Stanisław Witkiewicz – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Stanisław Witkiewicz | |
 Stanisław Witkiewicz, portret Jacka Malczewskiego |
|
| Imiona i nazwisko | Stanisław Witkiewicz |
| Data i miejsce urodzenia | 8 maja 1851 Poszawsze |
| Data i miejsce śmierci | 5 września 1915 Lovran |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | malarstwo, literatura |
| Styl | impresjonizm, realizm |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Teksty na Wikiźródłach |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
Stanisław Witkiewicz herbu Nieczuja (ur. 8 maja 1851 w Poszawszu na Żmudzi, zm. 5 września 1915 w Lovranie w Chorwacji) – polski malarz, architekt, pisarz i teoretyk sztuki, popularyzator stylu zakopiańskiego, ojciec Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego).
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu (1869-1871) i Monachium (1872-1875). Po powrocie do kraju współpracował z "Wędrowcem" oraz zajmował się krytyką artystyczną tworząc jej nowoczesne podstawy.
W 1890 osiadł w Zakopanem, gdzie zafascynowany tamtejszą sztuką ludową stworzył teorię stylu zakopiańskiego projektując architekturę i wnętrza zakopiańskich willi: Koliba projekt 1891 - 1892, rok budowy 1892 - 1892, inwestor Zygmunt Gnatowski, budorze (inaczej budarze): Maciej Gąsienica, Staszek Bobak, Klimek Bachleda, Jasiek Stachoń, Dom pod Jedlami rok budowy 1897, inwestor Jan Gwalbert Pawlikowski, budorze: Zapotoczny i Obrochta, Pepita (później Łada) rok budowy 1893 - 1894, inwestor Bronisław Chrostowski, willa spłonęła 15 stycznia 1928, Korwinówka (obecnie Oksza) rok budowy 1895 - 1896, inwestorzy Bronisław i Wincenty Kossakowski, budorze Wojciech Roj i Jan Obrochta, obecnie własność Muzeum Tatrzańskiego, Zofiówka rok budowy 1895 - 1896, inwestor Stanisław Sas Doliński, budorz Jan Obrochta, spłonęła w 1946. i innych. Był projektantem kaplicy Najświętszego Serca Jezusowego w Jaszczurówce (obecnie dzielnica Zakopanego) rok budowy 1904, inwestor Witold Uznański, budorze:Szymek Lasak z Zrebu, Stanisław i Tomasz Bobakowie, Maciej Stoch, Kierownik budowy: inż. Aurelian Blachy. Stworzony przez niego styl opisał w publikacjach Styl zakopiański. Zeszyt I. Pokój jadalny wyd. 1904 oraz Styl zakopiański. Zeszyt II. Ciesielstwo rok wyd. 1910.
Za swą działalność na rzecz miasta został mianowany honorowym obywatelem Zakopanego.
Autor książki Na przełęczy (1891), nazywanej Ewangelią Tatr, książkę w 1904 roku opatrzył nowym wstępem.
Zmarł na gruźlicę 5 września 1915 w Lovranie (półwysep Istria, obecnie Chorwacja). Trumnę z jego zwłokami przez ogarniętą wojną Europę przewiozła Maria Dembowska. Dotarła ona do Zakopanego 13 września 1915. 14 września trumna została wystawiona w kaplicy cmentarnej przy ulicy Nowotarskiej. Pogrzeb, w którym poza licznie zgromadzonymi góralami i przewodnikami tatrzańskimi uczestniczyli między innymi: Stefan Żeromski, Jan Kasprowicz, Leon Wyczółkowski, Ludwik Solski, Jan Rembowski, Jan Skotnicki, Teodor Axentowicz, odbył się 17 września 1915 r. St. Witkiewicz został pochowany na starym zakopiańskim cmentarzu na Pęksowym Brzyzku.
[edytuj] Życie prywatne
Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Nieczuja. Syn Ignacego – powstańca listopadowego i Elwiry z Szemiothów. Mąż Marii Witkiewiczowej z Pietrzkiewiczów. Ojciec Stanisława Ignacego.
[edytuj] Malarstwo
W malarstwie był teoretykiem realizmu, w praktyce malując przede wszystkim pejzaże tatrzańskie i sceny z powstania 1863.
Autor wielu impresjonistycznych obrazów m.in. :
- Trójka Syberyjska - Na Uralu 1876
- Czarny Staw – kurniawa
- Wiatr halny
- Zachód słońca na morzu
- Mgła wiosenna
- Zima w Tatrach -Pejzaż zimowy w Tatrach 1907 - 1908
- Gniazdo zimy 1907 - 1908
- Owce we mgle
- Portret Maksymiliana Gierymskiego, ok. 1872.
- Dwór w Urdominie 1873, olej na płótnie. 26 x 39,5 cm
- Oficyna w Urdominie 1873, olej na płótnie. 39 x 32 cm. Muzeum Podlaskie, Białystok.
- Na pastwisku, 1875, olej na płótnie. 82 x 122,5 cm.Muzeum Narodowe, Warszawa
- Orka 1875 olej na płótnie. 101 x 174,5 cm. Muzeum Sztuki, Łódź.
- Postój pod skałami ok. 1876, tempera, papier. 30 x 45 cm. Muzeum Narodowe, Kraków.
- Wąskie wrota 1877 olej na płótnie. 46 x 82 cm. Muzeum Narodowe, Warszawa.
- Młynek, 1877 olej na płótnie. 53,5 x 33,5 cm.
- Pogrzeb na wsi 1878, olej na płótnie. 62,5 x 116,5 cm. Muzeum Narodowe, Warszawa.
- Ranny powstaniec 1881 olej na płótnie. 59,5 x 117 cm. Muzeum Narodowe, Warszawa.
- Powstaniec zabity 1882, olej. 42 x 63 cm.
- Na jarmarku 1882, olej na płótnie. 77 x 62 cm. Bank Rozwoju Eksportu SA.
- Widok Bałtyku pod Połągą 1885 olej na płótnie. 76 x 120 cm. Muzeum Narodowe, Warszawa.
- Zachód słońca na morzu 1887 olej na płótnie. 33 x 43 cm. Muzeum Narodowe, Kraków.
- Powrót z połowu olej na płótnie. 47 x 69 cm. Muzeum Sztuki, Łódź.
- Morze z łódeczką Ołówek, gwasz, deska. 13,7 x 20,3 cm. Muzeum Narodowe, Kraków.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Stanisława Witkiewicza styl zakopiański Teresa Jabłońska, wydawnictwo BOSZ, 2008, ISBN 978-83-7576-029-3