Sokal – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Sokal | |||
|
|||
 Kościół św. Piotra i Pawła w Sokalu. Obecnie cerkiew |
|||
| Państwo |  Ukraina |
||
| Obwód |  lwowski |
||
| Powierzchnia | 8,47 km² | ||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość |
21 600 2 550 os./km² |
||
| Nr kierunkowy | +3083 257 | ||
| Kod pocztowy | 80000—80005 | ||
| Miasta partnerskie |  Opole Lubelskie
|
||
|
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
  Sokal
|
|||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Sokal (ukr. Сокаль) – miasto na Ukrainie, na Wołyniu, nad Bugiem, w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim, do 1945 w województwie lwowskim, w powiecie sokalskim, do 1951 część Sokala (wieś Żwirka) w województwie lubelskim w Polsce. Sokal leży obecnie niespełna 20 km od granicy z Polską.
Spis treści |
[edytuj] Historia
W XII wieku wchodził w skład księstwa włodzimierskiego. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1377 roku. W 1424 otrzymał prawo magdeburskie od księcia mazowieckiego Ziemowita, a w 1462 r. wszedł w skład nowo powstałego województwa bełskiego.
W XV i XVI wieku często pustoszony przez Tatarów. 2 sierpnia 1519 klęska wojsk polsko-litewskich pod wodzą hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego i doszczętne spalenie miasta w bitwie pod Sokalem z Tatarami. W bitwie tej odznaczył się Fryderyk Herburt który bronił miasta przed Tatarami w otwartym polu, swoją walkę zakończył bohaterską śmiercią, zostawiając pięcioro dzieci. Polski poeta Mikołaj Sęp-Szarzyński w kilkadziesiąt lat później poświęcił Fryderykowi swój utwór Pieśń I. O Fridruszu, który pod Sokalem zabit od Tatarów roku Pańskiego 1519
Kolejne lata to wyniszczające miasto najazdy Kozaków.
Po pierwszym rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim, w prowincji Lodomeria. W okresie zaborów Sokal stał się małym kurortem dla polskiej szlachty, która budowała tutaj swoje letnie rezydencje. Po tych rozbudowach w dwudziestoleciu międzywojennym jedna z ulic przy której stanęły szlacheckie rezydencje otrzymała nazwę Szlacheckiej (obecnie ulica Chmielnickiego). W 1885 przez miasto poprowadzono kolej żelazną, co znacznie przyczyniło się do jego ponownego rozwoju. W 1881 roku Sokal zaliczany był do 30 największych miast Galicji i liczył wówczas 8000 mieszkańców.
19 października 1918 Sokal znalazł się w ZURL, a następnie ponownie w granicach Polski. W okresie międzywojennym znajdował się w województwie lwowskim, w powiecie sokalskim. Po napadzie sowieckim 17 września 1939 na Polskę okupowany przez ZSRR. Od 1941 wchodził w skład Generalnego Gubernatorstwa. Zdobyty 19 lipca 1944 przez wojska radzieckie[1].
Po zakończeniu działań wojennych część Sokala (wieś Żwirka) pozostała przy Polsce, po czym 15 lutego 1951, w ramach umowy o zamianie granic została włączona do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej będącej częścią ZSRR.
Do dnia dzisiejszego zachował się wzór pieczątki miasta z początku XVI wieku z wizerunkiem sokoła.
Rada Miejska Sokala w 2010 roku nadała honorowe obywatelstwo miasta Sokala Stepanowi Banderze[2]. Utworzona przez Stepana Banderę frakcja OUN-B ponosi odpowiedzialność za zorganizowane ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej[3].
[edytuj] Zabytki
- Klasztor bernardynów z kościołem Marii Dziewicy, zespół klasztorny z XVII wieku - klasztor to monumentalna budowla w stylu barokowym, położona w dzielnicy Sokala - Żwirka (dzielnica ta do 1951 roku znajdowała się w granicach Polski). Po pożarze w 1870 odbudowany przez O. Jana Kantego Skoczylasa[4]. Klasztor był do wybuchu II wojny światowej miejscem kultu Matki Bożej Sokalskiej. Po zakończeniu wojny święty obraz został przeniesiony do jednej z krakowskich kaplic, a od 2002 roku znajduje się w Sanktuarium w Hrubieszowie. Natomiast sam klasztor został zamieniony na więzienie o zaostrzonym rygorze i znacznie zrujnowany; znacznie ucierpiał w pożarze 27 marca 2012[5]
- kościół św. św. Piotra i Pawła z początku XX wieku. Obecnie cerkiew
- synagoga z XVII wieku, obecnie w ruinie
- cerkiew św. Mikołaja z końca XVII wieku
- kaplica św. Mikołaja
[edytuj] Ludzie związani z Sokalem
- Władysław Bandurski - polski ksiądz katolicki, doktor, biskup sufragan Archidiecezji Lwowskiej, honorowy kapelan Legionów Polskich, naczelny kapelan Wojska Litwy Środkowej, przewodniczący Zarządu Oddziału Wileńskiego Związku Harcerstwa Polskiego,
- Mieczysław Klimowicz - polski historyk literatury, profesor i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego,
- Franciszek Pększyc - polski wojskowy, żołnierz Legionów Polskich,
- Mieczysław Święcicki - polski piosenkarz i aktor, artysta Piwnicy pod Baranami.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Sokal w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI (Sochaczew – Szlubowska Wola) z 1890 r.
- Sokal w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV, cz. 2 (Januszpol – Wola Justowska) z 1902 r.
- Zdjęcia z Sokala
- Klasztor Bernardynów (j.ukr)
Przypisy
- ↑ ВОВ-60 - Сводки
- ↑ Bandera honorowym obywatelem
- ↑ Stepan Bandera za swoją "narodową postawę" otrzymał z rąk władz ukraińskich honorowe wyróżnienie wielu innych miast na terenie dzisiejszej Ukrainy Zachodniej (których liczba stale rośnie), są to oprócz Sokala m.in.: Lwów, Iwano-Frankiwsk (dawny Stanisławów), Łuck, Tarnopol, Truskawiec, Kowel, Czerwonogród (dawny Krystynopol), Chust, Brody, Żółkiew, Trembowla, Jaworów, Nowojaworowsk, Borysław, Radziechów, Dublany, Rawa Ruska, Kuźniecowsk, Dolina, Stebnik, Kołomyja, Morsztyn, Wołświn, Zborów.
- ↑ Józef Białynia Chołodecki: Epizody z dziejów Małopolski w XIX stuleciu. Lwów: 1920, s. 21.
- ↑ Spłonął klasztor w Sokalu
|
|||||||||||||||||||||||
|
|||||||
|
||||||||||
