Stanisław Haller de Hallenburg – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Stanisław Haller de Hallenburg | |
 |
|
 generał dywizji |
|
| Data i miejsce urodzenia | 26 kwietnia 1872 Polanka Hallera |
| Data i miejsce śmierci | kwiecień 1940 zamordowany przez NKWD w Charkowie |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | 1892-1926 1939-1940 |
| Siły zbrojne | .png&filetimestamp=20100920092323.html){kind=small} Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie |
| Stanowiska | członek Rady Obrony Państwa – 1920, szef SG WP |
| Główne wojny i bitwy | I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka |
| Odznaczenia | |
      |
|
Stanisław Haller de Hallenburg vel Stanislaus Haller Ritter von Hallenburg (ur. 26 kwietnia 1872 w Polance Hallera, zamordowany w kwietniu 1940 w Charkowie) – pułkownik artylerii C.K. Armii oraz generał dywizji Wojska Polskiego. Dwukrotnie odznaczony Orderem Virtuti Militari. Ofiara zbrodni katyńskiej.
Spis treści |
[edytuj] Służba wojskowa
[edytuj] C.K. Armia
Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu własnego. Był kuzynem gen. Józefa Hallera. W 1892, po zdaniu matury w Bielsku, wstąpił jako ochotnik do jednorocznej szkoły oficerów rezerwy. W maju 1893 podporucznik rezerwy artylerii. Złożył podanie o podjęcie zawodowej służby wojskowej, do której został przyjęty w kwietniu 1894. W latach 1894–1918 w służbie cesarskiej, początkowo jako dowódca plutonu. W 1901 ukończył studia w Wyższej Szkole Wojennej w Wiedniu. Kolejno: dowódca batalionu, oficer sztabu korpusu, oficer Sztabu Generalnego. W okresie listopad 1912 – grudzień 1915 w stopniu majora, a później podpułkownika szef sztabu Twierdzy Kraków. W styczniu 1916 na froncie włoskim, dowódca pułku artylerii. W 1917 pułkownik. Koniec wojny zastał go na froncie włoskim, skąd wrócił do Krakowa i zgłosił się do Wojska Polskiego.
[edytuj] Wojsko Polskie
Początkowo objął funkcję zastępcy komendanta miasta Krakowa, a 18 listopada 1918 został szefem Sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego "Kraków".
7 lutego 1919 Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz Józef Piłsudski powierzył mu pełnienie obowiązków Szefa Sztabu Generalnego WP, a 1 stycznia 1920 awansował go na stopień generała-podporucznika.
Od sierpnia do września 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej dowodził 13. Dywizją Piechoty i Grupą Operacyjną. 10 września tego roku został mianowany generałem-porucznikiem z dn. 1 kwietnia 1920[1]. W tym samym miesiącu objął dowodzenie 6. Armią we Lwowie, prowadząc ciężkie boje do zawieszenia broni 12 października 1920. Przyczynił się do pokonania 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego i wyparcia jej za Bug. Był członkiem Rady Wojennej. W styczniu 1921 przewodniczył delegacji polskiej na rokowania w Bukareszcie w sprawach polsko rumuńskiej konwencji wojskowej. Po powrocie do kraju Inspektor Armii nr VI we Lwowie. Od 9 lipca 1923 do 16 grudnia 1925 (złożył dymisję) szef Sztabu Generalnego. Dymisja nie została przyjęta i formalnie nadal pozostawał szefem Sztabu Generalnego, jednak obowiązki pełnił gen. Edmund Kessler. W maju 1926 wyznaczony przez ministra spraw wojskowych, gen. Juliusza Malczewskiego, szefem sztabu wojsk rządowych. Po przewrocie majowym 1926, jako przeciwnik Józefa Piłsudskiego, podał się do dymisji. Przeniesiony w stan spoczynku. Osiadł w rodzinnym majątku. Zajmował się pracą społeczną m.in. jako aktywny członek Akcji Katolickiej. We wrześniu 1939, po wybuchu II wojny światowej oddał się do dyspozycji Naczelnego Wodza.
W 1939 został aresztowany przez Sowietów i uwięziony w obozie w Starobielsku. 6 kwietnia 1940 został wywieziony ze Starobielska do Charkowa, gdzie jeszcze w tym samym miesiącu został zamordowany przez NKWD.
Był wytypowany przez premiera Władysława Sikorskiego (nieświadomego wówczas zbrodni katyńskiej) na przyszłego dowódcę Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, gdy na przełomie lipca i sierpnia 1941 uzgodniono z ZSRR ich powstanie.
[edytuj] Odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1921)
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Walecznych (dwukrotnie)
- Krzyż Wolności III klasy (Estonia)
- Order św. Stefana (Austro-Węgry)
[edytuj] Awanse
- Pułkownik – 1917
- Generał podporucznik – 1 stycznia 1920[2]
- Generał porucznik – 10 września 1920 z dn. 1 kwietnia 1920, a w następnym roku zweryfikowany w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z 1 czerwca 1919
- Generał broni – pośmiertnie, 5 października 2007
[edytuj] Pamięć
- Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z dn. 5 października 2007 Stanisław Haller został mianowany pośmiertnie do stopnia generała broni[3]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, podczas uroczystości "Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów".
- Stanisław Haller jest także patronem 5 Batalionu Dowodzenia (2 Korpus Zmechanizowany) w Krakowie oraz Szkoły Podstawowej w Polance Hallera.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Stanisław Haller, Naród a armja, Księgarnia Krakowska, 1926
- Wypadki warszawskie 12 do 15 V 1926
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991
- H. P. Kosk, Generalicja polska, t. 1, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 1998
- Tadeusz Panecki, Franciszek Puchała, Jan Szostak, Sztab Generalny (Główny) Wojska Polskiego 1918–2003, Bellona, Warszawa 2003, ISBN 978-83-11-09781-0
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Poprzednik Stanisław Szeptycki |
 |
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego 1919-1920 |
|
Następca Tadeusz Rozwadowski |
| Poprzednik Józef Piłsudski |
|
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego 1923-1925 |
|
Następca Edmund Kessler |
| Poprzednik Edmund Kessler |
|
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego 1926 |
|
Następca Stanisław Burhardt-Bukacki |
