakowem i Międzychodem. Mikrobusy kursują kilka razy dziennie z Sierakowa do stolicy powiatu, Kwilcza, Pniew i Chrzypska Wielkiego (przez Lutom).[potrzebne źródło]

[edytuj] Komunikacja miejska

Jedyna linia miejska nr 50 została uruchomiona 13 sierpnia 2011 roku z okazji przyjazdu pociągu Pojezierze. Historyczny Autosan H9-35 kursował przez kilka godzin na trasie Dworzec Kolejowy - Zamek - Rynek - Plaża nad jeziorem[5].

[edytuj] Atrakcje turystyczne

Kościół pobernardyński
Żelbetonowy most nad rozlewiskiem Warty
Commons in image icon.svg
  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Sierakowski Park Krajobrazowy
Commons in image icon.svg
  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
punkt widokowy Góra głazów

W Sierakowie nad Jeziorem Jaroszewskim wyznaczono 2 letnie kąpieliska[7]:

  • Plaża Miejska nad Jeziorem Jaroszewskim OSiR, (ul. Poznańska 26)
  • Kąpielisko Centralnego Ośrodka Sportowo-Szkoleniowego TKKF, (ul. Poznańska 27)

[edytuj] Oświata

Miasto zapewnia nauczanie na poziomie podstawowym, gimnazjalnym i średnim.
Od niedawna w Sierakowie działają dwa przedszkola:

  • Samorządowe "Przedszkole Przyjaciół Książki", ul. Przedszkolna 3,
  • Prywatne "Przedszkole Kolorowe Nutki", ul. Daszyńskiego.

W mieście działa jedna szkoła podstawowa, imienia mjr Henryka Sucharskiego obejmująca również swoim zasięgiem pobliskie wioski (Bucharzewo, Chalin, Chorzępowo, Górę, Grobię, Kłosowice, Ławicę, sołectwo Marianowo, Przemyśl i Śrem).
Na poziomie gimnazjalnym i średnim kształci Zespół Szkół, w którym znajdują się gimnazjum, technika (zawodowe i profilowane) oraz liceum ogólnokształcące. Dodatkowo dla starszych osób w Sierakowskim Ośrodku Kultury odbywają się sesje Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

  • Prywatne przedszkole "Kolorowe nutki" przy ul. Daszyńskiego i ul. bł. Narcyza Putza

  • Samorządowe przedszkole "Przyjaciół książki" przy ul. Przedszkolnej

  • Szkoła Podstawowa im. Henryka Sucharskiego przy ul. Bohaterów

  • Zespół Szkół im. Maksymiliana Siły Nowickiego przy ul. Wronkieckiej

[edytuj] Demografia

Miasto zalicza się do klasy miast małych[b]. Liczba jego mieszkańców, na przestrzeni ostatnich 35 lat systematycznie rosła, aż do roku 1998[8], w którym to po raz pierwszy zaobserwowano spadek ludności. Najwyższą liczbę ludności Sieraków osiągnął w roku 1997[9], gdy liczba mieszkańców miejscowości liczyła prawe 6200 mieszkańców. Następnie obserwowany był dość znaczny spadek mieszkańców o około 200 osób. W chwili obecnej w Sierakowie obserwuje się stopniowy, lecz nieznaczny wzrost liczby mieszkańców. W przeciągu ostatnich 5 lat w mieście przybyło około 100 osób.

[edytuj] Sport

Na terenie Sierakowa działają liczne kluby sportowe m.in. SKS Warta Sieraków, Klub Kręglarski Wrzos, UKS Kormoran Sieraków. Funkcjonuje kilka obiektów sportowych m.in. automatyczna kręgielnia 4-torowa, kompleks boisk "Orlik", boiska przy OSiR Sieraków, ośrodek TKKF a w nim kryta pływalnia, hala sportowa, boiska, korty tenisowe, bieżnia; boiska do piłki plażowej, wypożyczalnie sprzętu wodnego.

[edytuj] Miasta partnerskie

Lista miast partnerskich na znaku powitalnym, przy wjeździe od południowej granicy miasta
miejscowość
partnerska		 rodzaj
współpracy		 źródło
Czechy Vodňany porozumienie o współpracy (2004);
wymiana grup artystycznych
[10]
Niemcy Schönberg stowarzyszenie;
wymiana młodzieży
[10]
[11]
Francja kanton Bécherel wymiana grup artystycznych
[10]
Litwa gmina Soleczniki umowa o partnerstwie (2009)
[12]
Słowacja Horné Srnie wymiana grup artystycznych

[edytuj] Osoby związane z Sierakowem

Information icon.svg Osobna strona: Kategoria:Ludzie związani z Sierakowem.

[edytuj] Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Sieraków: #1"Huta", #2"I Oś", #3"Letnisko", #4"Rynek", #5"Wyb."
  2. ↑ Umownie za miasta małe określa się jednostki miejskie liczące poniżej 20 tys. mieszkańców.

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie Gminy Sieraków. Sieraków: Urząd Gminy Sieraków, 2008, s. 8. 1501. Cytat: 2.1. Historia miasta i gminy; Na podstawie badań historycznych za datę nadania praw miejskich Sierakowowi przyjmuje się rok 1358. Nie zachował się jednak oryginał aktu lokacji miasta wydanego przez króla Kazimierza III Wielkiego. W 1416 roku Władysław Jagiełło odnowił magdeburskie prawa miejskie.. 
  2. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. 
  3. ↑ Miasto jako właściciel obiektu planuje jego odbudowę z przeznaczeniem na cele kulturalne (z ew. funkcją gastronomiczną - informacja na podstawie informacji z miejscowego urzędu gminy).
  4. ↑ 8.8.1. Drogownictwo i komunikacja- Drogi. 2009. ss. 61-62.
  5. ↑ 5,0 5,1 POJEZIERZE'11, Pociągiem nad jezioro!. 2011. [dostęp 2011-09-18].
  6. ↑ tabliczka PKS Rynek w Sierakowie. 2011. [dostęp 2011-09-18].
  7. ↑ Uchwała Nr VII/44/11 Rady Miejskiej w Sierakowie z dnia 17 maja 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2011 r. Nr 184 poz. 2935)
  8. ↑ Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Sieraków. diagnoza stanu gminy. Sieraków: Zarząd Gminy Sieraków, 1999-12, s. 41. 1328. Cytat: lata 1975-1990. 
  9. ↑ Dane dla jednostki podziału terytorialnego → Sieraków, Ludność, lata 1995-2008. W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Współpraca z Niemcami, Czechami, Francją.
  11. ↑ Schönberger Freundeskreis Sieraków e.V..
  12. ↑ MOWA O PARTNERSTWIE Z REJONEM SOLECZNICKIM NA LITWIE.

[edytuj] Bibliografia

  1. H.Andrzejewska,T.Andrzejewski,P.Tomczak, Perła wśród jezior, Pobernardyński kościół parafialny w Sierakowie, Poznań, Wyd. Kwartet, 2007, ISBN 978-83-60069-50-9

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Miasta województwa wielkopolskiego
Miasta powiatowe Herb województwa wielkopolskiego
Miasta gminne

Bojanowo • Borek Wielkopolski • Buk • Czempiń • Czerniejewo • Dąbie • Dobra • Dolsk • Golina • Gołańcz • Grabów nad Prosną • Jastrowie • Jutrosin • Kleczew • Kłecko • Kłodawa • Kobylin • Kostrzyn • Koźmin Wielkopolski • Kórnik • Krajenka • Krobia • Krzywiń • Krzyż Wielkopolski • Książ Wielkopolski • Luboń • Lwówek • Łobżenica • Margonin • Miejska Górka • Miłosław • Mikstat • Mosina • Murowana Goślina • Nowe Skalmierzyce • Nekla • Obrzycko • Odolanów • Okonek • Opalenica • Osieczna • Ostroróg • Pniewy • Pobiedziska • Pogorzela • Poniec • Przedecz • Puszczykowo • Pyzdry • Rakoniewice • Raszków • Rogoźno • Rydzyna • Rychwał • Sieraków • Skoki • Sompolno • Stawiszyn • Stęszew • Sulmierzyce • Swarzędz • Szamocin • Ślesin • Śmigiel • Trzcianka • Trzemeszno • Tuliszków • Ujście • Wieleń • Wielichowo • Witkowo • Wronki • Wyrzysk • Wysoka • Zagórów • Zbąszyń • Zduny • Żerków
p • d • e
Gmina Sieraków
Siedziba gminy: Sieraków
Miasta
Sieraków
 POL Sieraków COA.svg
Sołectwa
Pozostałe
miejscowości
Integralne
części miejscowości
Grobia: Jaroszewo, Sprzeczno • Kaczlin: Lesionki, Olendry • Lutomek: Sośnia • Sieraków: Piaski
p • d • e
Powiat międzychodzki
Miasta
Międzychód • Sieraków
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie